Trang trại chăn nuôi heo tại xã Ia Chim, tỉnh Quảng Ngãi thu gom nước thải chăn nuôi bằng những hố đất tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Những tồn tại về môi trường từ hoạt động chăn nuôi

Hoạt động chăn nuôi thời gian qua đã đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế nông nghiệp, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển về quy mô, vấn đề kiểm soát ô nhiễm môi trường tại các cơ sở, trang trại chăn nuôi đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cấp thiết.

Heo chết vứt lộ thiên trong hồ chứa nước thải nguy cow gây ô nhiểm môi trường tại xã Ia ChimẢ, tỉnh Quảng Ngãi.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, tại một số địa phương vẫn còn tình trạng cơ sở chăn nuôi chưa thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật về đất đai, bảo vệ môi trường.

Đáng chú ý, việc thu gom, xử lý nước thải, chất thải tại một số cơ sở chưa được thực hiện triệt để, làm phát sinh mùi hôi, ảnh hưởng đến môi trường và đời sống của người dân.

Bên cạnh đó, một số trường hợp xây dựng công trình chăn nuôi không phù hợp với mục đích sử dụng đất hoặc chưa hoàn thiện đầy đủ các thủ tục pháp lý theo quy định trước khi đưa cơ sở vào hoạt động.

Những tồn tại này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm đất, nguồn nước, không khí mà còn có thể trở thành nguyên nhân phát sinh phản ánh, khiếu nại, gây bức xúc trong cộng đồng dân cư nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.

Rà soát toàn bộ cơ sở, trang trại chăn nuôi

Để tăng cường quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi đề nghị UBND các xã, phường, đặc khu tổ chức rà soát, thống kê toàn bộ các cơ sở, trang trại chăn nuôi trên địa bàn.

Việc rà soát phải làm rõ thông tin về quy mô chăn nuôi, vị trí, hiện trạng sử dụng đất, tình trạng pháp lý cũng như việc thực hiện các quy định về bảo vệ môi trường.

Đặc biệt, đối với các trang trại chăn nuôi hộ gia đình nằm xen kẽ trong khu dân cư, không phù hợp với quy hoạch hoặc thuộc diện phải di dời, chính quyền địa phương phải kiểm tra, yêu cầu thực hiện khoảng cách an toàn trong chăn nuôi theo quy định.

Trường hợp không bảo đảm các điều kiện cần thiết, cơ quan chức năng yêu cầu chấm dứt hoạt động hoặc di dời đến địa điểm bảo đảm theo quy định.

Đây là một trong những giải pháp nhằm đưa hoạt động chăn nuôi từng bước đi vào nền nếp, hạn chế tình trạng phát triển trang trại nhưng hạ tầng thu gom, xử lý chất thải không đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường.

Không để vi phạm kéo dài thành “điểm nóng” môi trường

Một nội dung đáng chú ý trong Công văn số 9277/SNNMT-MT ngày 10/8/2026 là yêu cầu chính quyền địa phương phải chủ động nắm bắt tình hình, tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của người dân để tổ chức kiểm tra, xác minh và xử lý hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý kịp thời.

Việc kiểm tra cần đặc biệt chú trọng các cơ sở có quy mô lớn; cơ sở gần khu dân cư, khu vực cấp nước sinh hoạt, sông, suối, hồ chứa hoặc những khu vực nhạy cảm về môi trường.

Đối với cơ sở chăn nuôi phát hiện có dấu hiệu vi phạm hoặc thường xuyên phát sinh ô nhiễm môi trường, gây bức xúc trong Nhân dân, UBND các xã, phường, đặc khu cần thường xuyên theo dõi việc thực hiện các biện pháp khắc phục.

Trường hợp chủ cơ sở chậm hoặc không khắc phục những tồn tại, hạn chế, chính quyền địa phương cần áp dụng các biện pháp ngăn chặn, giảm thiểu ô nhiễm; đồng thời xử lý theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý.

Theo yêu cầu của Sở Nông nghiệp và Môi trường, công tác quản lý phải kịp thời xử lý các điểm nóng về ô nhiễm môi trường, không để khiếu kiện kéo dài hoặc gây mất an ninh, trật tự tại địa phương.

Điều này cũng đặt ra trách nhiệm trực tiếp hơn đối với chính quyền cơ sở. Quản lý môi trường trong chăn nuôi không thể chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận phản ánh khi ô nhiễm đã xảy ra mà cần chủ động kiểm tra, giám sát, phát hiện và phòng ngừa từ sớm.

Chăn nuôi phải đi đôi với bảo vệ môi trường

Bên cạnh hoạt động kiểm tra, xử lý, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các địa phương tăng cường tuyên truyền, phổ biến và hướng dẫn các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân hoạt động chăn nuôi thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về đất đai, bảo vệ môi trường và các quy định có liên quan.

Đồng thời, khuyến khích áp dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn, công nghệ xử lý chất thải, tái sử dụng chất thải chăn nuôi nhằm giảm thiểu phát sinh ô nhiễm môi trường.

Thực tế cho thấy, chất thải chăn nuôi nếu được thu gom, xử lý và tái sử dụng đúng quy trình có thể trở thành nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất phân bón hữu cơ, khí sinh học hoặc phục vụ các mục đích phù hợp khác. Ngược lại, nếu nước thải, phân và chất thải chăn nuôi không được kiểm soát sẽ tiềm ẩn nguy cơ tác động trực tiếp đến đất, nguồn nước, không khí và đời sống người dân.

Vì vậy, phát triển chăn nuôi bền vững không chỉ được nhìn nhận qua số lượng đàn vật nuôi hay giá trị kinh tế mang lại mà còn phải gắn với trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải và bảo vệ môi trường của từng cơ sở.

Việc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các địa phương rà soát toàn diện, tăng cường kiểm tra, hậu kiểm và xử lý vi phạm cho thấy công tác bảo vệ môi trường trong hoạt động chăn nuôi đang được đặt ra cấp thiết.

Để những yêu cầu trên thực sự đi vào thực tế, các địa phương cần tăng cường kiểm tra, xác định rõ những tồn tại tại từng cơ sở, yêu cầu thời hạn khắc phục và kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm. Qua đó, vừa tạo điều kiện cho ngành chăn nuôi phát triển ổn định, vừa hạn chế nguy cơ hình thành những “điểm nóng” ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến đời sống người dân.