Ô nhiễm không khí tại Hà Nội cần có giải pháp triệt để và dài hạn

Ô nhiễm không khí: Không thể xử lý bằng biện pháp “chung chung”

Phát biểu tại hội thảo, ông Trương Mạnh Tuấn, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường (Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: “Tình trạng ô nhiễm không khí hiện nay tập trung chủ yếu tại Hà Nội và các địa phương lân cận. Trong đó, nồng độ bụi mịn PM2.5 thường xuyên vượt ngưỡng cho phép, đặc biệt trở nên nghiêm trọng trong mùa khô”.

Theo ông Tuấn, ô nhiễm không khí đang có xu hướng gia tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có các giải pháp đủ mạnh nhằm kìm hãm và từng bước đảo ngược xu thế này. Ông đồng thời nhấn mạnh, Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng không khí giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã được ban hành với những mục tiêu mang tính dài hạn và đầy tham vọng.

Tại hội thảo “Kiểm soát ô nhiễm không khí Hà Nội: Thách thức và hành động”, các chuyên gia cũng nhấn mạnh: muốn cải thiện chất lượng không khí, không thể áp dụng các giải pháp dàn trải, mà cần “đánh đúng, đánh trúng” các điểm nóng phát thải lớn, dựa trên dữ liệu khoa học và hệ thống quan trắc tin cậy. Đây là cách tiếp cận then chốt để tránh lãng phí nguồn lực và mang lại hiệu quả thực chất.

Hà Nội đang từng bước triển khai mô hình vùng phát thải thấp theo một lộ trình cụ thể, rõ ràng

Trong bối cảnh đó, Hà Nội đang triển khai một loạt giải pháp mang tính đột phá, trong đó nổi bật là việc xây dựng và áp dụng vùng phát thải thấp (Low Emission Zone – LEZ). Thành phố dự kiến quy định rõ các cung đường và khung giờ cấm phương tiện sử dụng xăng, dầu trong các khu vực này, nhằm giảm áp lực phát thải từ giao thông – một trong những nguồn gây ô nhiễm lớn nhất hiện nay.

Theo lộ trình, từ 1/7/2026, Hà Nội sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực vành đai 1 và một số phường trọng điểm; sau đó từng bước mở rộng ra vành đai 2, và tiến tới khu vực vành đai 3 trong các năm tiếp theo. Các phương tiện không đạt tiêu chuẩn khí thải, xe tải trọng lớn, xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch sẽ bị hạn chế hoặc cấm lưu thông theo khung giờ cụ thể.

Việc công khai sớm cung đường, thời gian cấm xe được đánh giá là cần thiết để tạo sự đồng thuận xã hội, giúp người dân chủ động chuyển đổi phương tiện, thích nghi với mô hình giao thông xanh.

Chuỗi năm nhóm giải pháp tổng thể

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Kế hoạch hành động quốc gia đưa ra năm nhóm giải pháp trọng tâm, bao gồm: Hoàn thiện thể chế, chính sách. Kiểm soát nguồn thải công nghiệp, quản lý giao thông. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ. Huy động nguồn lực và hợp tác. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ.

Mục tiêu Hà Nội đặt ra là đến giai đoạn 2026–2030, giảm khoảng 20% nồng độ PM2.5 trung bình năm, nâng tỷ lệ ngày có chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình lên khoảng 80%. Đây là mục tiêu thách thức nhưng cần thiết, nếu Thủ đô muốn phát triển theo hướng đô thị xanh, đáng sống.