Cụ thể, trường hợp đầu tiên được ghi nhận tại hộ ông Phan Sơn, phường Bắc Gia Nghĩa. Ngày 3/4, cơ quan chức năng phát hiện ổ dịch trên đàn heo gồm 24 con. Đáng chú ý, số heo này được gia đình mua từ ngoài tỉnh về nuôi khoảng 20 ngày trước khi phát bệnh. Sau khi có kết quả xét nghiệm dương tính với DTHCP, chính quyền địa phương đã triển khai ngay phương châm “chống dịch như chống giặc”, huy động lực lượng, phương tiện và vật tư để xử lý ổ dịch.

Nhờ sự vào cuộc quyết liệt cùng công tác vận động kịp thời, toàn bộ đàn heo mắc bệnh đã được tiêu hủy ngay trong ngày nhằm ngăn chặn nguy cơ phát tán mầm bệnh. Song song đó, hoạt động phun thuốc khử khuẩn được duy trì liên tục trong suốt một tuần tại khu vực chăn nuôi và vùng lân cận. Nhờ triển khai đúng quy trình kỹ thuật và đảm bảo an toàn môi trường, ổ dịch tại Bắc Gia Nghĩa đã được khống chế hoàn toàn, không phát sinh thêm ca bệnh mới và hiện được xác định là vùng an toàn..

Lực lượng chức năng tiêu hủy heo bị dịch tả châu Phi tại xã Đạ Tẻh 3.(ảnh Báo Lâm Đồng)

Tuy nhiên, nếu các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ tương đối dễ kiểm soát do quy mô thấp thì thách thức lớn hiện nay lại nằm ở các khu chăn nuôi tập trung có mật độ cao. Điển hình là ổ dịch tại trại Dateh 02 SF thuộc Công ty TNHH DH VINA AGRI, xã Đạ Tẻh 3. Sau thời gian tạm ổn định khoảng 19 ngày, đến ngày 3/5, dịch bệnh tái phát mạnh trên tổng đàn gần 10.000 con heo.

Đây được xem là ổ dịch có nguy cơ cao do phát sinh trong hệ thống chăn nuôi công nghiệp với mật độ nuôi lớn, chuồng trại liên hoàn và hoạt động vận hành khép kín. Nếu không được kiểm soát chặt chẽ, nguy cơ lây lan trên diện rộng sẽ rất lớn, đồng thời phát sinh nhiều áp lực về xử lý chất thải, xác động vật và nguy cơ ô nhiễm môi trường khu vực xung quanh.

Ông Nguyễn Viết Vui, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Lâm Đồng cho biết, tính đến ngày 5/5, ngành chức năng đã tiến hành tiêu hủy hơn 500 heo nái và thống nhất triển khai phương án tiêu hủy toàn bộ 9.713 con heo tại trại nhằm triệt tiêu hoàn toàn nguồn bệnh.

Theo ông Vui, toàn bộ quá trình tiêu hủy được thực hiện nghiêm ngặt theo quy trình kỹ thuật thú y và yêu cầu bảo vệ môi trường. Công tác đào hố chôn lấp, xử lý hóa chất, chuẩn bị phương tiện chuyên dụng và trang thiết bị phục vụ tiêu hủy đang được triển khai đồng bộ nhằm hạn chế tối đa nguy cơ phát tán mầm bệnh ra đất, nguồn nước và không khí.

Trước nguy cơ dịch bệnh lan rộng, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng đã chỉ đạo Chi cục Chăn nuôi và Thú y phối hợp chặt chẽ với các địa phương triển khai nhiều giải pháp cấp bách. Trong đó, ngành chức năng tăng cường giám sát địa bàn, cử cán bộ chuyên môn trực tiếp cắm chốt tại các khu vực có dịch và vùng nguy cơ cao để theo dõi tình hình thực tế.

Cùng với đó, công tác kiểm soát vận chuyển động vật và sản phẩm động vật được siết chặt. Các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra phương tiện vận chuyển heo ra vào địa bàn tỉnh, xử lý nghiêm các trường hợp vận chuyển không rõ nguồn gốc hoặc vi phạm quy định phòng dịch.

Một trong những giải pháp được đặc biệt chú trọng là vệ sinh, tiêu độc khử trùng môi trường chăn nuôi. Hoạt động phun hóa chất được triển khai thường xuyên tại khu vực ổ dịch, vùng đệm, các điểm giết mổ, cơ sở buôn bán và khu vực nuôi nhốt tập trung nhằm giảm thiểu nguy cơ tồn lưu mầm bệnh trong môi trường.

Ngành Nông nghiệp và Môi trường cũng khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm quy trình chăn nuôi an toàn sinh học, đặc biệt tuân thủ nguyên tắc “5 không”: không giấu dịch; không mua bán, vận chuyển heo bệnh; không giết mổ heo bệnh; không vứt xác heo chết ra môi trường; không sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý nhiệt.

Theo các chuyên gia môi trường, việc xử lý không đúng quy trình đối với xác heo chết và chất thải từ khu vực nhiễm bệnh có thể gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước, đất và không khí, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái nông thôn. Vì vậy, kiểm soát dịch bệnh gắn với bảo vệ môi trường đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với ngành chăn nuôi hiện nay.

Bên cạnh các giải pháp trước mắt, tỉnh Lâm Đồng đang định hướng thúc đẩy mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, giảm phát thải và xử lý chất thải tuần hoàn nhằm nâng cao sức chống chịu trước dịch bệnh. Nhiều cơ sở chăn nuôi đã chủ động đầu tư hệ thống xử lý nước thải, ứng dụng chế phẩm sinh học và cải tạo chuồng trại theo hướng thân thiện môi trường.

Đến thời điểm hiện tại, ngoại trừ xã Đạ Tẻh 3 vẫn đang trong thời gian theo dõi do chưa qua 21 ngày theo quy định, tình hình DTHCP trên địa bàn tỉnh cơ bản vẫn trong tầm kiểm soát. Tuy nhiên, ngành chức năng tiếp tục khuyến cáo người dân tuyệt đối không chủ quan, cần chủ động phối hợp với cơ quan chuyên môn trong công tác giám sát, khai báo và xử lý dịch bệnh để bảo vệ đàn vật nuôi cũng như môi trường sống khu vực nông thôn.