Nhiều hạn chế trong công tác thu gom, xử lý rác thải

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025 khối lượng rác thải sinh hoạt phát sinh hằng ngày trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá khoảng 2.521 tấn, trong đó lượng rác được thu gom, xử lý đạt khoảng 2.361 tấn/ngày, tương đương 93,68%. Phần rác chưa được xử lý triệt để chủ yếu phát sinh tại các khu dân cư phân tán, nơi điều kiện thu gom và hạ tầng kỹ thuật còn hạn chế.

Các bãi chôn lấp rác thải đã gần đạt đến tỷ lệ chôn lấp giới hạn

Hiện, toàn tỉnh có 16 bãi chôn lấp rác thải tập trung và 13 khu lò đốt rác thải. Công tác xử lý rác thải sinh hoạt được thực hiện theo 4 nhóm gồm chôn lấp; đốt; tái chế, tái sử dụng; xử lý làm phân mùn hữu cơ. Một số cơ sở đang hoạt động gồm: Nhà máy xử lý rác thải Đông Nam tại phường Đông Quang, công suất 500 tấn/ngày; Khu xử lý chất thải Nghi Sơn tại xã Trường Lâm giai đoạn 1, công suất 120 tấn/ngày; Nhà máy xử lý chất thải Vĩnh Lộc công suất 100 tấn/ngày; cùng các lò đốt rác thải tại xã Yên Định và Như Thanh.

Tỉnh Thanh Hóa cũng đang triển khai các dự án xử lý rác thải quy mô lớn như Nhà máy đốt rác phát điện tại phường Bỉm Sơn; Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Quảng Minh tại phường Nam Sầm Sơn; Khu xử lý chất thải Nghi Sơn giai đoạn 2 tại xã Trường Lâm; Khu xử lý chất thải tập trung cấp vùng tại xã Sao Vàng.

Tuy nhiên, công tác quản lý rác thải sinh hoạt vẫn còn nhiều hạn chế. Việc phân loại rác tại nguồn chưa được triển khai đồng bộ; tỷ lệ xử lý bằng chôn lấp còn cao; tồn tại nhiều bãi rác nhỏ, tự phát tại các xã, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Một số dự án xử lý rác thải chậm tiến độ, ảnh hưởng đến hiệu quả chung.

Trước thực trạng đó, Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa đã yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các đơn vị liên quan đánh giá toàn diện thực trạng thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt; dự báo nhu cầu xử lý trong thời gian tới; trên cơ sở đó tham mưu giải pháp tổng thể và lộ trình thực hiện cụ thể, hướng tới mục tiêu rác thải phát sinh được xử lý triệt để, bảo đảm vệ sinh môi trường và đúng quy định của pháp luật.

Quy hoạch phù hợp thực tiễn phát triển và nhu cầu xử lý rác thải

Tại Thanh Hóa, nhiều bãi chôn lấp rác thải từ các khu đô thị đã vượt công suất thiết kế, quá tải, có điểm khá gần khu dân cư và đơn vị được giao quản lý, vận hành bãi rác đôi khi chưa thực hiện đầy đủ quy trình chôn lấp hợp vệ sinh.

Hiện Nhà máy xử lý rác thải Đông Nam công suất thiết kế 500 tấn rác/ngày đêm tại phường Đông Quang do Công ty cổ phần Đầu tư và Phát triển Công nghệ môi trường Ecotech làm chủ đầu tư đang vận hành thử nghiệm.

Khu xử lý chất thải Nghi Sơn tại xã Trường Lâm được đầu tư từ năm 2009 với công suất xử lý hơn 62.000 tấn rác/năm. Năm 2013, cơ sở này đã đi vào hoạt động (giai đoạn 1), xử lý các loại chất thải rắn công nghiệp, chất thải nguy hại và chất thải rắn sinh hoạt bằng công nghệ chôn lấp hợp vệ sinh, công suất 120 tấn/ngày đêm.

Nhà máy xử lý chất thải Vĩnh Lộc do Công ty cổ phần sản xuất và thương mại Bimivina làm chủ đầu tư, công suất thiết kế 100 tấn rác/ngày đêm, đi vào hoạt động từ năm 2020. Tuy nhiên, hiện nhà máy chỉ vận hành đạt mức xử lý 50-60 tấn rác/ngày đêm do phạm vi thu gom rác còn hạn chế, chủ yếu tại các xã thuộc khu vực huyện Vĩnh Lộc trước đây.

Nhà máy đốt rác thải sinh hoạt phát điện ở phường Bỉm Sơn, tỉnh Thanh Hóa dự kiến hoàn thành, đi vào hoạt động tháng 12/2026.

Trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá còn có Nhà máy đốt rác thải sinh hoạt phát điện tại phường Bỉm Sơn do Công ty trách nhiệm hữu hạn Năng lượng môi trường Tianyu Thanh Hóa làm chủ đầu tư, có công suất xử lý tối đa 1.000 tấn rác/ngày đêm, phát điện 18 MW đang trong giai đoạn thi công các hạng mục công trình và dự kiến hoàn thành, đi vào hoạt động tháng 12/2026.

Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt Quảng Minh tại phường Nam Sầm Sơn, công suất 300 tấn rác/ngày đêm và Dự án Khu xử lý chất thải Nghi Sơn giai đoạn 2 sử dụng công nghệ đốt 500 tấn rác/ngày đêm, phát điện 12MW đang hoàn thiện các thủ tục đầu tư.

Với các dự án đang triển khai đầu tư, tiến độ thực hiện nhìn chung còn chậm so với kế hoạch do thủ tục đầu tư, xây dựng, môi trường phức tạp; công tác giải phóng mặt bằng còn vướng mắc, một số nhà đầu tư chưa tập trung đầy đủ nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ dự án.

Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa Nguyễn Doãn Anh phát biểu tại Hội nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa lần thứ 20 ngày 13 tháng 3 năm 2026

Tại Hội nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thanh Hóa lần thứ 20 ngày 13 tháng 3 năm 2026, trên cơ sở phân tích thực trạng công tác xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Doãn Anh yêu cầu Ban Thường vụ Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo các cơ quan chức năng tập trung rà soát toàn diện hệ thống quy hoạch các dự án xử lý rác thải trên địa bàn; quy hoạch phải phù hợp với thực tiễn phát triển và nhu cầu xử lý rác thải của từng khu vực.

Trước mắt, cần tập trung xử lý triệt để tình trạng rác thải tồn đọng tại các khu dân cư, không để phát sinh các điểm tập kết rác gây ô nhiễm môi trường. Các ngành, địa phương phải tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải, bảo đảm đúng quy định và hạn chế tối đa ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Tỉnh cũng đặt ra yêu cầu sớm hoàn thiện báo cáo tổng thể về thực trạng hệ thống xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh, trong đó làm rõ số lượng cơ sở xử lý rác, công suất thiết kế, công suất thực tế, phạm vi phục vụ, tình trạng hoạt động của từng nhà máy, đồng thời đánh giá cụ thể những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân. Báo cáo phải kèm theo bản đồ tổng thể hệ thống các dự án xử lý rác thải để phục vụ công tác quản lý, điều hành và định hướng đầu tư mạng lưới xử lý rác thải theo hướng tập trung, hiện đại, bảo đảm hiệu quả kinh tế và phù hợp với quy hoạch phát triển của địa phương.

Bên cạnh đó việc giao Ủy ban nhân dân tỉnh thành lập tổ công tác chuyên trách do một đồng chí Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh làm tổ trưởng, trực tiếp chỉ đạo việc rà soát, đánh giá thực trạng và đề xuất phương án xử lý đối với từng cơ sở xử lý rác thải trên địa bàn; giao Ban Thường vụ Đảng ủy Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo cơ quan chức năng hoàn thiện báo cáo để trình Thường trực Tỉnh ủy trước ngày 19/3/2026 được đánh giá là giải pháp cụ thể, nghiêm túc, thể hiện sự quyết tâm, quyết liệt nhằm giải quyết các yêu cầu quản lý rác thải trong bối cảnh hiện nay.

Đồng bộ các giải pháp phân loại, thu gom và xử lý rác thải

Cùng với việc làm tốt các công tác bảo vệ môi trường nói chung, xây dựng quy hoạch phù hợp thực tiễn phát triển và nhu cầu xử lý rác thải, tỉnh cũng đồng bộ các giải pháp cụ thể nhằm phân loại, thu gom và xử lý rác thải hiệu quả trong thời gian tới thông qua việc cụ thể hoá bằng Kế hoạch hành động số 68/KH-UBND ngày 12 tháng 3 năm 2026 triển khai thực hiện Nghị quyết số 394/NQ-CP ngày 3/12/2025 của Chính phủ về phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường, giảm thiểu phát sinh, phân loại, thu gom và xử lý rác thải, hướng tới mục tiêu xây dựng Việt Nam sáng – xanh – sạch – đẹp.

Theo kế hoạch, tỉnh Thanh Hóa xác định nhiều mục tiêu cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý rác thải sinh hoạt và tăng cường sự tham gia của toàn xã hội trong công tác bảo vệ môi trường. Đến năm 2030, 100% các xã, phường trên địa bàn tỉnh sẽ tổ chức ra quân tổng vệ sinh môi trường công cộng vào ngày cuối tuần tại các khu dân cư, tổ dân phố, góp phần hình thành nếp sống xanh, sạch trong cộng đồng.

Cùng với đó, toàn bộ UBND các xã, phường sẽ triển khai việc phân loại rác thải sinh hoạt tại hộ gia đình và cá nhân; bố trí đầy đủ các điểm tập kết, thu gom rác thải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường. Tỉnh đặt mục tiêu chấm dứt tình trạng đổ, đốt rác thải không đúng quy định tại khu vực công cộng.

Về công tác quản lý và xử lý chất thải, Thanh Hóa đặt mục tiêu đến năm 2030 thu gom và xử lý theo quy định 98% rác thải sinh hoạt đô thị và 90% rác thải sinh hoạt khu vực nông thôn. Đồng thời, giảm tỷ lệ xử lý rác thải bằng phương pháp chôn lấp trực tiếp xuống dưới 50% tổng lượng rác thải sinh hoạt được thu gom. Trên 50% các bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt không hợp vệ sinh sẽ được cải tạo, phục hồi môi trường; toàn bộ các bãi rác tự phát gây ô nhiễm môi trường sẽ được đóng cửa, xử lý và phục hồi.

Để đạt được các mục tiêu trên, 100% UBND các xã, phường sẽ huy động hiệu quả các nguồn lực đầu tư phát triển phương tiện, trang thiết bị và hạ tầng kỹ thuật phục vụ hoạt động phân loại, thu gom, tái chế và xử lý rác thải theo hướng đồng bộ. Tỉnh cũng khuyến khích ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ thân thiện với môi trường, áp dụng các kỹ thuật hiện có tốt nhất trong quản lý chất thải, đồng thời chú trọng đào tạo nguồn nhân lực phục vụ lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, Thanh Hóa sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách và pháp luật về bảo vệ môi trường, kinh tế tuần hoàn và quản lý chất thải theo vòng đời sản phẩm. Qua đó nâng cao nhận thức của chính quyền các cấp, cộng đồng doanh nghiệp và người dân về vai trò, ý nghĩa và lợi ích của việc bảo vệ môi trường.

Thanh Hoá kỳ vọng việc triển khai các giải pháp đồng bộ, quyết liệt từ quy hoạch đến triển khai kế hoạch vào thực tế sẽ từng bước hình thành thói quen và nếp sống văn minh trong cộng đồng, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động của toàn xã hội trong việc giảm thiểu phát sinh rác thải, tăng cường phân loại, thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý rác thải hiệu quả, góp phần xây dựng môi trường sống bền vững, xây dựng tỉnh Thanh Hoá ngày cành hiện đại – xanh – sạch – đẹp và là điểm đến không chỉ là du lịch mà còn là công nghiệp, đầu tư và xa hơn là các dự án vĩ mô về năng lượng, công nghệ…