Hà Nội Xanh - Những bước chân lội bùn “đánh thức” dòng sông chết

Rác thải sinh hoạt tồn đọng dày đặc tại các dòng sông, kênh nội đô Hà Nội, gây ô nhiễm môi trường nước và mất mỹ quan đô thị.

Từ trăn trở trước nguy cơ suy thoái hệ sinh thái nước và tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, anh Nguyễn Tiến Huy (sinh năm 1995) đã rời bỏ công việc marketing truyền thông để cùng các tình nguyện viên Câu lạc bộ Hà Nội Xanh trực tiếp thu gom rác, làm sạch sông, kênh, góp phần phục hồi môi trường nước và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.

Theo anh Huy, ô nhiễm sông, kênh, mương không chỉ gây mất mỹ quan đô thị mà còn tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe cộng đồng và môi trường sống lâu dài. “Tôi từng sống cạnh sông Tô Lịch nhiều năm. Mùa nắng, mùi hôi bốc lên rất nặng. Khi đó tôi luôn nghĩ, nếu nước ô nhiễm ngấm xuống mạch nước ngầm thì hậu quả sẽ không chỉ dừng lại ở mùi hôi hay rác thải trước mắt”, anh Huy chia sẻ.

Nhận thức rõ những hệ lụy môi trường ấy, cuối năm 2022, anh Huy cùng em trai Lê Minh Hiếu thành lập Hà Nội Xanh với mục tiêu xuyên suốt: làm sạch các dòng sông, kênh, mương và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng. Những ngày đầu, nhóm chỉ có ba thành viên, tự trang bị găng tay, đồ bảo hộ, tranh thủ thời gian rảnh để thu gom rác tại các điểm ô nhiễm quanh khu dân cư.

Các thành viên Câu lạc bộ Hà Nội Xanh lội xuống dòng kênh ô nhiễm, trực tiếp thu gom rác thải tồn đọng lâu ngày.

Không chỉ dừng ở hành động trực tiếp, Hà Nội Xanh còn lựa chọn cách lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường thông qua mạng xã hội. “Chúng tôi quay lại quá trình dọn rác để mọi người nhìn thấy thực trạng ô nhiễm và hiểu rằng nếu không thay đổi thói quen xả rác, các dòng sông sẽ ngày càng ‘chết’”, anh Huy nói.

Các tình nguyện viên phối hợp nhịp nhàng, phân công rõ ràng để đẩy nhanh tiến độ thu gom rác tại các “điểm đen” ô nhiễm.

Từ những đoạn clip chân thực ấy, phong trào dần lan rộng. Chỉ sau hơn hai tháng, số lượng thành viên Hà Nội Xanh tăng lên gần 200 người và đến nay đã xấp xỉ 400 người, gồm học sinh, sinh viên, người đi làm, cùng chung mong muốn góp phần cải thiện môi trường sống của Thủ đô.

Các thành viên Câu lạc bộ Hà Nội Xanh chụp ảnh lưu niệm sau buổi ra quân thu gom rác, chung tay bảo vệ môi trường sông, kênh nội đô Hà Nội.

Hoạt động thu gom rác tại các dòng sông, kênh, mương được Hà Nội Xanh triển khai thường xuyên và bài bản. Năm 2023, nhóm duy trì trung bình từ 12–15 buổi dọn rác mỗi tháng, tập trung xử lý các “điểm đen” ô nhiễm. Sang năm 2024, khi nhiều khu vực đã được cải thiện, tần suất giảm xuống khoảng một buổi mỗi tuần nhưng vẫn duy trì tính liên tục.

“Mỗi buổi ra quân, tôi luôn kiểm tra độ sâu, bùn lún và mức độ an toàn trước. Dưới kênh mương có rất nhiều vật sắc nhọn, xác động vật, kim tiêm… nên yếu tố an toàn cho tình nguyện viên được đặt lên hàng đầu”, anh Huy cho biết.

Bên cạnh những khó khăn về môi trường độc hại và kinh phí hoạt động, các thành viên Hà Nội Xanh còn phải đối mặt với sự hoài nghi từ một bộ phận xã hội. Tuy vậy, theo anh Huy, việc làm sạch từng đoạn sông không chỉ mang ý nghĩa trước mắt mà còn góp phần thay đổi nhận thức cộng đồng.

Các thành viên Hà Nội Xanh phân loại, thu gom kim tiêm và vật sắc nhọn dưới kênh mương nhằm bảo đảm an toàn và giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường.

“Nếu mỗi người có ý thức hơn một chút, không xả rác bừa bãi thì áp lực cho môi trường sẽ giảm rất nhiều. Chúng tôi tin rằng hành động nhỏ nhưng bền bỉ sẽ tạo ra thay đổi lâu dài”, anh nói.

Sau hơn một năm hoạt động, Hà Nội Xanh đã làm sạch gần 100 điểm sông, kênh ô nhiễm tại Hà Nội, tổ chức gần 200 buổi ra quân, mỗi chiến dịch thu gom từ 300–400 kg rác thải đưa về nơi xử lý. Đáng chú ý, sau khi dọn rác, nhóm còn đặt thùng rác công cộng kèm thông điệp bảo vệ môi trường tại các khu vực đã làm sạch nhằm hạn chế tái ô nhiễm.

Sau khi dọn sạch, Hà Nội Xanh đặt thùng rác công cộng kèm thông điệp kêu gọi người dân chung tay bảo vệ môi trường.

Những nỗ lực ấy không chỉ góp phần cải thiện cảnh quan, môi trường nước mà còn được xã hội ghi nhận bằng Giải thưởng Tình nguyện quốc gia năm 2023; cá nhân anh Nguyễn Tiến Huy được vinh danh là gương “Người tốt, việc tốt” tiêu biểu.

Anh Nguyễn Tiến Huy nhận các phần thưởng, giải thưởng ghi nhận những đóng góp tích cực trong hoạt động bảo vệ môi trường và tình nguyện vì cộng đồng.

Trong thời gian tới, Hà Nội Xanh dự kiến thành lập quỹ cộng đồng để hỗ trợ tình nguyện viên và duy trì hoạt động lâu dài. Với anh Huy, mục tiêu lớn nhất vẫn là bảo vệ môi trường sống của Thủ đô: “Chỉ cần mỗi ngày sạch thêm một đoạn sông, môi trường Hà Nội sẽ có thêm cơ hội được phục hồi. Chúng tôi tin rằng, khi cộng đồng cùng chung tay, những dòng sông sẽ không còn ‘chết’”.