Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột hành trình kết nối thương hiệu và phát triển cà phê xanh

Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 10 được tổ chức ngày 6/3/2026 đến ngày 4/4/2026

Đắk Lắk từ lâu được biết đến là một trong những vùng sản xuất cà phê trọng điểm của Việt Nam. Điều kiện thổ nhưỡng đất đỏ bazan, khí hậu và độ cao tự nhiên đã tạo nên những lợi thế đặc trưng để phát triển cây cà phê Robusta. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, cây cà phê còn gắn bó mật thiết với đời sống, văn hóa và sinh kế của nhiều thế hệ người dân Tây Nguyên.

Sau ngày đất nước thống nhất, diện tích cà phê trên địa bàn Đắk Lắk không ngừng được mở rộng. Đặc biệt, từ thập niên 1990, khi nền kinh tế chuyển mình theo hướng mở cửa và hội nhập, sản lượng cà phê xuất khẩu tăng nhanh, đưa địa phương trở thành một trong những trung tâm sản xuất cà phê quan trọng của cả nước.

Tuy nhiên, sự phát triển về sản lượng cũng đặt ra nhiều thách thức. Người trồng cà phê thường xuyên đối mặt với biến động giá cả, thị trường tiêu thụ thiếu ổn định và giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng. Trong khi đó, hoạt động quảng bá thương hiệu, kết nối doanh nghiệp, xúc tiến thương mại và giới thiệu những giá trị đặc trưng của cà phê Buôn Ma Thuột vẫn cần một không gian đủ lớn.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, năm 2005, Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ nhất được tổ chức với chủ đề “Cà phê Buôn Ma Thuột – Hương vị đẳng cấp”. Sự kiện ban đầu có quy mô cấp tỉnh nhưng đã thu hút hơn 300 gian hàng của gần 100 doanh nghiệp và hơn 100.000 lượt khách tham quan.

Tiếp nối thành công, lễ hội lần thứ hai năm 2008 thu hút hơn 150.000 lượt khách với khoảng 400 gian hàng triển lãm. Đây là những dấu mốc quan trọng cho thấy sức hấp dẫn của một sự kiện gắn với sản phẩm nông nghiệp chủ lực, đồng thời khẳng định nhu cầu xây dựng thương hiệu cà phê Buôn Ma Thuột trên thị trường trong nước và quốc tế.

Lễ hội cà phê Buôn Ma Thuột Lần thứ 8 được tổ chức tại tỉnh Đắk Lắk

Năm 2011, Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột chính thức được công nhận là lễ hội cấp quốc gia, tổ chức định kỳ hai năm một lần. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, tạo điều kiện để sự kiện phát triển cả về quy mô, nội dung và tầm ảnh hưởng.

Qua các kỳ tổ chức, lễ hội ngày càng mở rộng hoạt động xúc tiến thương mại, giới thiệu sản phẩm, trình diễn công nghệ chế biến và quảng bá văn hóa cà phê. Tại kỳ lễ hội lần thứ ba năm 2011 và lần thứ tư năm 2013, sự kiện thu hút hơn 400.000 lượt khách, ghi nhận nhiều giao dịch thương mại có giá trị hàng triệu USD.

Đến năm 2015, lễ hội lần thứ năm có khoảng 700 gian hàng với sự tham gia của hơn 200 doanh nghiệp, thu hút khoảng 200.000 lượt khách. Năm 2017, lễ hội lần thứ sáu được tổ chức kết hợp với Liên hoan Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên, tạo sự giao thoa giữa hoạt động kinh tế, văn hóa và du lịch, thu hút hơn 250.000 lượt khách.

Năm 2019, kỳ lễ hội lần thứ bảy tiếp tục khẳng định sức hút quốc tế với 600 gian hàng của 230 doanh nghiệp, trong đó có 20 doanh nghiệp nước ngoài. Trung bình mỗi ngày, sự kiện đón khoảng 80.000 lượt khách tham quan.

Sau thời gian gián đoạn do đại dịch COVID-19, lễ hội lần thứ tám năm 2023 trở lại với nhiều hoạt động xúc tiến thương mại và quảng bá du lịch. Sự kiện thu hút hơn 90.000 lượt du khách, tổng doanh thu du lịch đạt trên 300 tỷ đồng, đồng thời ghi nhận nhiều hợp đồng xuất khẩu nông sản có giá trị.

Đến năm 2025, lễ hội lần thứ chín tiếp tục mở rộng quy mô với hơn 750 gian hàng, giới thiệu nhiều sản phẩm và công nghệ chế biến cà phê hiện đại. Sự kiện đón hơn 150.000 lượt khách, có sự tham gia của các đại sứ quán và nhiều tổ chức quốc tế, góp phần nâng cao vị thế Buôn Ma Thuột trên bản đồ cà phê thế giới.

Một trong những yếu tố quan trọng tạo nên thành công của Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột là sự kết hợp giữa quảng bá thương mại với xây dựng, bảo hộ thương hiệu và phát triển chuỗi giá trị ngành hàng.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, chất lượng sản phẩm và nguồn gốc xuất xứ trở thành những yếu tố quyết định khả năng tiếp cận thị trường. Vì vậy, Đắk Lắk đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành Trung ương triển khai các giải pháp bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với thương hiệu cà phê Buôn Ma Thuột.

Chỉ dẫn địa lý “Cà phê Buôn Ma Thuột” được xây dựng và bảo hộ nhằm khẳng định mối liên hệ giữa chất lượng sản phẩm với điều kiện tự nhiên, quy trình sản xuất và danh tiếng của vùng đất. Đến nay, chỉ dẫn địa lý này đã được đăng ký bảo hộ tại hơn 30 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có những thị trường quan trọng như Liên minh châu Âu (EU), Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc.

Việc bảo hộ thương hiệu không chỉ giúp hạn chế nguy cơ giả mạo, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang phát triển sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng cao.

Cùng với đó, các hoạt động quản lý chất lượng, kiểm soát nguồn gốc sản phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và ổn định môi trường kinh doanh cũng được chú trọng trong mỗi kỳ lễ hội. Đây là nền tảng để xây dựng niềm tin với đối tác, nhà nhập khẩu và người tiêu dùng quốc tế.

Hiện nay, sản lượng cà phê xuất khẩu của Đắk Lắk duy trì khoảng 400.000 - 500.000 tấn/năm, đóng góp hơn 20% sản lượng cà phê toàn quốc. Những kết quả này cho thấy vai trò quan trọng của ngành cà phê đối với phát triển kinh tế địa phương, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Bên cạnh giá trị kinh tế và thương hiệu, yêu cầu bảo vệ môi trường đang trở thành vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với tương lai ngành cà phê. Việc mở rộng sản xuất, thâm canh và chế biến nếu không đi đôi với quản lý tài nguyên, kiểm soát chất thải và sử dụng hiệu quả nguồn nước sẽ tạo áp lực lớn lên hệ sinh thái Tây Nguyên.

Đặc biệt, biến đổi khí hậu, tình trạng khô hạn và suy giảm nguồn nước tại một số khu vực đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về thay đổi phương thức canh tác. Người trồng cà phê cần từng bước chuyển sang mô hình sản xuất tiết kiệm nước, sử dụng phân bón hợp lý, tăng cường phân bón hữu cơ, quản lý dịch hại tổng hợp và hạn chế các tác động tiêu cực đến đất, nước.

Trong hoạt động sơ chế và chế biến, doanh nghiệp cần quan tâm đầu tư hệ thống xử lý nước thải, thu gom và quản lý phụ phẩm, kiểm soát khí thải, tiếng ồn và chất thải rắn. Những phụ phẩm phát sinh từ quá trình sản xuất cà phê có thể được nghiên cứu tận dụng làm phân hữu cơ, nguyên liệu sinh khối hoặc phục vụ các mô hình kinh tế tuần hoàn, qua đó giảm lượng chất thải phải xử lý và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế tiêu dùng xanh và những yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế. Các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ rừng và sử dụng tài nguyên bền vững đang tác động trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm cà phê xuất khẩu.

Vì vậy, phát triển thương hiệu cà phê Buôn Ma Thuột trong giai đoạn mới không thể chỉ dừng lại ở quảng bá sản phẩm hay mở rộng thị trường tiêu thụ. Điều quan trọng hơn là xây dựng chuỗi sản xuất có trách nhiệm, kết nối nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và nhà phân phối trong một hệ sinh thái kinh tế xanh.

Hướng tới Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 10 năm 2027, địa phương đặt ra kỳ vọng tạo thêm những dấu ấn mới, không chỉ trong hoạt động tổ chức sự kiện mà còn trong chiến lược phát triển thương hiệu và không gian văn hóa cà phê.

Một trong những định hướng đáng chú ý là xây dựng “Phố Cà phê Buôn Ma Thuột”, hình thành không gian văn hóa, kiến trúc và trải nghiệm cà phê có giá trị lâu dài. Công trình được kỳ vọng trở thành điểm đến thường xuyên của người dân và du khách, góp phần phát triển du lịch, thương mại dịch vụ và quảng bá văn hóa cà phê Tây Nguyên.

Cùng với đó, việc mở rộng kết nối từ Tây Nguyên đến các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, đổi mới công nghệ chế biến và phát triển chuỗi sản xuất cà phê xanh phát thải thấp (Low-Carbon Coffee) sẽ là những hướng đi quan trọng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học và người sản xuất. Trong đó, doanh nghiệp giữ vai trò đầu tư công nghệ, phát triển thị trường; các cơ quan quản lý hỗ trợ cơ chế, chính sách; còn người nông dân là chủ thể trực tiếp thực hiện các quy trình sản xuất có trách nhiệm với môi trường.

Sau 22 năm hình thành và phát triển, Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột đã vượt ra khỏi khuôn khổ một sự kiện quảng bá nông sản thông thường, trở thành cầu nối giữa kinh tế, văn hóa, du lịch và hội nhập quốc tế. Hành trình ấy không chỉ khẳng định vị thế của cà phê Robusta Việt Nam mà còn mở ra cơ hội tái định hình phương thức sản xuất theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.

Từ những đồi cà phê trên đất đỏ bazan, khát vọng đưa Buôn Ma Thuột trở thành điểm đến cà phê của thế giới đang từng bước được hiện thực hóa. Trong chặng đường phía trước, giá trị của thương hiệu sẽ không chỉ được đo bằng sản lượng hay kim ngạch xuất khẩu, mà còn bằng chất lượng sản phẩm, trách nhiệm môi trường và khả năng tạo dựng sinh kế bền vững cho cộng đồng.