Bài học quản lý môi trường từ cấp cơ sở: “Thưởng phạt phân minh” tạo chuyển biến bền vững ở Bình Giã

Bảo vệ môi trường nông thôn luôn là một trong những tiêu chí then chốt nhưng cũng đầy thác B h thức trong chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng Nông thôn mới nâng cao. Khi các hạ tầng kỹ thuật về thu gom chất thải đã dần hoàn thiện, thì rào cản lớn nhất lại nằm ở thói quen và ý thức cố hữu của một bộ phận người dân.

UBND xã Bình Giã tổ chức khen thưởng đột xuất 2 cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác bảo vệ môi trường

Thực tế cho thấy, việc chỉ dừng lại ở các chiến dịch truyền thông mang tính hình thức, cổ động chung chung thường không đem lại hiệu quả bền vững. Nhận thức rõ điều này, thời gian qua, cấp ủy, chính quyền và các lực lượng chức năng xã Bình Giã đã chủ động chuyển trạng thái từ “tuyên truyền thuần túy” sang “hành động pháp lý gắn liền với biểu dương thực chất”.

Sự kiên quyết trong công tác quản lý được minh chứng rõ nét qua quyết định xử lý hành chính vừa diễn ra trên địa bàn xã. Đó là vụ việc xảy ra vào lúc 17 giờ ngày 7/6/2026, thông qua công tác nắm tình hình và tuần tra kiểm soát, lực lượng Công an xã Bình Giã đã phát hiện quả tang bà V.T.D (thường trú tại ấp Đông Linh) đang có hành vi xả thải sai quy định. Cụ thể, bà D. đã sử dụng xe mô tô hai bánh gắn thùng chở hàng tự chế (xe lôi) để vận chuyển một lượng lớn các bịch rác thải sinh hoạt từ khu vực khác đến đổ bừa bãi tại địa bàn ấp Gia Hòa Yên.

Ngay sau khi lập biên bản vi phạm, Công an xã Bình Giã đã nhanh chóng ban hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính số 15/QĐ-XPHC. Căn cứ theo Điểm d, Khoản 2, Điều 25 của Nghị định số 45/2022/NĐ-CP ngày 07/07/2022 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, bà V.T.D đã bị áp dụng mức phạt tiền là 1,5 triệu đồng.

Đáng chú ý, để đảm bảo tính răn đe tối đa của pháp luật, quyết định cũng nêu rõ biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc. Cụ thể, nếu quá thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định mà cá nhân vi phạm không tự nguyện chấp hành, cơ quan chức năng sẽ tiến hành các biện pháp cưỡng chế theo quy định, đồng thời áp dụng mức phạt chậm nộp là 0,05% mỗi ngày tính trên tổng số tiền phạt chưa nộp.

Động thái quyết liệt này của Công an xã Bình Giã đã phát đi thông điệp rất rõ ràng và đanh thép “Không có vùng cấm, không có ngoại lệ cho bất kỳ hành vi xâm hại môi trường nào”.

Việc áp dụng khung xử phạt hành chính lên tới 1,5 triệu đồng đối với hành vi vứt rác sinh hoạt sai quy định của Công an xã Bình Giã không chỉ đơn thuần là xử lý một vụ việc cụ thể. Đó là lời cảnh tỉnh mạnh mẽ bằng công cụ pháp lý, trực tiếp đánh vào lợi ích kinh tế của người vi phạm để loại bỏ tư tưởng “tiện đâu vứt đấy” vốn đã ăn sâu bám rễ.

Nếu như biện pháp xử phạt nghiêm khắc của Công an xã đóng vai trò là “thanh bảo kiếm” để răn đe, ngăn chặn các hành vi vi phạm, thì chính sách thi đua, khen thưởng đột xuất của UBND xã Bình Giã lại chính là “ngọn lửa” khơi dậy tinh thần trách nhiệm và cống hiến của cộng đồng.

Cụ thể, sau vụ việc xử phạt, vào ngày 16/6/2026, Chủ tịch UBND xã Bình Giã đã ký ban hành Quyết định số 1020/QĐ-UBND về việc khen thưởng đột xuất cho 2 cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác bảo vệ môi trường. Theo đó, Chủ tịch UBND xã đã trao tặng Giấy khen cho ông Nguyễn Huy Hoàng – Trưởng ấp Vĩnh Bình và ông Phạm Văn Sỹ – Trưởng ấp Gia Hòa Yên.

Đây là hai cán bộ cơ sở đã có những đóng góp đặc biệt tích cực, không quản ngại khó khăn để “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, kiên trì tuyên truyền, vận động quần chúng Nhân dân tham gia bảo vệ môi trường, phân loại rác tại nguồn và giữ gìn cảnh quan đường làng, ngõ xóm xanh - sạch - đẹp.

Việc khen thưởng mang tính đột xuất này là một sự ghi nhận kịp thời, minh bạch, có giá trị tinh thần to lớn, tạo động lực mạnh mẽ không chỉ cho người trong cuộc mà còn cho toàn thể nhân dân trên địa bàn xã nhìn vào và học tập.

Từ góc độ quản lý nhà nước về môi trường, cách làm của xã Bình Giã tuy không mới nhưng đã đem lại một bài học kinh nghiệm rất quý báu cho các địa phương khác. Quản lý môi trường không thể thành công nếu chỉ dùng “lực lượng hành chính” để xử phạt. Và ngược lại, cũng sẽ bất lực nếu chỉ dùng “vận động phong trào” để kêu gọi lòng tự giác.

Lực lượng chức năng xã Bình Giã phát hiện và xử lý nghiêm theo quy định pháp luật một cá nhân đổ rác thải sinh hoạt bừa bãi tại ấp Gia Hòa Yên, xã Bình Giã - TP. HCM

Mô hình mà Bình Giã đang vận hành có thể coi là chiến lược “Hai mũi giáp công”. Biểu dương tấm gương sáng đi đôi với trừng trị hành vi sai trái. Khi người dân thấy rằng những người có công được tôn vinh xứng đáng, còn kẻ cố tình vi phạm bị xử lý nghiêm minh, minh bạch trước công luận, họ sẽ tự khắc điều chỉnh hành vi của mình để phù hợp với chuẩn mực chung của xã hội.

Hy vọng rằng, tinh thần thượng tôn pháp luật và sự công bằng, minh bạch trong công tác thi đua - khen thưởng tại xã Bình Giã sẽ tiếp tục được giữ vững và lan tỏa mạnh mẽ. Đây chính là nền tảng cốt lõi để xây dựng một cộng đồng dân cư văn minh, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững gắn liền với bảo vệ hệ sinh thái môi trường tại địa phương.

Nguyễn Hải - Tiến Trung