Tăng cường quản lý rủi ro môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản

Trong bối cảnh Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác phòng ngừa, kiểm soát ô nhiễm và ứng phó sự cố môi trường, việc xây dựng hệ thống quản lý rủi ro bài bản, khoa học đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các doanh nghiệp khai khoáng.

Mới đây, Bộ Công Thương đã ban hành Văn bản hợp nhất số 38/VBHN-BCT ngày 26/5/2026, hợp nhất các quy định liên quan đến lập và phê duyệt kế hoạch quản lý rủi ro trong khai thác khoáng sản. Văn bản không chỉ giúp hệ thống hóa các quy định pháp luật hiện hành mà còn tạo cơ sở để các tổ chức, cá nhân thực hiện thống nhất các giải pháp quản lý rủi ro, góp phần bảo đảm an toàn sản xuất và bảo vệ môi trường.

Tăng cường quản lý rủi ro môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản. (Ảnh minh họa)

Theo quy định, các đơn vị khai thác khoáng sản phải tiến hành nhận diện đầy đủ các mối nguy có thể phát sinh trong quá trình hoạt động, từ nguy cơ sạt lở, bục nước, cháy nổ, phát tán bụi và chất thải đến các sự cố có khả năng tác động trực tiếp đến môi trường đất, nước và không khí. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp phải xây dựng các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát và ứng phó phù hợp với từng loại rủi ro.

Đáng chú ý, việc lập kế hoạch quản lý rủi ro không chỉ hướng đến bảo đảm an toàn cho người lao động và tài sản của doanh nghiệp mà còn đáp ứng yêu cầu phòng ngừa sự cố môi trường theo tinh thần của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020. Luật đã xác định nguyên tắc lấy phòng ngừa là chính, tăng cường trách nhiệm của chủ dự án trong việc kiểm soát các nguồn phát thải và chủ động ứng phó với các tình huống khẩn cấp có thể gây tác động đến môi trường.

Trong thực tế, nhiều sự cố môi trường xảy ra tại các khu vực khai thác khoáng sản thời gian qua cho thấy nếu không nhận diện và quản lý tốt các yếu tố rủi ro, hậu quả có thể kéo dài nhiều năm, làm suy giảm chất lượng môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và phát sinh chi phí khắc phục rất lớn. Do đó, việc xây dựng kế hoạch quản lý rủi ro cần được xem là một phần không thể tách rời trong công tác quản trị doanh nghiệp và bảo vệ môi trường.

Văn bản hợp nhất của Bộ Công Thương cũng làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác thẩm định, giám sát và kiểm tra việc thực hiện các kế hoạch quản lý rủi ro. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu lực quản lý, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp chủ động đầu tư công nghệ hiện đại, áp dụng các giải pháp khai thác thân thiện với môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên khoáng sản.

Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, việc tăng cường quản lý rủi ro môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản không chỉ góp phần hạn chế các sự cố gây ô nhiễm mà còn tạo nền tảng cho ngành công nghiệp khai khoáng phát triển theo hướng an toàn, hiện đại và có trách nhiệm với môi trường cũng như cộng đồng xã hội.