Tại CCN Yên Lệnh, phường Duy Tiên, hạ tầng giao thông được quy hoạch gắn với nhu cầu vận chuyển hàng hóa ngay từ khi chuẩn bị dự án. Theo quy hoạch, CCN Yên Lệnh có quy mô 69,09ha; trong đó, đất công nghiệp chiếm 45,25ha; đất hành chính, dịch vụ 3,62ha; đất cây xanh, cảnh quan 11,66ha; đất hạ tầng kỹ thuật 0,7ha; đất giao thông và bãi đỗ xe 7,86ha. Việc bố trí mặt bằng linh hoạt giúp dự án tiếp cận nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhóm có nhu cầu đầu tư nhà xưởng nhưng khó đáp ứng chi phí tại những khu công nghiệp có quy mô và yêu cầu cao hơn.

Theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Ninh Bình thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trên địa bàn tỉnh quy hoạch 114 CCN với tổng diện tích 6.557ha.

Theo Công ty cổ phần Hạ tầng Hà Nam, doanh nghiệp định hướng xây dựng CCN Yên Lệnh với hệ thống hạ tầng đồng bộ, khép kín, gắn mặt bằng sản xuất với giao thông và dịch vụ logistics. Giá mua và chi phí vận hành tại CCN được tính toán ở mức bằng khoảng một nửa so với khu công nghiệp, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận mặt bằng của doanh nghiệp trong nước. Khi đi vào hoạt động, cụm sẽ thu hút khoảng 2.000 - 2.500 lao động làm việc tại các cơ sở sản xuất, dịch vụ.

Theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Ninh Bình thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trên địa bàn tỉnh quy hoạch 114 CCN với tổng diện tích 6.557ha. Đến nay, toàn tỉnh đã thành lập 61 cụm, tổng diện tích 3.113,69ha; trong đó 25 cụm đã đi vào hoạt động, 11 cụm đang đầu tư xây dựng hạ tầng và 25 cụm đang giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục đầu tư. Các CCN đã thu hút 697 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 41.132 tỷ đồng, gồm 406 dự án của doanh nghiệp và 291 dự án của hộ gia đình; trong số đó 549 dự án đã đi vào hoạt động.

Từ đầu năm 2026 đến nay, các CCN thu hút thêm 30 dự án thứ cấp, tổng vốn đăng ký khoảng 3.536 tỷ đồng. Tỷ lệ lấp đầy đất công nghiệp bình quân đạt khoảng 80,06%. Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Công Thương, quỹ đất đã được khai thác ở mức khá cao, nhưng hiệu quả giữa các cụm còn có sự chênh lệch.

Trong 25 cụm đang hoạt động, 9 cụm do Nhà nước quản lý, không có doanh nghiệp làm chủ đầu tư hạ tầng. Đây chủ yếu là những cụm hình thành từ lâu, một số hạng mục đã xuống cấp, thiếu hoặc chưa hoàn chỉnh hệ thống xử lý nước thải tập trung. Việc chưa xác định rõ nguồn lực nâng cấp và mô hình vận hành cũng ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ doanh nghiệp. Một số cụm do doanh nghiệp làm chủ đầu tư đã có hạ tầng tương đối đồng bộ nhưng vẫn còn nhiều diện tích chưa được khai thác.

Sở Công Thương Ninh Bình cho biết, định hướng của tỉnh là không mở rộng CCN theo hướng dàn trải mà tập trung tổ chức không gian công nghiệp phù hợp với điều kiện của từng địa phương. Tính chất, ngành nghề và tiêu chí thu hút đầu tư của từng cụm phải được xác định trên cơ sở quy hoạch, khả năng đáp ứng của hạ tầng và định hướng phát triển công nghiệp của tỉnh.

Theo đó, hoạt động xúc tiến đầu tư sẽ hướng tới những dự án có công nghệ hiện đại, sử dụng đất và năng lượng tiết kiệm, tạo giá trị gia tăng cao; ưu tiên công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp chế biến, chế tạo, logistics và công nghiệp xanh. Sự phù hợp của dự án thứ cấp cần được xem xét ngay từ khi tiếp nhận hồ sơ, đồng thời với quá trình giải quyết thủ tục, bảo đảm không phát sinh thêm hồ sơ hoặc kéo dài thời gian xử lý cho doanh nghiệp.

Quản lý sau đầu tư cũng phải được thực hiện sát hơn. Những dự án chậm triển khai, đất đã giao nhưng chậm đưa vào sử dụng cần được rà soát, đôn đốc và xử lý theo quy định. Chủ đầu tư hạ tầng phải hoàn thành các hạng mục đúng quy hoạch, nâng cao chất lượng vận hành và cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp thứ cấp.

Cụm công nghiệp Yên Lệnh, Ninh Bình.

Đối với các cụm do Nhà nước đầu tư từ trước, cần xác định rõ nhu cầu nâng cấp, nguồn vốn, đơn vị thực hiện và mô hình quản lý sau đầu tư. Cùng với đó, việc phân cấp quản lý CCN về cấp xã đặt ra yêu cầu cần phải tăng cường hướng dẫn chuyên môn và phối hợp giữa các cơ quan.

Chính quyền cơ sở có điều kiện theo sát tình hình giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng và hoạt động của doanh nghiệp; Sở Công Thương tiếp tục thực hiện chức năng hướng dẫn, theo dõi, tổng hợp tiến độ và phối hợp tháo gỡ những vấn đề vượt thẩm quyền của địa phương.

Thực tế cho thấy, các CCN đã tạo mặt bằng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ sản xuất và ngành nghề nông thôn phát triển. Trong giai đoạn mới, vai trò ấy cần được mở rộng trên cơ sở một hệ thống hạ tầng tốt hơn, ngành nghề được định vị rõ hơn và sự liên kết chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp trong cụm. Chất lượng dự án, hiệu quả sử dụng đất và khả năng tham gia chuỗi sản xuất sẽ là những căn cứ thực chất để đánh giá hiệu quả phát triển CCN của địa phương.