Đà Nẵng “giữ xanh” đô thị – Bài 1: Giữ phố sạch giữa áp lực rác thải và cơ chế cũ

Công nhân vệ sinh môi trường thu gom rác trên các tuyến đường từ sáng sớm để bảo đảm phố phường sạch đẹp trước giờ cao điểm

Áp lực phía sau màu xanh đô thị

Khu vực phía Tây Bắc thành phố (gồm các phường Hòa Khánh, Liên Chiểu, Hải Vân) với đặc thù tập trung nhiều khu công nghiệp, nhà trọ công nhân và các dự án đô thị mới đang tạo ra áp lực rác thải rất lớn. Mỗi ngày, khoảng 190 tấn rác phát sinh từ hơn 331 tuyến đường được thu gom đều đặn.

Để duy trì tần suất thu gom tối thiểu 1 lần/ngày cho 100% hộ dân, đơn vị thực hiện là Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội – Chi nhánh Miền Trung (Urenco 15). Mỗi ngày đơn vị bố trí 8 xe cuốn ép rác chuyên dụng, 1 xe quét hút cơ giới cùng 29 công nhân thu gom bằng xe ba gác len lỏi vào các kiệt hẻm nhỏ dưới 3,5m, những nơi mà xe cơ giới chưa thể tiếp cận.

Anh Hoàng, một công nhân thu gom rác tại khu vực Liên Chiểu cho biết, phần vất vả nhất không nằm ở lượng rác sinh hoạt thông thường mà ở rác cồng kềnh và xà bần bị đổ trộm trên các khu đất trống. “Có hôm vừa dọn xong thì sáng hôm sau lại xuất hiện thêm nệm cũ, bàn ghế hỏng, bao tải xà bần, rất nhếch nhác và ảnh hưởng môi trường”, anh Hoàng nói.

Các khu đất trống là nơi thường xuyên phát sinh tình trạng đổ trộm rác cồng kềnh và phế thải xây dựng

Ông Ngô Lê Quảng, Giám đốc Urenco 15 chia sẻ: “Áp lực lớn nhất hiện nay không chỉ là khối lượng rác tăng mà là yêu cầu giữ chất lượng dịch vụ ổn định trong điều kiện địa bàn rộng hơn, nhiều khu dân cư mới hình thành và phát sinh thêm các điểm đổ rác tự phát. Chúng tôi xác định phải giữ được sự thông suốt của hệ thống thu gom, không để gián đoạn dù trong bất kỳ giai đoạn chuyển tiếp nào”.

Tuy nhiên, bất cập lớn nhất hiện nay là việc áp dụng đơn giá thu phí theo Quyết định 33/2017/QĐ-UBND của UBND TP Đà Nẵng ban hành từ năm 2017 đã không còn phù hợp thực tế. Trong khi mức lương cơ sở đã điều chỉnh theo Nghị định 73/2024 và giá nhiên liệu, vật tư biến động mạnh, việc chưa có định mức kỹ thuật mới khiến các doanh nghiệp gặp khó khăn trong cân đối tài chính.

Điều chỉnh đơn giá thu gom, vận chuyển rác thải phù hợp với điều kiện hiện nay là mong muốn của tất cả người lao động trong nghành dịch vụ môi trường

Thực tế khó khăn về đơn giá dịch vụ cũng được chính người lao động trong ngành dịch vụ môi trường phản ánh tại Hội nghị đối thoại năm 2026 giữa lãnh đạo TP Đà Nẵng và người lao động trên địa bàn thành phố.

Đại diện người lao động thuộc Công ty CP Môi trường đô thị Đà Nẵng (DNURENCO) cho biết, mức giá thu gom, vận chuyển rác thải áp dụng trên địa bàn Đà Nẵng cũ được ban hành từ năm 2017 đến nay vẫn chưa được điều chỉnh, trong khi chi phí nhiên liệu, vật tư, bảo dưỡng phương tiện và tiền lương đều tăng đáng kể theo mặt bằng chung.

Theo đại diện người lao động, việc đơn giá chậm được cập nhật khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong cân đối tài chính, đặc biệt là nguồn chi trả tiền lương và cải thiện thu nhập cho công nhân vệ sinh môi trường – lực lượng trực tiếp làm việc trong điều kiện nặng nhọc, độc hại và thường xuyên làm việc ngoài giờ.

Từ thực tế đó, người lao động kiến nghị TP Đà Nẵng sớm xem xét điều chỉnh đơn giá thu gom, vận chuyển rác thải phù hợp với điều kiện hiện nay, tạo cơ sở để các doanh nghiệp dịch vụ môi trường ổn định hoạt động, nâng cao chất lượng phục vụ và bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động.

Từ dọn “điểm đen” rác thải đến giám sát bằng camera

Trước những khoảng trống về cơ chế, sự phối hợp giữa chính quyền địa phương và doanh nghiệp môi trường tại Đà Nẵng đã mang lại hiệu quả tức thì.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, tại các phường Hòa Khánh, Liên Chiểu, Hải Vân , Urenco 15 đã phối hợp với Phòng Kinh tế, Hạ tầng & Đô thị các phường triển khai ra quân dọn sạch các “điểm đen” rác ô nhiễm, trả lại môi trường thông thoáng cho khu dân cư.

Urenco 15 phối hợp với các phường ra quân dọn sạch các điểm đen rác thải

Để tránh tái diễn, phường Hòa Khánh đã lắp đặt 14 camera giám sát tại 12 vị trí từng là điểm đen, giao trực tiếp cho Công an phường quản lý để phạt nguội các hành vi đổ trộm rác thải ra môi trường.

Tương tự, tại phường Liên Chiểu, việc lắp camera thí điểm tại điểm tập kết trên đường Âu Cơ cũng cho thấy hiệu quả rõ rệt khi số trường hợp đổ rác sai quy định giảm đáng kể.

Một trong 12 điểm lắp đặt camera giám sát hành vi đổ trộm rác thải ra môi trường tại phường Hòa Khánh

Song song đó, mọi phản ánh của người dân trên Tổng đài 1022 hoặc qua các nhóm Zalo điều hành của UBND phường đều được Urenco 15 cử nhân sự xử lý triệt để trong vòng không quá 12 giờ đồng hồ.

Doanh nghiệp cũng ban hành quy chế thưởng nóng cho CBCNV chủ động chụp ảnh, quay video định vị hành vi đổ rác trộm để báo cơ quan chức năng xử lý.

Đặc biệt, phía sau sự thông suốt của bộ máy vận hành là nỗ lực rất lớn của doanh nghiệp. Ông Ngô Lê Quảng, Giám đốc Urenco 15 chia sẻ, Urenco 15 vẫn đang chủ động duy trì mức thu nhập bình quân 11 – 16 triệu đồng/tháng cho người lao động. Để làm được điều này trong bối cảnh đơn giá cũ, Công ty mẹ (Urenco Hà Nội) đã hỗ trợ 6 tỷ đồng vốn lưu động, điều chỉnh cắt giảm chỉ tiêu lợi nhuận và bổ sung thêm phương tiện cơ giới mới cho chi nhánh.

“Giữa thời điểm giá cả tăng cao, mức thu nhập khoảng 11 – 16 triệu đồng/tháng cùng các chế độ bồi dưỡng độc hại, ca đêm đã giúp anh em công nhân chúng tôi yên tâm gắn bó với công việc và những chuyến xe thu gom xuyên đêm” - Một công nhân lái xe ép rác thuộc Urenco 15 chia sẻ.

Ông Quảng cho biết thêm, để giữ vững hình ảnh "Thành phố đáng sống", Đà Nẵng cần sớm ban hành định mức và đơn giá mới phản ánh đúng chi phí thực tế, đồng thời quy hoạch các điểm tập kết rác cồng kềnh để giảm thiểu tình trạng đổ trộm tiếp diễn.

Giữ cho đô thị sạch đẹp là kết quả của sự phối hợp giữa lực lượng vệ sinh môi trường, chính quyền cơ sở và ý thức của mỗi người dân

Giữ cho đô thị sạch đẹp chưa bao giờ là công việc của riêng lực lượng công nhân môi trường. Đó là sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, doanh nghiệp công ích và ý thức của mỗi người dân.

Trong hành trình hướng tới mục tiêu xây dựng “Đà Nẵng - Thành phố môi trường”, việc sớm ban hành định mức kỹ thuật mới, hoàn thiện cơ chế giá dịch vụ và quy hoạch các điểm tập kết rác cồng kềnh sẽ là những điều kiện quan trọng để duy trì chất lượng môi trường đô thị một cách bền vững.