Diễn đàn được tổ chức ngay sau khi Việt Nam chính thức triển khai kinh doanh xăng sinh học E10 toàn quốc từ ngày 1/6/2026, diễn đàn không chỉ là nơi cụ thể hóa các quyết sách lớn của Đảng mà còn trở thành tâm điểm thảo luận về các giải pháp môi trường đột phá, hướng tới hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Bước chuyển dịch mang tính chiến lược từ thực tiễn giao thông vận tải

Chuyển dịch năng lượng trong ngành giao thông vận tải hiện là một trong những thách thức lớn nhất của Việt Nam trên lộ trình giảm phát thải khí nhà kính. Hiện nay, mật độ phương tiện giao thông tại các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đang tạo ra áp lực cực kỳ nặng nề lên bầu khí quyển. Khói thải từ động cơ sử dụng nhiên liệu hóa thạch truyền thống liên tục giải phóng các hạt bụi mịn, các hợp chất lưu huỳnh và nitrogen oxide, gây suy giảm nghiêm trọng chất lượng không khí đô thị và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Theo các chuyên gia khí hậu tại diễn đàn, việc đưa xăng sinh học E10 vào hệ thống phân phối quốc gia là một bước đi chiến lược mang tính bền vững nhằm "xanh hóa" nguồn nhiên liệu tiêu thụ hàng ngày. Bản chất của việc phối trộn 10% ethanol sinh học biến tính vào 90% xăng khoáng giúp cung cấp một lượng oxy nội tại lớn hơn trong quá trình buồng đốt vận hành. Nhờ lượng oxy bổ sung này, quá trình đốt cháy nhiên liệu trong động cơ diễn ra triệt để và tối ưu hơn, tạo nên những chuyển biến rõ rệt về chỉ số kiểm soát ô nhiễm đầu ra của phương tiện.

Các báo cáo kỹ thuật được công bố tại diễn đàn chỉ ra rằng, việc sử dụng xăng E10 giúp giảm tới 20% đến 30% hàm lượng khí thải carbon monoxide (CO) và giảm đáng kể lượng hydrocacbon (HC) chưa cháy hết giải phóng ra bầu khí quyển so với xăng khoáng thông thường. Đặc biệt, xét trên toàn bộ vòng đời sản phẩm từ khâu canh tác nguyên liệu, vận chuyển, chế biến cho đến khi đốt cháy trong động cơ, xăng sinh học E10 giúp cắt giảm từ 6% đến 9% tổng lượng phát thải khí nhà kính (CO2 tương đương). Những con số định lượng cụ thể này là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy hiệu quả tức thì của việc thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch đối với chất lượng môi trường sống.

Chu trình tuần hoàn carbon và vai trò "bộ lọc" của ngành nông nghiệp

Ý nghĩa môi trường cốt lõi của nhiên liệu sinh học không chỉ dừng lại ở các chỉ số đo đạc tại ống xả phương tiện, mà sâu xa hơn là nằm ở chu trình tuần hoàn carbon khép kín. Khác với nhiên liệu hóa thạch vốn giải phóng lượng carbon khổng lồ bị chôn vùi hàng triệu năm dưới lòng đất lên khí quyển làm gia tăng hiện tượng nóng lên toàn cầu, carbon phát thải từ việc đốt cháy ethanol sinh học lại có một bản chất sinh thái hoàn toàn khác biệt.

Lượng CO2 sinh ra từ việc đốt cháy xăng E10 chính là lượng carbon được các cánh đồng nguyên liệu như sắn, mía hấp thụ trong quá trình quang hợp trước đó không lâu. Chu trình này giúp cân bằng lượng phát thải ròng một cách tự nhiên, biến ngành nông nghiệp nguồn gốc trở thành một "bộ lọc" carbon khổng lồ. Việc mở rộng các vùng nguyên liệu đạt chuẩn sinh thái không chỉ tạo ra dòng chảy năng lượng tái tạo liên tục mà còn đóng góp trực tiếp vào mục tiêu kiểm soát hiệu ứng nhà kính của quốc gia, biến thách thức của ngành năng lượng thành cơ hội phát triển bền vững cho khu vực nông thôn.

Xây dựng chuỗi cung ứng bền vững và trách nhiệm sinh thái toàn diện

Để hiện thực hóa tối đa tiềm năng xanh này, diễn đàn cũng thẳng thắn nhìn nhận các yêu cầu khắt khe về mặt sinh thái trong toàn bộ chuỗi cung ứng toàn diện. Đại diện các tổ chức quốc tế và các nhà khoa học nhấn mạnh rằng, quy trình sản xuất ethanol nội địa phải gắn liền với các tiêu chuẩn canh tác bền vững. Phát triển nguyên liệu sinh học phải đi đôi với việc quản lý đất đai nghiêm ngặt, tuyệt đối không làm tổn hại đến tài nguyên rừng, không gây suy thoái đất và bảo vệ đa dạng sinh học bản địa.

Việc áp dụng các công nghệ sản xuất thế hệ mới tại các nhà máy chế biến ethanol của các Tập đoàn lớn như Petrovietnam được xem là chìa khóa then chốt. Các quy trình này bao gồm việc tuần hoàn tối đa nguồn nước sản xuất, xử lý triệt để nước thải đạt tiêu chuẩn xả thải môi trường cao nhất, và đặc biệt là tận dụng các phụ phẩm nông nghiệp như bã mía, bã sắn để làm năng lượng sinh khối tự cấp cho chính nhà máy. Khi toàn bộ chuỗi từ cánh đồng đến nhà máy đạt được sự tối ưu hóa về mặt sinh thái, chỉ số giảm phát thải của xăng sinh học sẽ còn được nâng cao hơn nữa trong các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Sự đồng thuận tại diễn đàn đã khẳng định nhiên liệu sinh học không chỉ là giải pháp chuyển tiếp ngắn hạn mà là một thành tố không thể tách rời trong cấu trúc năng lượng xanh tương lai của Việt Nam. Bằng việc kết hợp hài hòa giữa quyết tâm chính trị, tiến bộ công nghệ và ý thức bảo vệ môi trường của toàn xã hội, hành trình chuyển dịch sang xăng sinh học E10 và các thế hệ nhiên liệu xanh tiếp theo sẽ tạo ra những xung lực mạnh mẽ. Đây chính là nền tảng vững chắc để bảo vệ hệ sinh thái quốc gia, giảm thiểu dấu chân carbon và dẫn dắt đất nước phát triển hài hòa, thịnh vượng cùng thiên nhiên trên con đường tiến tới Net Zero vào năm 2050.