Thứ Ba, 23/04/2019 - 14:08
1
1
17/09/2018 19:48

Tản mạn về “người bạn” của lòng trung thành

Theo vận hành 12 con giáp của vũ trụ càn khôn, năm con chó xuân Mậu Tuất 2018 đang từng bước gõ cửa, nhân dịp tết đến xuân về xin được tản mản đôi điều về người bạn ấy.
Dưới con mắt nhà khoa học
Họ chó (canidae) gồm chó sói và chó nhà, thuộc bộ ăn thịt, mõm nhọn, tai đứng, chi trước 5 ngón, chi sau 4 ngón. Các nhà khảo cổ Đức đã phát hiện mộ người chôn chung với chó nhà từ 12.000 năm trước công nguyên và đến khoảng 8000 năm trước công nguyên, chó nhà đã hầu như có mặt ở khắp mọi nơi, phục vụ nghề chăn cừu, lùa gia súc, trông nhà... Như vậy, chó đã trở thành bạn với con người cách đây 140 thế kỷ, sớm hơn mèo 9 nghìn năm; gà, lợn 6 nghìn năm và dê 5 nghìn năm. Theo thống kê, hiện nay trên thế giới có hơn 100 giống chó nhà với số lượng khoảng trên 500 triệu con.
Từ thời thượng cổ, chó nhà được con người thuần dưỡng từ chó hoang. Chó hoang bao gồm: Chó sói, chó sói đồng cỏ và chó rừng. Chó hoang có tập tính sống thành đàn, săn mồi cực giỏi. Chó sói trưởng thành có trọng lượng khoảng hơn 20 kg, nanh sắc, dài và rất tinh khôn. Chó sói đồng cỏ nhỏ hơn nhiều, sống chủ yếu ở các vùng thảo nguyên và đồng bằng, có tai và mõm nhọn, thức ăn chủ yếu là các loại gặm nhấm có hại cho cây trồng. Chó rừng lại còn nhỏ hơn cả sói đồng cỏ...
Theo các tài liệu nghiên cứu, chó nhà được thuần dưỡng sớm nhất ở châu Âu, châu Á và Trung Đông. Riêng ở Việt Nam, cách đây vài trăm năm, có rất nhiều chó sói nhưng đến nay chỉ còn một vài loài. Đặc biệt có giá trị khoa học là giống sói đỏ và loại cáo lửa. Cả hai loại đều đã được đưa vào sách đỏ.
Loài chó có bộ phận khứu giác cực tinh (có thể phân biệt được hơn 200 triệu mùi khác nhau) và thính giác rất thính, có bộ phận định vị và xử lý thông tin tại não bộ hết sức nhanh nhạy, đồng thời lại có một sức khỏe tốt, khả năng chịu đựng cao. Nhờ đặc điểm sinh học này mà chúng thường được huấn luyện phục vụ cho công tác bảo vệ, tìm kiếm... Với ý học, loài chó cũng có công rất lớn. Trước cổng Viện thực nghiệm y học ở Xanh Pe téc pua (Nga) có bức tượng chó để ghi nhớ 'công ơn' của loài này khi giúp nhà sinh lý học nổi tiếng Pap Lop tìm ra nguyên lý 'phản xạ có điều kiện'. Ở vùng băng tuyết Alatska (Bắc Mỹ) cũng có những bức tượng tưởng nhớ chó vì nhờ vắc xin huyết thanh của loài này mà con người đã ngăn chặn được đại dịch bệnh bạch hầu khi nó lan tràn ở đây...
Trong tâm thức của người Việt Nam nói riêng và người nước ngoài nói chung, chó là một loài vật gần gũi, gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt của con người. Chó rất trung thành với chủ, 'khuyển mã chi tình'. Đó cũng là lý do vì sao hình tượng của những chú chó được xuất hiện rất nhiều trong văn học, thơ ca.
Hình tượng không thể thiếu trong văn học
Các nhà văn đã xây dựng thành công những nhân vật chó trong tác phẩm nổi tiếng của mình. Con Bắc trong Tiếng gọi nơi hoang dã của Jack London, Cadăng trong truyện cùng tên của J.O.Cocut, con Bingo, Lopo, Sói Vinipec... trong tập Truyện loài vật của nhà văn, nhà tự nhiên học E.Xetton-Tomxon, con Capi trong truyện Không gia đình của Hectomalo, con Blemie trong truyện Lời di chúc của con chó quí của Eugen-Hneill... đã làm say mê hàng trăm triệu độc giả thuộc mọi thành phần, mọi lứa tuổi trên toàn thế giới bởi trí thông minh, lòng trung thành, sự dũng cảm, biết phân biệt kẻ xấu người tốt, khao khát được sống tự do của những nhân vật... chó. Lão Hạc trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nam Cao, sau khi bán “cậu Vàng” yêu quý của mình cho gã hàng thịt, lão khóc: “...thì ra tôi đã chừng này tuổi đầu mà đi đánh lừa một con chó! Nó không ngờ tôi lại nhẫn tâm lừa nó”. Chú Vàng trong truyện Khách nợ của nhà văn Tô Hoài khôn ranh, biết phân biệt kẻ xấu người tốt. Chú Vàng xưa nay rất hiền nhưng không thể tha thứ thái độ xấc láo, gian ác của lão lái Khế vào một chiều giáp Tết. Đặc biệt trong tác phẩm Tắt đèn của Ngô Tất Tố, bọn cường hào quý chó hơn quý người. Một ổ chó đối với họ có giá trị cao hơn nhiều so với một mạng người.
Những năm tuất đáng nhớ trong lịch sử Việt Nam
Với vị trí là một linh vật, biểu tượng trong 12 con giáp, những năm Tuất luôn có dấu ấn trong lịch sử nước ta. Lật lại những trang niên biểu lịch sử ta sẽ thấy những mốc son năm Tuất.
Năm Nhâm Tuất (542): Lý Bí khởi nghĩa quét sạch giặc Lương, giành quyền tự chủ, xưng vương Lý Nam Đế, lập nước Vạn Xuân, khởi triều Tiền Lý.
Năm Mậu Tuất (838): Ngô Quyền (cũng sinh năm Mậu Tuất - 898) đại phá quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng, chấm dứt nghìn năm Bắc thuộc, mở ra kỷ nguyên độc lập lâu dài cho dân tộc.
Năm Canh Tuất (1010): Lý Công Uẩn (tuổi Giáp Tuất - 974) chính thức lên ngôi, lập triều hậu Lý, khởi phát chế độ phong kiến trung ương tập quyền trong lịch sử Việt Nam và dời đô từ Hoa Lư ra thành Đại La, đổi tên là Thăng Long, mở ra một thời kỳ mới của Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội.
Cũng triều Lý, 60 năm sau, năm Canh Tuất (1070) Văn Miếu được thành lập, khởi đầu cho việc đào tạo nhân tài của đất nước.
Năm Bính Tuất (1226), ngày 10 tháng Giêng, Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh, sáng lập triều đại nhà Trần lừng lẫy hào khí Đông A với ba lần đánh tan giặc Nguyên Mông.
Năm Mậu Tuất (1418), Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa Lam Sơn, đánh đuổi giặc Minh ra khỏi bờ cõi...
Đến năm nay, chúng ta chào đón Mậu Tuất 2018. Đất nước bước vào Xuân mới với một tầm vóc mới, vận hội mới.
Trần Phương tổng hợp
Ý kiến bạn đọc
Click Here To Refresh
Cơ quan chủ quản: Hiệp hội Công nghiệp môi trường Việt Nam
Tạp chí Điện tử Công nghiệp môi trường
Tổng Biên tập: Nguyễn Duy Thái
Giấy phép Báo Điện tử số: 27/GP-BTTTT cấp 23/01/2019 của Bộ Trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông 
Tòa soạn: Bộ Công Thương, số 655 Phạm Văn Đồng, Hà Nội.
Điện thoại: 02432009454 * Email: vietbai@gmail.com