Cụ thể, trong văn bản thuyết minh dự thảo Nghị quyết của Chính phủ đang được lấy ý kiến, Bộ Công Thương cho biết, về thị trường tiêu thụ, xăng E5 từng đạt khoảng 40% thị phần. Tuy nhiên, hiện nay giảm còn 15-20% do chênh lệch giá thấp và tâm lý người tiêu dùng.

Do đó, Bộ Công Thương cho rằng cần có chính sách đủ mạnh, giá phải có chênh lệch rõ và truyền thông rất quan trọng trong quá trình thực hiện.

Về phân tích khoa học, kỹ thuật, Bộ Công Thương cho biết, ethanol có hàm lượng oxy khoảng 34,7% và chỉ số octan cao, khoảng 108 RON, qua đó giúp quá trình cháy diễn ra hiệu quả hơn.

"Đối với ảnh hưởng động cơ, các nghiên cứu đã chỉ ra xăng E10 tương thích với hơn 90% phương tiện đang lưu hành và không cần cải tiến động cơ khi sử dụng. Về môi trường, xăng E10 góp phần giảm phát thải khí CO từ 20-30% và giảm hydrocarbon (HC) từ 10-20% so với xăng khoáng thông thường", Bộ Công Thương cho biết.

Xăng E10 tương thích với hơn 90% phương tiện lưu hành. (Ảnh minh họa: AI)

Về thực trạng triển khai nhiên liệu sinh học, nhu cầu ethanol để phối trộn xăng sinh học E5, E10 hiện ước khoảng 92.000-100.000 m3/tháng với mức tiêu thụ xăng trung bình khoảng 1 triệu m3/tháng (trong đó, khoảng 15% E5 RON 92 và 85% E10 RON 95).

Tuy nhiên, sản lượng trong nước từ tháng 4 chỉ đạt khoảng 25.000 m3/tháng. Nếu các nhà máy nâng công suất và một số dự án tái hoạt động, tổng công suất có thể tăng lên khoảng 44.000 m3/tháng.

Theo Bộ Công Thương, Việt Nam có 6 nhà máy ethanol, tổng công suất thiết kế khoảng 500.000-600.000m3/năm. Tuy nhiên, công suất thực tế chỉ đạt 30-40%. Vì vậy, Việt Nam dự kiến vẫn phải nhập khẩu khoảng 75.000 m3 ethanol mỗi tháng trong ít nhất một năm tới để đáp ứng phối trộn xăng E5, E10.

Đến cuối tháng 3, cả nước có 12/26 thương nhân đầu mối đầu tư trạm phối trộn xăng sinh học. Ngoài ra, 9 doanh nghiệp khác đang chờ cấp phép với tổng công suất hơn 260.000 m3/tháng. Nếu được phê duyệt, tổng công suất phối trộn xăng E10 toàn thị trường sẽ đạt hơn 1,15 triệu m3/tháng. Các thương nhân đầu mối còn lại vẫn chưa đầu tư hoặc đang hoàn thiện thủ tục cho trạm phối trộn.

Theo dự thảo, việc chuyển đổi từ xăng khoáng RON 95 sang xăng sinh học E10 RON 95 không cần đầu tư thêm bồn bể mới. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải cải tạo, nâng cấp hệ thống bồn bể để phù hợp với đặc tính của xăng E10.

Tại thời điểm chuyển đổi, doanh nghiệp có hai phương án xử lý lượng xăng khoáng còn tồn trong bồn bể. Phương án thứ nhất là hút hết lượng xăng còn lại và thau rửa toàn bộ hệ thống trước khi đưa E10 vào kinh doanh. Cách làm này đảm bảo chất lượng xăng E10 đúng quy chuẩn nhưng phát sinh thêm thời gian và chi phí.

Phương án thứ hai là bổ sung trực tiếp xăng E10 vào bồn vẫn còn tồn khoảng 20% xăng khoáng. Cách này giúp giảm thời gian và chi phí chuyển đổi, song trong giai đoạn đầu khoảng 15 ngày, hàm lượng ethanol trong xăng có thể chưa đạt đúng quy định theo quy chuẩn kỹ thuật.

"Về tính khả thi, dự thảo cho biết hiện nay Việt Nam đã có nền tảng nhất định để triển khai xăng sinh học E10, bao gồm: Hệ thống phân phối xăng E5 đã được hình thành trên phạm vi toàn quốc và đã tiến hành pha chế, phối trộn và kinh doanh xăng E10 tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước từ đầu tháng 8-2025.

Một số thương nhân đầu mối đã đầu tư hệ thống phối trộn nhiên liệu sinh học; hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật cơ bản đã được ban hành; một số nhà máy ethanol nhiên liệu có khả năng khôi phục và mở rộng công suất; người tiêu dùng đã bước đầu tiếp cận với nhiên liệu sinh học", Bộ Công Thương nêu.

Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cho rằng để triển khai đồng bộ xăng E10 cần tiếp tục tháo gỡ các khó khăn về hạ tầng, nguồn cung ethanol, cơ chế giá và chính sách hỗ trợ.

Xăng E10 có giá thành rẻ hơn xăng khoáng

Theo công bố của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam Petrolimex, giá bán xăng E10 RON 95-V ở mức 24.630 đồng/lít (vùng 1) và 25.120 đồng/lít, trong khi Tổng Công ty Dầu Việt Nam PVOIL niêm yết giá xăng E10 RON95-III ở mức 23.730 đồng/lít.

Như vậy, về cơ bản, giá xăng E10 đang thấp hơn giá xăng khoáng RON95-III và RON95-V. Tại Petrolimex, giá xăng RON95-III ở mức 24.350 đồng/lít (vùng 1) - 24.830 đồng/lít (vùng 2). Giá RON95-V tương ứng ở mức 25.250 đồng/lít - 25.750 đồng/lít. Còn tại PVOIL, giá xăng RON95-III ở mức 24.350 đồng/lít.

Lý giải việc giá xăng E10 rẻ hơn xăng khoáng, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết: “Nguyên nhân chính là đầu vào để pha chế xăng E10 thấp hơn so với giá nhập xăng khoáng. E10 là loại xăng sinh học pha 10% ethanol nhiên liệu (cồn sinh học) và 90% xăng khoáng truyền thống. Chi phí đầu vào thấp nên doanh nghiệp sẽ bán xăng E10 với giá thấp hơn”.

Xăng E10 có giá thành rẻ hơn xăng khoáng. (Ảnh minh họa)

Theo bà Hiền, hiện nay các doanh nghiệp đang tự cân đối giá xăng E10 theo đúng chi phí đầu tư, đồng thời dựa trên công thức tính giá của Nhà nước. Sau này, khi xăng sinh học E10 được bán đại trà, Nhà nước sẽ ban hành giá bán. Tuy nhiên, với các chi phí đầu vào thấp hơn xăng khoáng, chắc chắn giá xăng E10 sẽ rẻ hơn xăng khoáng truyền thống.

Trong khi đó, tại Dự thảo Ngị quyết, Bộ Công Thương cũng đề xuất phối hợp với Bộ Tài chính xác định các yếu tố cấu thành trong công thức giá cơ sở xăng dầu và công bố giá cơ sở để thực hiện điều hành giá xăng dầu đối với mặt hàng xăng E10 kể từ ngày 1/6 như sau:

Công thức giá cơ sở xăng E10 được xác định theo quy định tại điểm 2 khoản 12 Điều 1 Nghị định số 80/2023/NĐ-CP ngày 17/11/2023 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 95/2021/NĐ-CP ngày 01/11/2021 và Nghị định số 83/2014/NĐ-CP ngày 03/9/2014 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu.

Đối với yếu tố hình thành giá cơ sở mặt hàng xăng E10, theo dự thảo:

Giá xăng dầu thế giới do Bộ Công Thương xác định theo nguyên tắc tính bình quân theo số ngày có giá giữa hai kỳ công bố giá cơ sở của giá xăng RON95 được giao dịch trên thị trường quốc tế.

Giá Etanol nhiên liệu áp dụng trong công thức tính giá cơ sở xăng E10 do Bộ Tài chính xác định và thông báo với Bộ Công Thương áp dụng trong công thức tính giá cơ sở.

Chi phí đưa xăng từ nước ngoài về cảng Việt Nam, premium để tính giá xăng từ nguồn sản xuất trong nước, chi phí đưa xăng từ nhà máy lọc dầu trong nước về đến cảng, được áp dụng theo mức chi phí hình thành giá cơ sở của mặt hàng xăng RON95-III; lợi nhuận định mức, chi phí kinh doanh định mức áp dụng theo mức chi phí hình thành giá cơ sở của mặt hàng E5RON92, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương xác định và thông báo bằng văn bản để Bộ Công Thương tính toán giá cơ sở theo quy định của pháp luật hiện hành.

Khi có đầy đủ các yếu tố chi phí cho hoạt động kinh doanh xăng sinh học E10 theo quy định, Bộ Tài chính chủ trì phối hợp Bộ Công Thương để tổng hợp, xác định và thông báo cho Bộ Công Thương để tính toán giá cơ sở.

Thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu có trách nhiệm báo cáo đầy đủ, kịp thời, trung thực, chính xác theo yêu cầu của Bộ Tài chính và Bộ Công Thương các số liệu phục vụ việc xác định các yếu tố cấu thành trong công thức giá cơ sở xăng dầu đối với mặt hàng xăng E10, bao gồm số liệu về etanol nhiên liệu, tỷ lệ phối trộn, chi phí tiếp nhận, vận chuyển, tồn trữ, hao hụt và các chi phí hợp lý, hợp lệ khác; chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung báo cáo.