Đà Nẵng: Bảo vệ rừng hiệu quả nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số

Công tác quản lý rừng, giám sát đa dạng sinh học được số hoá, kết hợp giữa công nghệ hiện đại và sự tham gia của cộng đồng là nền tảng để bảo vệ và phát triển rừng bền vững

Mở “lá chắn số” bảo vệ rừng trước nguy cơ cháy

Thành phố Đà Nẵng đang bước vào giai đoạn thời tiết nắng nóng, theo dự báo năm 2026 thời tiết diễn biến phức tạp, khó lường, nhiệt độ có xu hướng tăng cao hơn so với các năm trước. Thời gian dễ xảy ra cháy rừng trên địa bàn vào mùa nắng nóng từ tháng 3 - 8, trong đó cao điểm từ tháng 5 - 8. Do đó, lực lượng kiểm lâm phối hợp với chính quyền địa phương triển khai đồng bộ phương án gắn với ứng dụng công nghệ số nhằm bảo vệ an toàn diện tích rừng hiện có.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, công tác tuyên truyền bảo vệ rừng trên địa bàn thành phố đang có nhiều đổi mới rõ nét. TP Đà Nẵng đang triển khai dự án “Đầu tư hệ thống bảo vệ, phát triển rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng thông minh” với tổng kinh phí gần 20 tỷ đồng. Dự án hướng đến mục tiêu nâng cao độ che phủ rừng, góp phần bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên rừng, hạn chế suy giảm diện tích rừng và nguy cơ cháy rừng, đồng thời bảo tồn đa dạng sinh học và điều hòa khí hậu.

TP Đà Nẵng chi gần 20 tỷ đồng ứng dụng AI phòng, chống cháy rừng, mất rừng

Hạt Kiểm lâm liên xã Khu vực 2, Chi cục Kiểm lâm thành phố Đà Nẵng đóng tại xã miền núi Đông Giang thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng, phát triển rừng và phòng cháy, chữa cháy gần 55 ngàn héc ta rừng, trải rộng qua 4 xã gồm: Sông Vàng, Sông Kôn, Đông Giang, Bến Hiên.

Những ngày giữa tháng 7, nắng nóng gay gắt, mặt đất nứt nẻ, cỏ khô giòn dưới chân. Với diện tích rừng lớn, lực lượng mỏng việc ứng dụng các giải pháp công nghệ vào hoạt động quản lý, bảo vệ rừng là ưu tiên hàng đầu. Đây cũng là giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng công tác quản lý, giám sát và bảo vệ rừng nhất là trong thời điểm hanh khô.

Vào những tháng cao điểm phòng cháy rừng, các kiểm lâm viên phải luân phiên trực gác 24/24, tuần tra, quan sát, sẵn sàng công tác phòng cháy, chữa cháy rừng. Những chuyến tuần tra giữa rừng sâu chưa bao giờ là công việc dễ dàng, có những cung đường phải đi bộ hàng giờ, vượt qua nhiều con suối, nhiều dốc núi dựng đứng. Đặc biệt tại những vị trí hiểm trở chỉ có thể tiếp cận bằng đường sông hoặc đường mòn dân sinh.

Cán bộ kiểm lâm sử dụng các phần mềm quản lý, bảo vệ rừng trên điện thoại kiểm tra biến động diện tích rừng trên địa bàn và tuyên truyền người dân tuân thủ nghiêm quy định khi đốt thực bì

Ông Huỳnh Đức Vũ, Hạt trưởng Hạt kiểm lâm liên xã Khu vực 2, Chi cục Kiểm lâm TP Đà Nẵng cho biết, “Thời điểm nắng nóng cấp 4 - 5, đơn vị chủ động thông tin cho các chủ rừng và các ngành chức năng thông báo cho người dân nghiêm cấm đốt dọn thực bì trong thời điểm cao điểm nắng nóng. Nhờ làm công tác tuyên truyền nên ý thức của người dân tăng cao, trên địa bàn quản lý chưa xảy ra vụ cháy rừng.

Hiện nay, để cập nhật dữ liệu rừng, thay vì sử dụng bản đồ giấy, GPS cầm tay, các đơn vị đã triển khai số hóa dữ liệu rừng, xây dựng cơ sở dữ liệu về diện tích, hiện trạng và diễn biến rừng theo thời gian thực; khi đi thực địa, có thể khoanh vẽ lô rừng lên bản đồ số, xác định vị trí, dữ liệu được tích hợp trên nền tảng bản đồ số, giúp cán bộ kiểm lâm theo dõi trực quan. Nhờ đó, việc theo dõi rừng không còn là những con số khô cứng trong sổ thống kê, mà đã được số hóa thành bản đồ sinh động, trực quan”, ông Vũ nói.

Cùng với đó, cán bộ kiểm lâm sử dụng điện thoại thông minh tải các phần mềm ảnh viễn thám theo dõi diễn biến rừng, liên kết với ảnh vệ tinh, hỗ trợ việc xác định vị trí, đánh dấu, tìm điểm theo những tọa độ có sẵn, hỗ trợ khảo sát thực địa, thu thập các thông tin địa lý, hiện trạng rừng.

Ông Huỳnh Đức Vũ, Hạt trưởng Hạt kiểm lâm liên xã Khu vực 2, Chi cục Kiểm lâm TP Đà Nẵng chia sẻ về công tác phòng chống cháy rừng mùa nắng nóng

Ngoài ra, kết hợp với ảnh vệ tinh, máy định vị GPS để xác định tọa độ, nhận biết hiện trường và có thể phát hiện nhanh các điểm nghi mất rừng do sạt lở, cập nhật chính xác những biến động về tài nguyên rừng, dự báo nguy cơ cháy rừng dựa trên các yếu tố thời tiết, thảm thực vật…

Để màu xanh tiếp tục lan xa

Những cánh rừng hôm nay không chỉ là “lá phổi xanh” điều hòa khí hậu, giữ nước, chống xói mòn mà còn trở thành nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế xanh. Từ rừng trồng gỗ lớn, dịch vụ môi trường rừng đến du lịch sinh thái và thị trường tín chỉ các-bon, lâm nghiệp đang từng bước khẳng định vai trò là một ngành kinh tế bền vững.

Để chủ động đối phó với hiện tượng thời tiết cực đoan, các cơ quan quản lý và lực lượng kiểm lâm trên toàn TP Đà Nẵng đang thực hiện nghiêm ngặt phương án phòng cháy chữa cháy rừng đã được phê duyệt, hệ thống giám sát và lực lượng phản ứng nhanh được đặt trong trạng thái sẵn sàng cao nhất.

Cụ thể, yêu cầu bắt buộc đối với các đơn vị và chính quyền cơ sở có rừng là phải bố trí lực lượng túc trực 24/24 giờ trong suốt thời điểm nắng nóng. Việc trực ban không chỉ nhằm theo dõi sát sao diễn biến thời tiết, nhiệt độ mà còn đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng, thông suốt thông tin từ thành phố xuống cơ sở. Đồng thời, các đơn vị đã tiến hành rà soát, bảo dưỡng và chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị, phương tiện chuyên dụng, vật tư, nguồn nước cũng như dụng cụ thủ công để có thể lập tức cơ động khi có lệnh…

Cán bộ Hạt kiểm lâm liên xã Khu vực 2, Chi cục Kiểm lâm TP Đà Nẵng băng rừng vượt suối tuần tra bảo vệ rừng

Hiện đang bước vào thời kỳ đỉnh điểm của mùa khô hạn, thảm thực vật tại các khu vực đồi núi khô nẻ, chỉ cần một mồi lửa nhỏ cũng có thể bùng phát thành đám cháy lớn, lây lan diện rộng và khó kiểm soát. Do đó, vai trò của cộng đồng trong việc phòng ngừa hỏa hoạn là vô cùng quan trọng.

Ông BNướch Ngang, dân tộc Cơ Tu ở xã miền núi Đông Giang (TP Đà Nẵng), trồng hơn 2 héc ta rừng keo lá tràm. Bước vào mùa nắng ông cùng các hộ trồng rừng được chính quyền và lực lượng kiểm lâm nhắc nhở và cảnh báo nguy cơ cháy rừng, chú ý tuân thủ nghiêm các quy định khi đốt thực bì, không sử dụng lửa tùy tiện trong rừng và cùng chung tay gìn giữ những cánh rừng xanh cho thế hệ mai sau.

“Tôi thường xuyên chuẩn bị các dụng cụ chữa cháy trong lán trại, sẵn sàng xử lý khi sự cố cháy rừng xảy ra. Nếu phát hiện có đám cháy, bà con chúng tôi báo ngay cho chính quyền hoặc lực lượng chức năng để kịp thời xử lý, tránh cháy lan rộng, ảnh hưởng đến rừng”, ông BNướch Ngang nói.

Theo thống kê, tổng diện tích rừng do Chi cục Kiểm lâm TP Đà Nẵng quản lý là hơn 745.000 ha, trong đó, rừng tự nhiên hơn 503.000 ha, rừng trồng gần 242.000 ha. Từ đầu năm 2026 đến nay, trên địa bàn TP Đà Nẵng xảy ra 4 vụ cháy thiệt hại gần 35 ha rừng trồng. Nguyên nhân chủ yếu do tình hình thời tiết nắng nóng gay gắt kéo dài, xảy ra trên diện rộng làm gia tăng nguy cơ cháy rừng.

Ngoài yếu tố thời tiết, đặc trưng các loại rừng, nguy cơ cháy rừng cao nhất bắt nguồn từ con người. Điển hình như việc đốt xử lý thực bì trong quá trình canh tác; hành vi thiếu ý thức khi sử dụng lửa của các đối tượng vào lâm phận trái phép để khai thác gỗ, săn bắt động vật, thu hái lâm sản ngoài gỗ như mây, tre, đót, mật ong…

Từ đổi mới tuyên truyền đến ứng dụng công nghệ trong quản lý, chuyển đổi số đang tạo ra bước chuyển căn bản trong công tác bảo vệ rừng. Công nghệ số giúp những người lính giữ rừng giảm tải khối lượng công việc, để giữ những cánh rừng thêm xanh. Việc kết hợp giữa công nghệ hiện đại và sự tham gia của cộng đồng sẽ là nền tảng quan trọng để bảo vệ và phát triển rừng bền vững trong giai đoạn mới. Trồng được rừng đã khó, bảo vệ rừng để phát triển bền vững còn khó hơn. Muốn làm được điều đó phải có sự chung tay của cả hệ thống chính trị và người dân.