Kiểm soát ô nhiễm, nâng cao chất lượng sống và ứng phó biến đổi khí hậu

Chương trình Bảo vệ môi trường giai đoạn 2026 - 2030 đặt mục tiêu kiểm soát xu hướng gia tăng ô nhiễm, giải quyết các vấn đề môi trường cấp bách, từng bước nâng cao chất lượng môi trường sống, quản lý hiệu quả môi trường không khí, tài nguyên nước, chất thải và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đến năm 2030, thành phố Hồ Chí Minh phấn đấu đạt 22 chỉ tiêu quan trọng. Trong đó, 100% khu công nghiệp và cơ sở thuộc diện bắt buộc sẽ lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải, khí thải tự động kết nối với cơ quan quản lý; toàn bộ xe buýt và taxi sử dụng năng lượng sạch; 80% nước thải đô thị được thu gom, xử lý tập trung.

Thành phố Hồ Chí Minh phấn đấu đạt 22 chỉ tiêu quan trọng. Trong đó, 100% khu công nghiệp và cơ sở thuộc diện bắt buộc sẽ lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải, khí thải tự động kết nối với cơ quan quản lý

Thành phố cũng đặt mục tiêu 100% chất thải y tế và chất thải nguy hại được xử lý đạt quy chuẩn; trên 90% chất thải rắn sinh hoạt được tái chế hoặc xử lý bằng công nghệ hiện đại; chấm dứt tình trạng đốt rác và phụ phẩm nông nghiệp ngoài trời không đúng quy định.

Trong lĩnh vực thích ứng với biến đổi khí hậu, thành phố Hồ Chí Minh sẽ duy trì tỷ lệ che phủ rừng khoảng 11%, nâng tỷ lệ năng lượng tái tạo trong cơ cấu cung ứng và tiêu thụ điện lên 15 - 18%, hướng tới 25%, đồng thời tăng cường nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và bảo tồn đa dạng sinh học.

Để triển khai chương trình, thành phố sẽ thực hiện 26 chương trình, đề án và dự án ưu tiên, tập trung đầu tư hệ thống quan trắc môi trường tự động, thu gom và xử lý nước thải, phát triển công nghệ xử lý chất thải hiện đại, cải tạo sông, kênh, rạch và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Chương trình cũng xác định năm nhóm giải pháp trọng tâm, gồm hoàn thiện cơ chế, chính sách; nâng cao nhận thức cộng đồng; tăng cường nguồn lực đầu tư; đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ và mở rộng hợp tác trong nước, quốc tế về bảo vệ môi trường.

Hướng đến toàn dân tham gia bảo vệ môi trường

Không chỉ chủ động kiểm soát ô nhiễm, nâng chất lượng sống và ứng phó biến đổi khí hậu, Thành phố Hồ Chí Minh xác định bảo vệ môi trường là trách nhiệm, nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mỗi cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, hộ gia đình và người dân đều có vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu phát sinh rác thải, thực hiện phân loại rác tại nguồn, thu gom, tái sử dụng, tái chế và xử lý rác đúng quy định. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và từng bước giảm tỷ lệ chôn lấp chất thải.

Đây là các nội dung quan trọng tại Quyết định về Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 394/NQ-CP ngày 3/12/2025 của Chính phủ về phát động phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường; giảm thiểu phát sinh, phân loại, thu gom, xử lý rác thải vì một Việt Nam sáng - xanh - sạch - đẹp trên địa bàn thành phố giai đoạn năm 2026 - 2030.

Kế hoạch đã cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết số 394/NQ-CP phù hợp với điều kiện thực tiễn của thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các sở, ban, ngành, chính quyền địa phương và toàn thể nhân dân trong công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt. Qua đó, từng bước xây dựng thành phố Hồ Chí Minh trở thành đô thị sáng - xanh - sạch - đẹp, phát triển bền vững và thân thiện với môi trường.

Triển khai phong trào toàn dân tham gia bảo vệ môi trường; giảm thiểu phát sinh, phân loại, thu gom, xử lý rác thải vì một Việt Nam sáng – xanh – sạch – đẹp trên địa bàn TPHCM giai đoạn năm 2026 - 2030

Đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu 100% cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, đoàn viên, hội viên được phổ biến, quán triệt và gương mẫu tham gia phong trào bảo vệ môi trường. Tất cả các xã, phường, đặc khu sẽ tổ chức ra quân tổng vệ sinh môi trường định kỳ hàng tháng; triển khai phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn đến từng hộ gia đình; tăng cường kiểm tra, giám sát việc phân loại và chuyển giao rác đúng quy định.

Bên cạnh đó, 100% khu dân cư sẽ bổ sung nội dung bảo vệ môi trường vào hương ước, quy ước; xây dựng và nhân rộng các mô hình tự quản về môi trường. Phấn đấu 100% rác thải sinh hoạt đô thị, nông thôn được thu gom, xử lý theo quy định; 100% các bãi chôn lấp rác thải phải thực hiện công tác bảo vệ môi trường; không để phát sinh những “điểm đen” về ô nhiễm môi trường.

100% các phường, xã, đặc khu phối hợp với các sở, ban, ngành thành phố trong việc huy động hiệu quả các nguồn lực để đầu tư, xây dựng và phát triển phương tiện, trang thiết bị, hạ tầng kỹ thuật phân loại, thu gom, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế, xử lý rác thải đồng bộ; tăng cường đào tạo nguồn nhân lực về quản lý rác thải.

100% hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi, nhà sách... sử dụng các bao bì thân thiện môi trường; tiểu thương tại các chợ dân sinh giảm 80% sử dụng túi ni lông khó phân hủy trong việc đóng gói, đựng sản phẩm cho khách hàng.

Để thực hiện các mục tiêu trên, thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân thay đổi thói quen tiêu dùng, giảm sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần và túi ni lông khó phân hủy; khuyến khích sử dụng sản phẩm tái chế, thân thiện với môi trường. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, vận hành phần mềm tiếp nhận phản ánh của người dân về những hành vi gây ô nhiễm môi trường; khai thác hiệu quả hệ thống camera giám sát để phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định.

UBND thành phố Hồ Chí Minh cũng yêu cầu các cơ quan, đơn vị không sử dụng chai nhựa đựng nước uống đóng sẵn và sản phẩm nhựa dùng một lần trong các cuộc họp, hội nghị, hội thảo và sự kiện do đơn vị tổ chức; duy trì hoạt động trồng cây xanh, vệ sinh môi trường, làm sạch đường phố, kênh rạch và lồng ghép giáo dục bảo vệ môi trường, phân loại rác tại nguồn trong các cơ sở giáo dục.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì tham mưu hoàn thiện các cơ chế, chính sách về bảo vệ môi trường; hướng dẫn, tuyên truyền việc phân loại rác tại nguồn, tái chế, tái sử dụng và giảm rác thải nhựa.

UBND thành phố Hồ Chí Minh đề nghị Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố và các tổ chức chính trị – xã hội phát huy vai trò giám sát, tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và nhân dân tích cực tham gia các phong trào bảo vệ môi trường, xây dựng mô hình cộng đồng tự quản, góp phần hình thành nếp sống văn minh, xanh và bền vững.

Với việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp cùng sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn thể Nhân dân, Chương trình bảo vệ môi trường giai đoạn 2026 - 2030 và Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 394/NQ-CP ngày 3/12/2025 của Chính phủ được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong công tác quản lý chất thải, nâng cao chất lượng môi trường sống, góp phần xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng sáng - xanh - sạch - đẹp, văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.