Qua bàn tay của những người giữ nghề, theo những cách rất khác nhau, họ không chỉ sản xuất những đặc sản quen thuộc, mà còn đang thực hiện một trách nhiệm trân quý: gói ghém hương vị, ký ức và linh hồn của ngày Tết để gửi trao đến mọi nhà.

Từng gói bánh được đóng gói cẩn thận, sẵn sàng theo những chuyến xe xuân mang hương vị quê nhà đến mọi miền

Giữ hồn Tết trong từng chiếc bánh khô mè “7 lửa”

Những ngày cận Tết, khi nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh, nhịp sản xuất ở các cơ sở đặc sản Đà Nẵng cũng bước vào giai đoạn cao điểm. Có nơi bếp lửa đỏ suốt ngày đêm, có nơi máy móc vận hành liên tục theo kế hoạch đã định. Cùng phục vụ thị trường Tết, nhưng cách người làm nghề lựa chọn đang cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa sản xuất truyền thống thủ công và mô hình sản xuất hiện đại hóa.

Khi trời còn chưa kịp sáng, trong căn bếp của cơ sở bánh khô mè Bà Liễu Mẹ đã đỏ rực lửa. Giữa không gian nồng đượm mùi bột, mùi đường, mùi mè rang là những đôi tay thoăn thoắt, nhịp nhàng của người thợ làm bánh, như thể họ đã thuộc nằm lòng từng công đoạn và đã quen với nhịp lao động suốt bao mùa xuân. Tiếng mè nổ lách tách trong chảo gang, hòa cùng tiếng trò chuyện râm ran của những người thợ, tạo nên một thứ âm thanh đặc trưng của mùa bận rộn.

Bếp lửa đỏ từ 4 giờ sáng ở cơ sở bánh khô mè Bà Liễu Mẹ – nơi những mẻ bánh “7 lửa” được làm ra bằng kinh nghiệm và ký ức truyền đời, kịp theo Tết về từng gia đình

Anh Huỳnh Đức Sol – người kế nghiệp thương hiệu gia truyền bánh khô mè Bà Liễu Mẹ cho hay: “Làm bánh khô mè không chỉ là một cái nghề, nó là một phần ký ức của gia đình tôi, của nhiều người dân Đà Nẵng. Mỗi chiếc bánh muốn ngon phải trải qua “bảy lần lửa”, từ khâu chọn nếp, rang mè, thắng đường, đến nướng bánh. Mọi thứ đều phải dựa vào cảm nhận và kinh nghiệm của người thợ”.

Anh Huỳnh Đức Sol – người kế nghiệp thương hiệu gia truyền bánh khô mè Bà Liễu Mẹ

Thứ giá trị cốt lõi mà anh Sol nhắc đến nằm chính trong sự thủ công tỉ mỉ ấy. Không có máy móc nào có thể thay thế được đôi tay cảm nhận độ tới của đường, không có dây chuyền tự động nào có thể rang mè đạt đến mùi thơm “chuẩn” như cách làm truyền thống. Chính bàn tay con người đã tạo nên cái hồn riêng cho từng chiếc bánh, mộc mạc, vuông vức nhưng chứa đựng cả một câu chuyện.

Bánh khô mè Bà Liễu Mẹ tham gia quảng bá và giới thiệu tại hội chợ Seoul, Hàn Quốc

Những ngày cận Tết, sản lượng tăng gấp 3, gấp 4 lần ngày thường, từ 500 chiếc lên đến 3.000 - 5.000 chiếc mỗi ngày. Bếp lửa đỏ từ lúc tinh mơ. Tết của họ không phải là mâm cỗ sum vầy sớm, mà là niềm vui khi những mẻ bánh nóng hổi ra lò, kịp đóng gói để theo những chuyến xe tỏa đi khắp mọi miền đất nước.

“Làm bánh không khó học, nhưng khó để làm đúng vị. Lửa chỉ cần quá một chút là bánh khét, đường chưa tới thì bánh không giòn, mè rang chưa đủ độ thì hương thơm thiếu đi chiều sâu. Cái khó nhất là giữ cho chất lượng hàng nghìn chiếc bánh đều như một” - anh Sol chia sẻ.

Những chiếc bánh khô mè vuông vức, mộc mạc – đặc sản OCOP gói trọn hương vị Tết xưa của người Đà Nẵng

Niềm vui của người giữ nghề truyền thống đó là khi thấy khách hàng quay lại tìm mua vài gói bánh làm quà; là khi biết rằng chiếc bánh mình làm ra sẽ được đặt trân trọng trên bàn thờ tổ tiên, hay trở thành cầu nối ký ức cho những người con xa quê. Có người lớn lên, đi xa, mỗi dịp cuối năm vẫn tìm mua bằng được vài gói bánh khô mè. Không phải vì họ thiếu những thức quà hiện đại, mà vì họ “thèm” một mùi vị quen thuộc – mùi của những ngày Tết xưa, khi cả nhà quây quần bên ấm trà nóng, bẻ miếng bánh giòn tan, kể nhau nghe những câu chuyện năm cũ.

Ở cơ sở làm bánh truyền thống này, Tết không ồn ào, hoa mỹ. Tết đến bằng sự bền bỉ của người giữ nghề, bằng từng khuôn bánh được gõ ra đều đặn, như nhịp đập cần mẫn của thời gian giữa lòng phố thị.

Đưa đặc sản quê hương vươn xa

Một nơi khác trong câu chuyện về đặc sản Đà Nẵng, nơi nhịp đều đặn của máy móc, dây chuyền sản xuất vận hành để tạo nên những chiếc bánh dừa ngọt ngào, dịu dàng và đầy hương vị quê nhà. Đó chính là tại nhà xưởng của bánh dừa Mỹ Phương Food.

Ở đây, hương vị truyền thống của dừa và bột nếp vẫn là kim chỉ nam, nhưng quy trình đã được chuẩn hóa để đáp ứng nhu cầu thị trường lớn hơn.

Dây chuyền sản xuất bánh dừa tại Mỹ Phương Food vận hành liên tục cả ngày thường và những ngày cận Tết, đưa đặc sản Đà Nẵng vươn xa thị trường trong và ngoài nước

Chị Mai Thị Ý Nhi, Giám đốc công ty Mỹ Phương Food, là một đại diện cho thế hệ những người làm đặc sản theo tư duy mới: tôn trọng giá trị cũ nhưng không ngần ngại áp dụng công nghệ để đi xa hơn.

“Để phục vụ thị trường Tết 2026, chúng tôi đã có kế hoạch từ rất sớm. Ngay từ quý III năm 2025, công ty đã chủ động ký kết hợp đồng thu mua nguyên liệu để ổn định giá cả và sản lượng,” chị Nhi chia sẻ.

Theo chị Nhi, tổng lượng hàng cung ứng cho dịp Tết năm nay dự kiến tăng khoảng 15-20% so với cùng kỳ. Các dây chuyền sản xuất đang vận hành gần như tối đa công suất. Với tỷ trọng xuất khẩu chiếm đến 60%, Mỹ Phương Food không chỉ gói ghém hương vị Tết cho người Việt, mà còn mang câu chuyện đặc sản Đà Nẵng vươn ra thế giới.

Mô hình này cho thấy một con đường khác để “giữ nghề”. Thay vì chỉ dựa vào sức người, họ đầu tư vào máy móc để đảm bảo chất lượng đồng đều, an toàn vệ sinh và năng suất cao.

Từ xưởng sản xuất, những hộp bánh dừa sẵn sàng cho hành trình đến tay người tiêu dùng

Trước bối cảnh kinh tế còn nhiều thách thức, doanh nghiệp còn chủ động triển khai các chính sách ưu đãi, khuyến mãi để hỗ trợ người tiêu dùng. Đó là cách làm kinh tế rất hiện đại, vừa giữ thị trường, vừa chia sẻ gánh nặng với cộng đồng.

Coi việc giữ nghề như một cam kết văn hóa

Rời xa không khí khẩn trương của làng bánh “7 lửa” và nhịp máy đều đặn của cơ sở sản xuất bánh dừa, hành trình tìm về hương vị Tết Đà Nẵng dẫn chúng tôi đến làng nghề nước mắm Nam Ô, nơi những giọt mắm chắt chiu tinh túy của biển cả đã tồn tại qua hàng trăm năm. Tết ở đây không có lửa đỏ, không có tiếng máy reo, mà đến trong sự tĩnh lặng, trong mùi hương nồng đượm đặc trưng của những chum mắm.

Với người dân Nam Ô, Tết về là lúc những thùng mắm cá cơm than đạt đến độ “chín” hoàn hảo nhất sau hơn một năm trời ủ chượp. Đó là thứ mùi báo hiệu một mùa xuân mới, một thành quả của sự kiên nhẫn đợi chờ.

Những chum mắm Nam Ô lặng lẽ phơi mình dưới nắng biển – nơi Tết đến trong mùi mắm chín, kết tinh từ thời gian và sự kiên nhẫn của người giữ nghề

Thế nhưng, khác với sự nhộn nhịp ở các cơ sở sản xuất khác, không khí ở làng mắm cuối năm có phần tĩnh lặng hơn. Những năm gần đây, do sự cạnh tranh của thị trường và nhiều yếu tố khác nhau nên nhiều hộ sản xuất nước mắm Nam Ô đã dần thu hẹp quy mô, chỉ duy trì một lượng vừa đủ, coi việc giữ nghề như một lời cam kết văn hóa với cha ông hơn là một bài toán kinh doanh thuần túy.

Những chum mắm vẫn đứng đó, lặng lẽ phơi mình dưới nắng gió của biển, như một dấu nhắc về những làng nghề đang ngày đêm chật vật giữ mình giữa dòng chảy biến động, khiến người ta hiểu rằng: giữ được một giọt mắm truyền thống, đậm vị mặn mòi của biển và mồ hôi, chưa bao giờ là điều dễ dàng.

Câu chuyện về bánh khô mè, nước mắm Nam Ô và bánh dừa chính là lát cắt thu nhỏ về bức tranh đa dạng của các làng nghề Đà Nẵng hôm nay. Có nơi giữ Tết bằng lửa và kinh nghiệm cha truyền con nối. Có nơi giữ Tết bằng máy móc và tư duy thị trường toàn cầu. Và cũng có nơi, giữ Tết bằng sự hiện diện thầm lặng, như một lời nhắc nhở về những giá trị đang cần được bảo tồn.

Hiệu quả không chỉ đo bằng những con số. Mô hình thủ công tạo ra giá trị từ bản sắc văn hóa, từ câu chuyện và từ sự độc đáo không thể thay thế. Mô hình hiện đại lại tạo ra giá trị từ sự ổn định, khả năng tiếp cận thị trường rộng lớn và sự chuyên nghiệp.

Tết hôm nay có thể khác Tết xưa – nhanh hơn, tiện lợi hơn. Nhưng dù được làm ra bằng cách truyền thống hay hiện đại, những đặc sản này vẫn chung một sứ mệnh: trao gửi hương vị quen thuộc, đánh thức ký ức và làm cho mâm cỗ ngày xuân thêm trọn vẹn. Sự song hành giữa truyền thống và hiện đại không phải là mâu thuẫn, mà chính là sức sống, là câu trả lời cho bài toán tồn tại và phát triển của đặc sản địa phương trong guồng quay không ngừng của thị trường.