Sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá: Sức khỏe cộng đồng phải là ưu tiên cao nhất

Trên cơ sở Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy tập trung vào khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; kiểm soát hiệu quả các yếu tố nguy cơ và giảm tiêu thụ các sản phẩm có hại cho sức khỏe, trong đó có thuốc lá. Đây là định hướng nền tảng để đặt công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá trong tổng thể chiến lược bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Cùng với đó, Nghị quyết số 160/NQ-CP ngày 22/6/2026 của Chính phủ đã thống nhất thông qua hai chính sách lớn của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Đó là cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các sản phẩm thuốc lá mới khác; đồng thời cấm các cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.

Đây là những chính sách thể hiện quan điểm quản lý chủ động, kiên quyết và có trách nhiệm của Chính phủ cũng như toàn xã hội.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sẽ có ý nghĩa quan trọng nhằm thay đổi toàn diện đến tổng thể chiến lược bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ nhằm hoàn thiện một đạo luật chuyên ngành mà còn hướng tới xây dựng hàng rào pháp lý đủ mạnh để bảo vệ người dân, đặc biệt là trẻ em, thanh thiếu niên và các thế hệ tương lai trước những nguy cơ ngày càng đa dạng từ thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine.

Do vậy, việc tổ chức Hội thảo lấy ý kiến khu vực phía Bắc là diễn đàn có ý nghĩa vô cùng quan trọng để các cơ quan quản lý, chuyên gia và địa phương cùng trao đổi, hoàn thiện các chính sách có ý nghĩa lâu dài đối với sức khỏe cộng đồng.

GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia: "Chúng ta không thể chờ đến khi hậu quả sức khỏe đã xảy ra mới can thiệp mà cần nhận diện sớm nguy cơ, kiểm soát ngay từ đầu, không để các sản phẩm thuốc lá mới, phương thức tiếp thị mới hay hình thức kinh doanh mới tạo ra khoảng trống pháp lý, đặc biệt trong việc lôi kéo giới trẻ tiếp cận và lệ thuộc nicotine"

Để hoàn thiện dự thảo Luật, Thứ trưởng Bộ Y tế đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, bảo đảm dự thảo Luật thể chế hóa đầy đủ, chính xác hai chính sách đã được Chính phủ thông qua; các quy định phải rõ ràng, chặt chẽ, không để phát sinh cách hiểu khác nhau về nhận diện sản phẩm, phạm vi điều chỉnh cũng như trách nhiệm tổ chức thực hiện. Trong mọi quyết sách, bảo vệ sức khỏe nhân dân, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, phải được đặt lên hàng đầu.

Thứ hai, các quy định của dự thảo Luật cần bảo đảm tính khả thi, theo kịp thực tiễn phát triển của thị trường, bao quát cả hoạt động kinh doanh trực tiếp, thương mại điện tử, giao dịch xuyên biên giới cũng như quảng cáo trên môi trường số. Đồng thời phải xác định rõ đầu mối, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương để bảo đảm pháp luật được thực thi thống nhất, nghiêm minh và hiệu quả.

Thứ ba, cùng với các biện pháp quản lý, cần tiếp tục xây dựng môi trường sống, học tập và làm việc không khói thuốc; đẩy mạnh truyền thông nguy cơ, giáo dục sức khỏe, hỗ trợ cai nghiện thuốc lá và phát huy vai trò của gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp cũng như các tổ chức xã hội. Theo Thứ trưởng, một đạo luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi vào nhận thức, hành vi và nhận được sự đồng thuận của cộng đồng.

Kết thúc phát biểu, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được nhiều ý kiến tâm huyết, khách quan, có cơ sở khoa học và xuất phát từ thực tiễn quản lý tại các địa phương khu vực phía Bắc để hoàn thiện dự án Luật theo hướng chặt chẽ hơn, khả thi hơn, đồng bộ hơn và thực sự vì sức khỏe nhân dân.

TS.BS Nguyễn Trọng Khoa - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, thành viên tổ soạn thông tin về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số Điều của Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá tại hội thảo.

Góp ý dự thảo Luật, các đại biểu đã tập trung trao đổi sâu nhiều nội dung như: Bảo đảm dự thảo Luật thể chế hóa đầy đủ, chính xác các chính sách đã được Chính phủ thông qua; quy định phải rõ ràng, thống nhất, không tạo ra khoảng trống trong nhận diện sản phẩm, phạm vi điều chỉnh và trách nhiệm thực thi.

Quang cảnh hội thảo

Các quy định phải có tính khả thi cao, làm rõ cơ chế phối hợp, trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, bảo đảm việc thực thi nghiêm minh, đồng bộ và hiệu quả. Cùng với các biện pháp cấm và kiểm soát, các cơ quan chức năng cần xây dựng môi trường xã hội không khói thuốc, tăng cường truyền thông nguy cơ, giáo dục sức khỏe, hỗ trợ cai nghiện thuốc lá và phát huy vai trò của gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức xã hội.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, Hội thảo đã nhận được những ý kiến thẳng thắn, sâu sắc, có căn cứ khoa học và xuất phát từ thực tiễn quản lý, thực tiễn đời sống xã hội. Các ý kiến xác đáng góp phần hoàn thiện dự án Luật theo hướng chặt chẽ hơn, khả thi hơn, nhân văn hơn và thực sự đặt sức khỏe nhân dân ở vị trí trung tâm.