Lào Cai: Bảo đảm an ninh nguồn nước, hồ đập chứa nước tầm nhìn 2030 - 2045

Ảnh minh họa.

Nhằm cụ thể hóa Kết luận số 36-KL/TW ngày 23/6/2022 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn đập, hồ chứa nước, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai đã ban hành Chương trình hành động với những mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

An ninh nguồn nước - vấn đề chiến lược của phát triển

Theo Chương trình hành động, tỉnh Lào Cai xác định bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn đập, hồ chứa nước là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển kinh tế - xã hội bền vững, bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường.

Thực tế cho thấy, nguồn nước không chỉ là yếu tố đầu vào của sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ mà còn quyết định trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người dân. Đối với một tỉnh có tỷ lệ lớn dân cư sinh sống ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa như Lào Cai, việc bảo đảm nguồn nước sinh hoạt ổn định càng có ý nghĩa quan trọng trong thực hiện các mục tiêu giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Bên cạnh đó, hệ thống hồ chứa, đập thủy lợi trên địa bàn tỉnh đang giữ vai trò quan trọng trong điều tiết nguồn nước, phục vụ sản xuất và phòng chống thiên tai. Tuy nhiên, trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, yêu cầu bảo đảm an toàn công trình cũng đặt ra những thách thức không nhỏ đối với công tác quản lý nhà nước và đầu tư hạ tầng.

Hướng tới mục tiêu bảo đảm nguồn nước cho mọi tình huống

Lào Cai đặt mục tiêu đến năm 2030 bảo đảm đủ số lượng và chất lượng nước phục vụ nhu cầu dân sinh trong mọi tình huống; đáp ứng nhu cầu sử dụng nước cho sản xuất, kinh doanh; chủ động tích trữ, điều hòa và khai thác hiệu quả nguồn nước gắn với bảo đảm an toàn đập, hồ chứa nước.

Đáng chú ý, tỉnh phấn đấu nâng tỷ lệ dân số được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn lên 50%; cơ bản bảo đảm nước tưới cho diện tích trồng lúa và các loại cây trồng chủ lực; hoàn thành sửa chữa, nâng cấp các hồ chứa có dung tích từ 50.000 m³ trở lên; từng bước giải quyết tình trạng thiếu nước tại các khu vực trọng điểm.

Xa hơn, đến năm 2045, Lào Cai hướng tới xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng thủy lợi và phòng chống thiên tai đồng bộ, hiện đại; nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo dài hạn; kiểm soát hiệu quả tình trạng suy thoái, cạn kiệt nguồn nước và cơ bản giải quyết bài toán thiếu nước trên địa bàn.

Những mục tiêu này không chỉ phản ánh quyết tâm của địa phương trong quản lý tài nguyên nước mà còn cho thấy tư duy chuyển từ ứng phó sang chủ động thích ứng, từ khai thác đơn thuần sang quản trị tổng hợp và bền vững nguồn nước.

Đồng bộ giải pháp từ công nghệ đến hạ tầng

Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, Chương trình hành động xác định nhiều nhóm giải pháp trọng tâm, trong đó nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Theo đó, tỉnh sẽ tăng cường rà soát, đánh giá trữ lượng nước và hiện trạng khai thác sử dụng nước; xây dựng cơ sở dữ liệu số về tài nguyên nước, hạ tầng thủy lợi, cấp nước sinh hoạt nông thôn và phòng chống thiên tai. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và ra quyết định dựa trên dữ liệu.

Song song với đó, các hệ thống quan trắc, giám sát và cảnh báo sớm nguy cơ mất an toàn công trình, thiên tai liên quan đến nước sẽ từng bước được đầu tư và hoàn thiện. Việc ứng dụng công nghệ số trong vận hành hồ chứa, đập thủy lợi được kỳ vọng sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu quả khai thác nguồn nước trong bối cảnh thời tiết ngày càng khó lường.

Bên cạnh giải pháp công nghệ, tỉnh cũng ưu tiên nguồn lực cho đầu tư xây dựng, nâng cấp và sửa chữa các hồ chứa nước, công trình cấp nước sinh hoạt, đặc biệt tại các khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi thường xuyên xảy ra hạn hán và thiếu nước.

Bảo vệ nguồn sinh thủy - giải pháp căn cơ

Một trong những nội dung đáng chú ý của Chương trình hành động là việc gắn bảo đảm an ninh nguồn nước với bảo vệ hệ sinh thái rừng đầu nguồn.

Các chuyên gia môi trường nhận định, rừng đầu nguồn đóng vai trò như những "hồ chứa nước tự nhiên", góp phần duy trì dòng chảy, hạn chế xói mòn đất và giảm thiểu nguy cơ lũ quét, sạt lở. Vì vậy, việc tăng cường trồng rừng, bảo vệ rừng và kiểm soát các hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước được xem là giải pháp lâu dài nhằm bảo vệ nguồn sinh thủy của địa phương.

Cùng với đó, tỉnh sẽ siết chặt công tác quản lý khai thác, sử dụng tài nguyên nước và xả thải vào nguồn nước; kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm, suy thoái nhằm bảo đảm chất lượng nguồn nước phục vụ đời sống và sản xuất.

Trong bối cảnh nguồn nước đang trở thành một trong những nguồn tài nguyên chiến lược của thế kỷ XXI, việc Lào Cai chủ động xây dựng và triển khai các giải pháp bảo đảm an ninh nguồn nước không chỉ góp phần bảo vệ môi trường, nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai mà còn tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu phát triển xanh, bền vững trong những thập niên tới.