Nội dung của tiêu chí môi trường trong xây dựng Nông thôn mới bao gồm các yêu cầu như: Khu kinh doanh, dịch vụ, chăn nuôi, giết mổ (gia súc, gia cầm), nuôi trồng thủy sản có hạ tầng kỹ thuật về bảo vệ môi trường; Tỷ lệ cơ sở sản xuất - kinh doanh, nuôi trồng thủy sản, làng nghề đảm bảo quy định về bảo vệ môi trường; Tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt và chất thải rắn không nguy hại trên địa bàn được thu gom, xử lý theo quy định; Tỷ lệ hộ gia đình thực hiện thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt bằng biện pháp phù hợp, hiệu quả; Tỷ lệ hộ gia đình thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn; Tỷ lệ chất thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp được thu gom, tái sử dụng và tái chế thành nguyên liệu, nhiên liệu và các sản phẩm thân thiện với môi trường; Nghía trang, cơ sở hỏa táng (nếu có) đáp ứng các quy định của pháp luật và theo quy hoạch.... Những yêu cầu này không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn đòi hỏi sự thay đổi mạnh mẽ trong nhận thức, thói quen sinh hoạt và sản xuất của cộng đồng dân cư nông thôn.

Thực tiễn cho thấy, ở những xã chú trọng thực hiện tốt tiêu chí môi trường như: xã Hoa Lộc; Vạn Lộc, Hoằng Hóa; Nga Sơn; Hà Trung; Yên Định; Thiệu Hóa… đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao rõ rệt. Cảnh quan nông thôn khang trang, sạch đẹp không chỉ tạo diện mạo mới cho làng quê mà còn góp phần hình thành nếp sống văn minh, nâng cao ý thức, trách nhiệm của cộng đồng trong gìn giữ và bảo vệ môi trường.

hình ảnh miền quê nông thôn ở xã Hoa Lộc, tỉnh Thanh Hóa

Đối với xây dựng Nông thôn mới nâng cao và Nông thôn mới kiểu mẫu, yêu cầu về môi trường được đặt ra ở mức cao hơn, toàn diện hơn. Không chỉ dừng lại ở việc thu gom, xử lý rác thải hay đảm bảo vệ sinh môi trường, các địa phương còn hướng tới xây dựng cảnh quan nông thôn sáng – xanh – sạch – đẹp, giữ gìn bản sắc làng quê và phát huy giá trị sinh thái tự nhiên. Nhiều xã trên địa bàn tỉnh đã chú trọng trồng cây xanh, xây dựng đường hoa, chỉnh trang khu dân cư, cải tạo ao hồ, kênh mương, qua đó tạo diện mạo mới cho nông thôn Thanh Hóa.

Bên cạnh đó, bảo vệ môi trường còn gắn chặt với phát triển kinh tế nông thôn bền vững ở Thanh Hóa. Việc chuyển đổi mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng an toàn, hữu cơ, giảm sử dụng hóa chất, tăng cường ứng dụng khoa học – công nghệ không chỉ góp phần giảm ô nhiễm môi trường mà còn nâng cao giá trị nông sản, đáp ứng yêu cầu của thị trường. Đây là hướng đi phù hợp, giúp nông thôn Thanh Hóa phát triển hài hòa giữa kinh tế và sinh thái.

Trên tinh thần chỉ đạo quyết liệt của UBND tỉnh Thanh Hóa và sự đồng thuận của người dân và chính quyền trên địa bàn cùng cách làm chủ động, sáng tạo, hiệu quả; gắn công tác bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp trong xây dựng NTM, tính đến tháng 6 năm 2025, toàn tỉnh Thanh Hóa đã có 15 đơn vị cấp huyện được công nhận đạt chuẩn và hoàn thành nhiệm vụ xây dựng Nông thôn mới; có 374/449 xã đạt chuẩn Nông thôn mới; 831 thôn, bản miền núi đạt chuẩn Nông thôn mới. Bên cạnh đó, có 125 xã đạt chuẩn Nông thôn mới nâng cao; 33 xã và 629 thôn, bản đạt chuẩn Nông thôn mới kiểu mẫu.

Có thể khẳng định, tiêu chí môi trường chính là điều kiện tiên quyết, là yếu tố quan trọng trong xây dựng Nông thôn mới nâng cao, NTM kiểu mẫu. Bảo vệ môi trường không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là đầu tư cho tương lai, góp phần xây dựng nông thôn Thanh Hóa phát triển toàn diện, bền vững, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới.