Thứ bảy 16/01/2021 16:27

Xây dựng Đền Bảo Hà thành điểm nhấn văn hóa tâm linh của Bảo Yên

04/01/2021 10:29
Bảo Hà là ngôi đền thiêng nằm ở xã Bảo Hà, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai, trong đền thờ ông Nguyễn Hoàng Bảy - một danh tướng miền sơn cước có công lớn trong việc khởi binh chống giặc, bảo vệ biên cương thời vua Lê Cảnh Hưng (1740 -1786).
xay dung den bao ha thanh diem nhan van hoa tam linh cua bao yen
Đền Bảo Hà là Di tích Lịch sử - Văn hóa nổi tiếng của tỉnh Lào Cai

Ngôi đền thiêng thờ ‘Thần vệ quốc Hoàng Bẩy’

Theo tìm hiểu của chúng tôi, đền Bảo Hà là Di tích Lịch sử - Văn hóa quốc gia đã được Nhà nước xếp hạng vào tháng 11/1997 nằm cách thành phố Lào Cai khoảng 60 km về hướng Nam, cách Hà Nội khoảng 220km về phía Tây Bắc. Ngôi đền ẩn mình giữa điệp trùng núi non hùng vĩ án ngữ là sông Hồng cuộn chảy đầy thơ mộng. Những buổi sớm mai đặc thù vùng cao, khi mặt trời lên, đền Bảo Hà sẽ dần hiện ra trước mắt du khách trong phảng phất khói nhang huyền ảo.

Còn theo các nguồn sử liệu do UBND huyện Bảo Yên (Lào Cai) cùng các cơ quan chuyên môn tỉnh Lào Cai cung cấp thì: Vùng Bảo Hà xưa kia vốn có một vị trí quan trọng về phòng thủ biên giới, là cửa trạm của phòng tuyến sông Hồng phía Tây Bắc.

xay dung den bao ha thanh diem nhan van hoa tam linh cua bao yen
Trong đền Bảo Hà thờ danh tướng Nguyễn Hoàng Bẩy - người có công lớn trong khởi binh chống giặc bảo vệ bờ cõi

Từ đời nhà Trần đã đặt hai cửa trấn ải là cửa quan Bảo Thắng và Bảo Hà, trong đó Bảo Hà là hậu cứ của Bảo Thắng. Tại đây có đài hỏa hiệu, trạm liên lạc thông tin cho các châu huyện vùng thấp hơn.

Giữa niên hiệu Cảnh Hưng, Bảo Hà là trung tâm châu Văn Bàn. Trong thời Cảnh Hưng (1740 – 1786), bọn giặc phương Bắc thường hay tràn sang quấy nhiễu, cướp bóc dân lành. Xã Khấu Bàn, châu Văn Bàn cùng nhiều châu, xã lân cận đã phải xây dựng các thành luỹ kiên cố chống giặc.

Trước cảnh đau thương tang tóc, lại có nguy cơ bị xâm lược, tướng Nguyễn Hoàng Bẩy được triều đình giao trọng trách khởi binh dẹp loạn vùng biên ải. Đội quân của ông tiến dọc sông Hồng đánh đuổi quân giặc, giải phóng Châu Văn Bàn và củng cố xây dựng Bảo Hà thành căn cứ lớn. Tại đây, danh tướng đã tổ chức cho các thổ ty, tù trưởng luyện tập binh sỹ… Sau đó thống lĩnh quân thủy và quân bộ tiến đánh giặc ở Lào Cai, giải phóng các châu thuộc phủ Quy Hóa (gồm Yên Bái và Lào Cai ngày nay).

xay dung den bao ha thanh diem nhan van hoa tam linh cua bao yen
Mọi hoạt động nghi lễ tâm linh, tín ngưỡng tại đền Bảo Hà được bảo tồn nguyên vẹn vốn truyền thống

Sau này quân giặc phương Bắc do tên tướng Tả Tủ Vàng Pẹt đưa quân sang xâm lược bờ cõi, danh tướng Hoàng Bảy lại dẫn quân lên tham chiến. Song, trong một trận chiến không cân sức, ông đã anh dũng hy sinh. Giặc vứt xác ông xuống sông Hồng, và trôi đến Bảo Hà. Nhân dân trong vùng do ông Lự Văn Cù đứng ra tổ chức vớt xác ông lên chôn cất và lập miếu thờ.

Theo truyền thuyết và lời kể của một số cao niên vùng Bảo Hà còn lưu truyền, có một điều kỳ lạ khi ông Hoàng Bảy bị giặc sát hại, thì trời bỗng chuyển gió, mây vần vũ, kết lại thành hình thần mã. Từ thi thể ông phát ra ánh hào quang, phi lên thân ngựa, đến khu vực núi Cấm, vùng trung tâm Bảo Hà thì dừng lại, trời bỗng quang đãng, mây ngũ sắc kết thành hình tứ linh chầu hội. Sau này, khi hiển linh ông được giao quyền trấn giữ đất Lào Cai, ngự trong đền Bảo Hà…

xay dung den bao ha thanh diem nhan van hoa tam linh cua bao yen

Đền Bảo Hà là Di tích Lịch sử - Văn hóa quốc gia đã được Nhà nước xếp hạng vào tháng 11/1997

Để ghi nhớ công lao của ông, các vua triều Nguyễn như Minh Mệnh, Thiệu Trị đã ban sắc phong tặng ông danh hiệu “Trấn an hiển liệt” và đền thờ ông cũng được các vua triều Nguyễn cấp sắc phong là “Thần vệ quốc”. Còn đồng bào các dân tộc thì tôn thờ ông là vị nhân thần. Ông đi vào cõi tâm linh các dân tộc và hiện thân trong các lễ hội xuống đồng vào ngày Thìn tháng Giêng…

Không chỉ có giá trị về ý nghĩa lịch sử, tâm linh; cho đến nay kiến trúc nguyên thủy của đền vẫn được giữ lại gần như toàn bộ, nó thể hiện sự uy nghi và trang nghiêm nhưng không quá cầu kỳ, gồm: cổng tam quan, sân đền, nhà khách, phủ chúa Sơn Trang, Tòa đại bái, Cung cấm, Cung nhị, Cung cộng đồng... Trong các cung thờ chính của đền có các pho tượng: Đức Thánh Trần, Đức Vua Cha, Quan Tuần Tranh, ông Hoàng Bảy, ông Hoàng Đông quan Bơ phủ, Mẫu Nhị, Mẫu Thượng Ngàn, Mẫu Thủy Tiên, Thiên Phúc Thiên Nhãn.

Đền Bảo Hà có rất nhiều ngày lễ hội, trong đó những ngày lễ chính là: Lễ thượng nguyên (rằm tháng Giêng), lễ tiệc quan tuần tranh (25/5 âm lịch), lễ hội ngày giỗ ông Hoàng Bảy (17/7 âm lịch), lễ Tết muộn (Tết tất niên).

Ông Phạm Văn Chiến, Thủ nhang đền Bảo Hà cho biết: Nhiều năm qua, đền là điểm đến thu hút du khách thập phương đông nhất của huyện Bảo Yên. Cứ sau ngày mồng 1 tết Nguyên đán hàng năm trở đi, mỗi ngày đền đón hàng chục nghìn lượt khách đến tế lễ, tham quan, và rằm tháng Giêng là thời gian cao điểm thu hút khách đến thăm và lễ đền.

“…Ngày 17/7 Âm lịch hàng năm, Ban quản lý Khu di tích và chính quyền địa phương cùng nhân dân lại long trọng tổ chức Lễ giỗ Đức Thánh Hoàng Bẩy, sau đó là khai hội. Việc cúng lễ để tưởng nhớ công ơn chiến đấu bảo vệ bờ cõi của “Thần vệ quốc Hoàng Bẩy” đã được duy trì từ lâu, cho đến nay mọi hoạt động nghi lễ tâm linh, tín ngưỡng tại đền vẫn được duy trì, bảo tồn nguyên vẹn vốn truyền thống..” – ông Chiến cho biết thêm.

xay dung den bao ha thanh diem nhan van hoa tam linh cua bao yen
Du khách công đức khi đến tham quan, lễ bái tại đền

Xây dựng đền Bảo Hà thành điểm nhấn trung tâm văn hóa tâm linh

Chia sẻ về di tích đền Bảo Hà, ông Tô Ngọc Liễn, Chủ tịch UBND huyện Bảo Yên (Lào Cai) cho biết: Đền Bảo Hà là Di tích Lịch sử - Văn hóa nổi tiếng không chỉ ở Lào Cai mà trong phạm vi cả nước. Đã từ lâu, nơi đây còn là địa chỉ du lịch tâm linh hấp dẫn du khách thập phương mỗi khi đặt chân đến tỉnh Lào Cai.

Trong một năm, tại đền Bảo Hà diễn ra khá nhiều ngày lễ hội; và Lễ hội đền Bảo Hà là một trong số các lễ hội đông vui nhất của tỉnh Lào Cai. Không khí hội hè tại Bảo Hà tựa chất keo dính vô hình để hội tụ sức mạnh, sự đoàn kết cộng đồng và gửi gắm khát vọng về no ấm, hòa bình của người dân Lào Cai nói riêng và cả nước nói chung trong suốt chiều dài lịch sử. Đồng thời, từ đó cũng mở ra nhiều cơ hội để phát huy các tiềm năng giá trị văn hóa lịch sử của địa phương trong công cuộc phát triển kinh tế xã hội hiện tại và tương lai.

Ông Liễn cho biết thêm: Tại Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Bảo Yên lần thứ 22, nhiệm kỳ 2020 – 2025 diễn ra gần đây đề ra 20 chỉ tiêu chính, 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp và 4 khâu đột phá trong đó có phát triển du lịch, phát triển đô thị tập trung phát triển du lịch tâm linh và du lịch sinh thái cộng đồng.

xay dung den bao ha thanh diem nhan van hoa tam linh cua bao yen
Ông Tô Ngọc Liễn, Chủ tịch UBND huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai

Theo đó, tại thị trấn Bảo Hà trên cơ sở Khu di tích Lịch sử văn hóa quốc gia đền Bảo Hà, từ diện tích vùng lõi 8.36ha sẽ tiếp tục đầu tư mở rộng, nâng cấp, kiến thiết các công trình tâm linh, dịch vụ, phụ trợ và hướng đến trở thành một trung tâm du lịch tâm linh của vùng với quy mô từ 100 – 300ha.

Xây dựng đền Bảo Hà thành điểm nhấn trung tâm du lịch tâm linh của địa phương, nằm trong trục du lịch tâm linh trọng điểm của huyện Bảo Yên, cùng các di tích lịch sử, danh thắng nổi tiếng như Di tích Phố Ràng, đền Phúc Khánh (Thành cổ Nghị Lang với dấu tích chúa Bầu), đền Cô Tân An …đồng thời đây là những tiền đề quan trọng để địa phương tạo được trục kết nối giữa du lịch tâm linh vùng Bảo Hà với vùng du lịch sinh thái cộng đồng xã vùng cao Nghĩa Đô – nơi có hàng trăm nếp nhà sàn cổ cùng sự phong phú về vốn văn hóa bản sắc, phong tục tập quán và vốn ẩm thực độc đáo của đồng bào người Tày bản địa...

Còn ở góc độ chiến lược, khi đã kiến tạo thành công trục kết nối tại địa phương sẽ tạo nền tảng để tạo ra sự kết nối vành đai du lịch từ Đông Bắc - Tây Bắc, chạy qua một số địa phương như tỉnh Hà Giang – huyện Bảo Yên – thành phố Lào Cai – thị xã Sa Pa – huyện Văn Bàn – tỉnh Lai Châu…

"Song song với việc xây dựng mở rộng quần thể di tích đền Bảo Hà, huyện Bảo Yên đang đề xuất cấp trên và đẩy mạnh chủ trương mời gọi đầu tư, thu hút vốn từ các nhà đầu tư vào địa phương để phát triển đô thị, đồng bộ hệ thống giao thông, hạ tầng để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của huyện Bảo Yên. Bên cạnh việc triển khai khẩn trương và đồng bộ các dự án, công tác bảo vệ môi trường sinh thái cũng sẽ được địa phương đặc biệt chú trọng, bởi tiêu chí này đặc thiết yếu, chi phối trực tiếp đến việc phát triển mô hình kinh tế du lịch theo hướng sinh thái bền vững, thân thiện môi trường.

Việc quy hoạch đầu tư, phát triển mở rộng Di tích đền Bảo Hà nằm trong “Quần thể di tích Thần vệ quốc Hoàng Bảy” những năm tới là một trong các nhiệm vụ chính trị trọng tâm theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Bảo Yên nhiệm kỳ 2020 – 2025 diễn ra vừa qua...” – ông Tô Ngọc Liễn, Chủ tịch  UBND huyện Bảo Yên nhấn mạnh./.

Trần Chiến
sunshine-group

Đọc nhiều

thaco-truong-hai-auto
Xem phiên bản mobile