Du lịch xanh dưới cánh rừng di sản phía Tây Đà Nẵng: Đánh thức tiềm năng đại ngàn

Nỗ lực bảo vệ màu xanh đại ngàn

Thầm lặng những người hùng trong công cuộc bảo tồn đa dạng sinh học

Từ những ngôi làng giữ trọn hồn cốt Cơ Tu

Chuyến khảo sát 2 ngày của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng cùng với Hiệp hội Du lịch, Chi hội Lữ hành, các doanh nghiệp lữ hành nhằm kết nối và thúc đẩy phát triển các chương trình du lịch từ trung tâm TP đến khu vực phía Tây - nơi có nhiều tiềm năng về cảnh quan, văn hóa bản địa và du lịch sinh thái, cộng đồng.

Đoàn khảo sát kết nối Tour du lịch cộng đồng phía Tây TP Đà Nẵng

Từ trung tâm TP Đà Nẵng, đoàn khảo sát đến với thôn văn hóa Bhơ Hôồng (xã Sông Kôn). Giữa không gian tĩnh mịch của núi rừng, Bhơ Hôồng hiện ra với những nếp nhà Gươl (nhà Moong) truyền thống, nguyên bản. Điểm khác biệt, nổi bật nhất tại làng so với những nơi khác là việc bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào Cơ Tu chiếm đến 95%.

Lưu giữ hồn cốt đại ngàn: Hơn 95% nét văn hóa truyền thống vật thể và phi vật thể của đồng bào Cơ Tu vẫn được bà con làng Bhơ Hôồng (xã Sông Kôn) bảo tồn vẹn nguyên trong đời sống thường nhật

Chị Đinh Thị Thìn - chủ nhân của ACu Homestay, một trong những mô hình du lịch cộng đồng tự thân nổi bật ở khu vực vùng cao phía Tây và là người con ưu tú của dân tộc Cơ Tu, đã nỗ lực không ngừng nghỉ để biến những nếp nhà sàn truyền thống thành các không gian lưu trú đón khách du lịch, đặc biệt là khách quốc tế.

Chị Thìn chia sẻ, homestay của chị đã tạo ra chuỗi liên kết dịch vụ, góp phần giải quyết việc làm gián tiếp và trực tiếp cho khoảng gần 200 người dân trong làng, từ việc cung ứng gà đi bộ, rau rừng cho đến lập đội văn nghệ cồng chiêng...

Chị Đinh Thị Thìn - chủ nhân của ACu Homestay chia sẻ với đoàn khảo sát

Cô Briu Thị A Mếp – một người dân địa phương cho biết: “Từ ngày làng có khách du lịch ghé thăm, múa Tung tung Da dá hay nấu cơm lam không chỉ để cúng giàng nữa. Phục vụ khách du lịch giúp nhà mình có thêm đồng ra đồng vào mua sách vở cho con, đỡ hẳn cái khổ của việc chỉ trông chờ vào củ sắn, cây keo trên rẫy. Đặc biệt, bà con không còn nghĩ tới việc phá rừng, đốt rẫy mà ra sức dọn sạch ngõ xóm để giữ chân khách”.

Muốn bảo tồn rừng và di sản văn hóa, trước hết cần cải thiện được sinh kế từ gốc rễ cho người dân bản địa.

Rời Sông Kôn, đoàn tiếp tục ngược ngàn đến làng nghề dệt thổ cẩm Đhrôồng (xã Đông Giang) và vùng lõi biên giới Hùng Sơn, Tây Giang – nơi độ che phủ rừng nguyên sinh đạt tỷ lệ lý tưởng với quần thể cây Pơmu di sản hàng trăm năm tuổi và những đỉnh săn mây hoành tráng như Đỉnh Quế, Điểm du lịch Lộc Trời.

Với độ che phủ rừng lý tưởng và quần thể cây Pơmu cổ thụ hàng trăm năm tuổi, vùng cao Hùng Sơn (Tây Giang) sở hữu lợi thế vượt trội để định hình các sản phẩm du lịch sinh thái, trekking và du lịch chữa lành (healing tourism) gắn liền với dược liệu dưới tán rừng.

Theo báo cáo của UBND xã Hùng Sơn, địa phương này sở hữu hệ sinh thái Trường Sơn nguyên vẹn cùng lợi thế vượt trội về khí hậu mát mẻ, mở ra không gian lý tưởng cho loại hình du lịch chữa lành (healing tourism) và du lịch dược liệu dưới tán rừng.

Rõ ràng, dư địa phát triển du lịch xanh, du lịch sinh thái và nông nghiệp kết hợp trải nghiệm văn hóa bản địa của dải đất phía Tây Đà Nẵng đang sở hữu những nguồn tài nguyên vô giá.

“Nút thắt” nơi vùng cao

Tại làng Bhơ Hôồng – nơi tiên phong làm du lịch từ năm 2013, lãnh đạo xã Sông Kôn cho biết, từ sau đại dịch Covid-19, lượng khách du lịch đến hạn chế. Nhiều hạng mục mái lá, vách tre của nhà Gươl, hệ sinh thái nhà vệ sinh công cộng đã xuống cấp nghiêm trọng do thời tiết khắc nghiệt nhưng thiếu kinh phí duy tu.

Chị Đinh Thị Thìn cũng thẳng thắn chia sẻ: “Khó khăn nhất hiện nay là công tác nhân sự và marketing, xúc tiến. Bà con trong làng phần lớn chưa thực sự mặn mà với du lịch cộng đồng vì thu nhập chưa ổn định bằng các nguồn kinh tế khác. Phần lớn lớp trẻ học xong chọn lựa xuống phố làm công ty hết rồi. Giờ ở làng làm du lịch chủ yếu là người già và người trung tuổi, trong khi đó họ lại thiếu hụt kỹ năng công nghệ xúc tiến số, kỹ thuật dịch vụ lữ hành chuyên sâu”.

Tương tự, Làng dệt thổ cẩm Đhrôồng (xã Đông Giang), những chiếc khung dệt bằng tre gỗ thô sơ, truyền thống lâu nay vẫn lạch cạch đều nhịp dưới bàn tay thoăn thoắt của những người phụ nữ Cơ Tu. Tuy nhiên, bài toán sinh kế bền vững vẫn còn những khó khăn nhất định.

Những nghệ nhân dệt thổ cẩm khéo léo tạo ra các sản phẩm thủ công độc đáo

Chủ nhiệm nhóm dệt của làng trải lòng về những rào cản khiến sản phẩm làng nghề khó cạnh tranh trên thị trường hiện đại. Trong khi đó, phải mất từ 3 ngày đến 1 tuần để một nghệ nhân tạo ra một sản phẩm thủ công, nhưng đầu ra lại bấp bênh, thiếu tiếp cận nguồn khách đại trà, và làng dệt vẫn chưa xây dựng được một thương hiệu riêng biệt.

Bên cạnh đó, rào cản hạ tầng thiết yếu cũng là một khó khăn. Ngay tại làng dệt Đhrôồng, lãnh đạo xã Đông Giang chỉ ra một điểm nghẽn thực tế: Hệ thống giao thông nội bộ chưa đồng bộ, đặc biệt là không có bãi đậu đỗ xe cho các dòng xe du lịch cỡ lớn.

Các món ăn truyền thống đặc trưng của đồng bào Cơ Tu như cơm lam, thịt nướng ống tre, rau rừng, cá suối,... tạo nên một lợi thế cạnh tranh khác biệt. Những sản phẩm sạch, an toàn này đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng chiều sâu trải nghiệm cho du khách

Đối với bài toán đầu ra cho sản phẩm làng nghề, các doanh nghiệp lữ hành đã nêu ra những giải pháp hết sức thực tế. Trong đó, doanh nghiệp cho rằng, bản thân tấm vải thổ cẩm của làng Đhrôồng rất khó bán đại trà vì tính ứng dụng thấp. Do đó, đề xuất chính quyền chủ động phối hợp với các doanh nghiệp để đưa thổ cẩm vào hệ sinh thái du lịch một cách bài bản. Thay vì chỉ bày bán tại chỗ, các sản phẩm này cần được “cách tân” thành các dòng quà tặng lưu niệm có tính ứng dụng cao và thiết thực như trang phục, túi xách thời trang, khăn trải bàn decor… Đây là những mặt hàng đánh trúng thị hiếu mua sắm và gu thẩm mỹ của khách du lịch hiện đại, mở ra cơ hội xuất hiện rộng khắp trong các chương trình hội chợ xúc tiến, các không gian khách sạn, resort và khu du lịch lớn, từ đó khơi thông dòng chảy thương mại cho sản phẩm vùng cao.

Đại diện các doanh nghiệp lữ hành kiến nghị cần làm “nhịp cầu” đưa các sản phẩm thổ cẩm của làng Đhrôồng vào các khách sạn, resort lớn thay vì chỉ bán tại chỗ.

Tại mỗi địa phương, ông Văn Bá Sơn - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng đã có những chia sẻ vô cùng tâm huyết. Ông khẳng định: “Chương trình khảo sát các điểm du lịch khu vực phía Tây Đà Nẵng lần này mang ý nghĩa và mục tiêu khác với những chuyến khảo sát thông thường trước đây. Chúng ta không đi để đánh giá xem một điểm đến có tiềm năng phát triển du lịch hay không, mà đi để tìm kiếm khả năng kết nối, hình thành các tour, tuyến cụ thể giữa khu vực trung tâm Đà Nẵng, Hội An với các điểm đến phía Tây – nơi đã cơ bản có những điều kiện và dịch vụ ban đầu phục vụ du khách”.

Ông Văn Bá Sơn - Phó Giám đốc VHTTDL Đà Nẵng chia sẻ tại mỗi điểm đến

Việc mở rộng không gian du lịch, đa dạng hóa sản phẩm và lan tỏa lợi ích du lịch đến cộng đồng địa phương chỉ có thể thành công khi có sự chung tay của chính quyền, doanh nghiệp và người dân. Vì vậy, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch mong muốn các doanh nghiệp phát huy tinh thần trách nhiệm với ngành du lịch thành phố, đồng hành cùng cộng đồng thông qua việc góp ý, tư vấn, kết nối thị trường, hỗ trợ người dân hoàn thiện sản phẩm, quảng bá điểm đến và mạnh dạn đề xuất xây dựng các chương trình tour đưa khách đến khu vực này.

Ông Trần Quý Tấn - Trưởng phòng Quản lý lữ hành (Sở VHTTDL) cũng nhấn mạnh, việc hình thành tuyến du lịch xanh phía Tây đòi hỏi các doanh nghiệp lữ hành cần có sự chủ động cùng địa phương xây dựng khung sản phẩm. Các công ty cũng cần tư vấn cho địa phương về tiêu chuẩn đón khách quốc tế, phân kỳ thời gian trải nghiệm hợp lý.

Đại ngàn phía Tây Đà Nẵng với tiềm năng văn hóa và sinh thái đã hiện trên những nếp nhà Gươl, dưới tán rừng Pơmu cổ thụ. Nhưng để biến tiềm năng thành những con số tăng trưởng kinh tế xanh bền vững, câu trả lời nằm ở hành động – sự kết nối thực chất cùng sự đồng hành của Nhà nước, Doanh nghiệp và những người con ưu tú của bản làng Cơ Tu.