Giữ rừng từ gốc, giữ giá trị sinh thái cho Đà Nẵng

Bảo tồn thiên nhiên từ những việc làm cụ thể

Sự hiện diện của động vật hoang dã trong các khu rừng tự nhiên là một trong những dấu hiệu quan trọng phản ánh điều kiện sinh thái và hiệu quả bảo vệ sinh cảnh. Tại Đà Nẵng, công tác bảo tồn ngày càng gắn với những giải pháp cụ thể như tuần tra thực địa, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, ứng dụng công nghệ giám sát và chủ động phòng ngừa các nguy cơ gây tổn hại đến hệ sinh thái.

Một trong những kết quả nổi bật được Ban Quản lý rừng đặc dụng Đà Nẵng ghi nhận là sự xuất hiện của voi con trong quần thể voi tại Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Voi. Theo ông Lê Hoàng Sơn, Giám đốc Ban Quản lý rừng đặc dụng Đà Nẵng, đợt đặt bẫy ảnh từ ngày 8 - 15/2/2026 tại 15 vị trí thuộc ba tiểu khu đã ghi nhận khoảng 9 cá thể voi, trong đó có 2 voi con. Kết quả được xác định sau khi thiết bị được thu hồi và dữ liệu thực địa được kiểm tra vào tháng 4/2026.

Kết quả bẫy ảnh trong tháng 2/2026 ghi nhận khoảng 9 cá thể voi, trong đó có 2 voi con, cung cấp thêm dữ liệu phục vụ theo dõi quần thể và công tác bảo tồn.

Việc ghi nhận voi con cung cấp thêm dữ liệu phục vụ theo dõi quần thể, đồng thời cho thấy tầm quan trọng của việc duy trì môi trường sống phù hợp cho các loài động vật hoang dã. Tuy nhiên, để bảo tồn đàn voi hiệu quả, cần tiếp tục theo dõi diễn biến quần thể, bảo vệ khu vực sinh sống và kiếm ăn, đồng thời hạn chế những tác động bất lợi đến sinh cảnh.

Đặc biệt, việc sử dụng bẫy ảnh đang mở rộng khả năng giám sát động vật hoang dã tại những khu vực rừng có địa hình phức tạp. Thiết bị có thể ghi nhận hình ảnh các loài hoạt động về đêm hoặc có tập tính sống kín đáo, giúp lực lượng chuyên môn có thêm dữ liệu về sự hiện diện và phân bố của động vật trong tự nhiên.

Bẫy ảnh hỗ trợ ghi nhận sự hiện diện của động vật hoang dã, bổ sung dữ liệu phục vụ đánh giá hiện trạng đa dạng sinh học và xây dựng giải pháp bảo tồn phù hợp.

Hình ảnh thu thập từ bẫy ảnh có thể hỗ trợ đánh giá hiện trạng đa dạng sinh học, xác định những khu vực cần chú trọng bảo vệ và phục vụ xây dựng giải pháp quản lý phù hợp. Công nghệ không thay thế vai trò của lực lượng bảo vệ rừng, nhưng giúp công việc giám sát có thêm cơ sở dữ liệu và nâng cao hiệu quả theo dõi.

Song song với bảo tồn đa dạng sinh học, phòng cháy, chữa cháy rừng được xem là nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Vừa qua, Ban Quản lý rừng đặc dụng Đà Nẵng đã tổ chức thực tập phương án chữa cháy rừng tại Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Voi, với sự tham gia của hơn 150 người. Hoạt động tạo điều kiện để các lực lượng thực hành xử lý tình huống giả định, rèn luyện khả năng phối hợp và nâng cao mức độ chủ động khi xảy ra sự cố.

Hoạt động thực tập chữa cháy rừng tại Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Voi góp phần nâng cao khả năng phối hợp và chủ động ứng phó với các tình huống cháy rừng.

Từ theo dõi động vật hoang dã bằng bẫy ảnh đến tuần tra, bảo vệ rừng và thực tập chữa cháy, cho thấy bảo tồn thiên nhiên đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa giám sát, phòng ngừa và ứng phó. Giữ được diện tích rừng, bảo vệ được sinh cảnh, duy trì chức năng sinh thái và hạn chế các nguy cơ gây tổn hại là yêu cầu xuyên suốt trong quản lý rừng đặc dụng.

Tháo gỡ khó khăn, nâng hiệu quả quản lý rừng

Nếu rừng đặc dụng đặt trọng tâm vào bảo tồn hệ sinh thái và đa dạng sinh học, công tác quản lý rừng phòng hộ cũng có những yêu cầu riêng, gắn với quản lý diện tích, bảo vệ rừng tại thực địa, phòng cháy, chữa cháy rừng và kiểm soát hoạt động sử dụng rừng.

Trong năm 2026, Ban Quản lý rừng phòng hộ Đà Nẵng tiếp tục triển khai tuần tra, kiểm tra và bảo vệ diện tích được giao. Tuy nhiên, quá trình sắp xếp tổ chức quản lý sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra một số khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ.

Theo thông tin từ BQL rừng phòng hộ Đà Nẵng, một số diện tích rừng trước đây do cấp xã quản lý chưa được bàn giao đầy đủ ngoài thực địa. Trong khi đó, ranh giới rừng phân tán, xen kẽ với đất sản xuất, cùng những hạn chế về nhân lực nên vẫn còn gặp áp lực cho công tác kiểm tra, giám sát và quản lý địa bàn.

Tuần tra, kiểm tra hiện trạng và kịp thời phát hiện nguy cơ xâm hại là những nhiệm vụ thường xuyên nhằm bảo vệ diện tích rừng và duy trì các giá trị sinh thái.

Thực tế trên cho thấy, để bảo vệ rừng hiệu quả, bên cạnh trách nhiệm của đơn vị chủ rừng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chuyên môn, chính quyền cơ sở và các lực lượng liên quan. Việc rà soát hồ sơ, xác định ranh giới, hoàn thiện dữ liệu hiện trạng và tăng cường kiểm tra thực địa là những khâu quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ bỏ sót diện tích, lấn chiếm đất rừng hoặc phát sinh các hành vi xâm hại tài nguyên.

Ngoài ra, công tác quản lý hoạt động trồng cây dược liệu dưới tán rừng, trong đó có sâm Ngọc Linh cũng rất được quan tâm. Phát triển dược liệu có thể tạo thêm sinh kế và nâng cao giá trị kinh tế cho khu vực miền núi, nhưng cần được thực hiện phù hợp với quy định về quản lý, sử dụng môi trường rừng và yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái.

Phát triển sâm Ngọc Linh dưới tán rừng tự nhiên mở ra hướng nâng cao giá trị kinh tế của tài nguyên rừng, góp phần tạo sinh kế cho người dân miền núi.

Theo Ban Quản lý rừng phòng hộ Đà Nẵng, đối với vùng trồng sâm Ngọc Linh, việc rà soát hiện trạng, hướng dẫn người dân hoàn thiện thủ tục thuê môi trường rừng và kiểm soát hoạt động sản xuất là những nội dung cần tập trung. Mục tiêu không chỉ là đưa hoạt động trồng dược liệu vào nền nếp mà còn bảo đảm việc khai thác giá trị kinh tế không làm suy giảm chức năng sinh thái của rừng.

Để đạt được điều đó, công tác quản lý cần đi cùng hướng dẫn, tuyên truyền và nâng cao ý thức của người dân, doanh nghiệp. Các mô hình sinh kế dưới tán rừng chỉ có thể phát triển lâu dài khi tuân thủ quy định, phù hợp với điều kiện sinh thái và gắn trách nhiệm của người hưởng lợi với việc bảo vệ tài nguyên.

Cùng với nguồn lực từ ngân sách và các chương trình chuyên môn, chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng, phát triển sinh kế phù hợp và ứng dụng công nghệ có thể góp phần tăng cường nguồn lực bảo vệ rừng. Điều quan trọng là các giải pháp phải gắn với điều kiện thực tế của từng địa bàn, đồng thời phát huy vai trò của cộng đồng trong phát hiện, ngăn ngừa và hạn chế các hành vi xâm hại rừng.

Bảo vệ rừng gắn với duy trì sinh cảnh, bảo vệ nguồn nước và bảo tồn đa dạng sinh học, đồng thời tạo nền tảng cho các sinh kế phù hợp dưới tán rừng.

Ngày 14/10/2026, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành Quyết định số 4709/QĐ-UBND về việc thành lập Ban Quản lý rừng phòng hộ và đặc dụng Đà Nẵng trên cơ sở hợp nhất hai đơn vị. Theo đó, đơn vị mới dự kiến hoạt động từ ngày 1/11/2026. Đây là bước thay đổi về tổ chức quản lý, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo đảm tính liên tục của các nhiệm vụ chuyên môn trong quá trình chuyển tiếp.

Giá trị của rừng không chỉ nằm ở diện tích che phủ, mà còn thể hiện qua khả năng bảo vệ nguồn nước, điều hòa môi trường, duy trì đa dạng sinh học và tạo nền tảng cho sinh kế lâu dài.

Bảo vệ những giá trị ấy đòi hỏi sự kiên trì của lực lượng quản lý rừng, sự phối hợp của các cơ quan chức năng và trách nhiệm của cộng đồng. Từ những việc làm cụ thể tại từng khu rừng, hiệu quả quản lý hôm nay sẽ góp phần gìn giữ nền tảng sinh thái cho Đà Nẵng trong những năm tới.