Theo Kết quả nghiên cứu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường giai đoạn 2023-2025 cho thấy hoạt động công nghiệp “đóng góp” khoảng 10% lượng bụi PM2.5 trên địa bàn... Đối với nguồn thải nội tại của Hà Nội, hoạt động công nghiệp trực tiếp chiếm khoảng 2% lượng phát thải gây ô nhiễm không khí.

Về nước thải công nghiệp, Hà Nội có 10 Khu công nghiệp, 70 cụm công nghiệp, khoảng 1.350 làng nghề và hơn 400 cơ sở sản xuất ngoài khu, cụm công nghiệp đang hoạt động, phát sinh khoảng 33.400 m³ nước thải mỗi ngày đêm, tương đương 3,21% tổng lượng nước thải đô thị của thành phố. Tuy nhiên, công tác kiểm tra, giám sát định kỳ hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu theo dõi diễn biến phát thải theo thời gian thực.

13 loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường phải thực hiện quan trắc tự động, liên tục nước thải và 5 loại hình phải quan trắc bụi, khí thải...

Nhiều vấn đề môi trường chỉ được phát hiện thông qua phản ánh của người dân hoặc sau khi cơ quan chức năng kiểm tra, dẫn đến việc xử lý còn bị động, khó xác định đầy đủ thời điểm, mức độ, nguyên nhân và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan. Do đó, đồng bộ hóa các giải pháp trong quản lý, triển khai thực hiện đặc biệt là việc chủ động rà soát, lắp đặt hệ thống giám sát quan trắc tự động, liên tục là cần thiết, hỗ trợ Thành phố trong công tác điều hành, dự báo sớm ảnh hưởng, chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường góp phần cải thiện chất lượng môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trong thời gian tới.

Quy định loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phải quan trắc tự động, liên tục nước thải, bụi, khí thải

Một trong những nội dung quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiểu quả quản lý nhà nước về môi trường là Quy định loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phải quan trắc tự động, liên tục nước thải.

Theo Nghị quyết số 61/2026/NQ-HĐND quy định các biện pháp quan trắc về chất thải công nghiệp đối với một số loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn thành phố, từ ngày 01/7/2026, áp dụng mức lưu lượng xả nước thải, bụi, khí thải công nghiệp bằng 0,9 lần mức lưu lượng tương ứng theo quy định của Chính phủ, Bộ, cơ quan ngang Bộ đối với từng đối tượng phải quan trắc tự động, liên tục.

Bắt đầu từ năm 2031, áp dụng mức lưu lượng xả nước thải, bụi, khí thải công nghiệp bằng 0,8 lần mức lưu lượng tương ứng theo quy định của Chính phủ, Bộ, cơ quan ngang bộ với từng đối tượng phải quan trắc tự động, liên tục.

Cùng với đó, Danh mục được HĐND Thành phố Hà Nội ban hành, có 13 loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường phải thực hiện quan trắc tự động, liên tục nước thải và 5 loại hình phải quan trắc bụi, khí thải...

Tại phụ lục ban hành kèm theo Nghị quyết của HĐND Thành phố, danh mục các loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường phải thực hiện quan trắc tự động, liên tục đối với nước thải gồm 13 loại.

Cụ thể như: sản xuất thủy tinh (trừ loại hình chỉ sử dụng nhiên liệu điện, khí, dầu DO đồng thời không có công đoạn tinh chế silic); sản xuất kim loại (trừ chỉ có một hoặc nhiều công đoạn: cán; kéo; đúc từ phôi nguyên liệu); sản xuất giấy và sản phẩm từ giấy (có công đoạn sản xuất bột giấy hoặc có sử dụng nguyên liệu tái chế); sản xuất hóa chất vô cơ cơ bản (trừ khí công nghiệp), phân bón hóa học (trừ chỉ có một hoặc nhiều công đoạn: nghiền; phối trộn; ép viên; xử lý bề mặt (làm bóng); sấy, làm nguội; sang chiết; đóng gói)...

Danh mục cũng có các loại hình sản xuất vải, sợi, dệt may (có một trong các công đoạn: nhuộm; giặt mài; nấu sợi); sản xuất da (có công đoạn thuộc da); thuộc da; dịch vụ tái chế, xử lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp thông thường; dịch vụ tái chế, xử lý chất thải nguy hại; hoạt động nhập khẩu phế liệu từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất.

Sản xuất sản phẩm có công đoạn mạ kim loại; sản xuất pin, ắc quy (có một trong các công đoạn: sản xuất điện cực, bản cực; sản xuất, pha chế chất điện phân; sản xuất phần tử pin (cell pin)); chế biến mủ cao su; sản xuất tinh bột sắn, bột ngọt. Sản xuất bia, nước giải khát có gas, rượu (trừ chỉ pha chế rượu từ cồn).

Các loại hình chế biến thủy sản; cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm; chăn nuôi gia súc (trong trường hợp nước thải nhập cùng nước thải công nghiệp); sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và thiết bị quang học (có một trong các công đoạn: mạ; phủ màu bằng sơn hoặc hóa chất; làm sạch bằng hóa chất độc; gia công, sửa chữa hàng hóa thuộc Danh mục sản phẩm công nghệ thông tin đã qua sử dụng cấm nhập khẩu cho thương nhân nước ngoài để tiêu thụ ở nước ngoài) cũng thuộc danh mục này.

Đối với bụi và khí thải, danh mục các loại hình sản xuất, kinh doanh dịch vụ phải thực hiện quan trắc bao gồm: sản xuất gang, thép, luyện kim (trừ cán, kéo, đúc từ phôi nguyên liệu); sản xuất hóa chất vô cơ cơ bản (trừ khí công nghiệp), phân bón vô cơ và hóa chất ni tơ (trừ phối trộn, sang chiết, đóng gói), thuốc bảo vệ thực vật hóa học (trừ phối trộn, sang chiết);

Bên cạnh đó là loại hình tái chế, xử lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp thông thường, chất thải nguy hại; sử dụng phế liệu nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất; sản xuất xi măng…

Không chỉ dừng lại ở quy định loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ phải quan trắc tự động, liên tục nước thải, bụi, khí thải mà Công văn 3124/UBND-NNMT còn cụ thể hóa nội dung và phân công rõ trách nhiệm trong triển khai Nghị quyết 61/2026/NQ-HĐND.

UBND Thành phố yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, rà soát, lập và định kỳ cập nhật danh sách dự án đầu tư, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ thuộc đối tượng áp dụng tại các Phụ lục của Nghị quyết; phân loại theo mức lưu lượng, công suất, thời điểm phải hoàn thành việc lắp đặt, vận hành hệ thống quan trắc tự động, liên tục bên cạnh việc xây dựng Quy định quản lý, giám sát hoạt động quan trắc tự động, liên tục và chia sẻ dữ liệu quan trắc trong công tác quản lý nhà nước, trình UBND Thành phố xem xét, ban hành trong năm 2026. Hướng dẫn, tổ chức tuyên truyền, phổ biến cho cơ quan quản lý, cơ sở thuộc đối tượng áp dụng của Nghị quyết.

Thành phố yêu cầu các dự án đầu tư, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ thuộc đối tượng áp dụng chủ động rà soát quy mô, lưu lượng, công suất và yêu cầu trong giấy phép môi trường; xây dựng kế hoạch và bố trí nguồn lực đầu tư hệ thống quan trắc tự động, liên tục bảo đảm hoàn thành đúng thời hạn. Ảnh minh họa

Cùng với đó rà soát nội dung giấy phép môi trường thuộc thẩm quyền; hướng dẫn việc xác định thông số, vị trí, yêu cầu kỹ thuật, kết nối và truyền dữ liệu quan trắc tự động, liên tục theo Nghị quyết và pháp luật về bảo vệ môi trường; bảo đảm không phát sinh thủ tục hành chính ngoài quy định.

Rà soát, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật tiếp nhận, lưu trữ, quản lý, khai thác dữ liệu quan trắc tự động, liên tục; bảo đảm kết nối ổn định, an toàn thông tin, khả năng tiếp nhận đồng thời dữ liệu từ các cơ sở; xây dựng công cụ cảnh báo sớm, phân tích dữ liệu bất thường, phục vụ kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.

Đối với Ban quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội lồng ghép yêu cầu của Nghị quyết trong quá trình thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về môi trường theo thẩm quyền; phối hợp kiểm tra việc lắp đặt, vận hành và truyền dữ liệu quan trắc tự động, liên tục.

Sở Công Thương được giao phối hợp rà soát, cung cấp thông tin về các cơ sở sản xuất công nghiệp, cụm công nghiệp, cơ sở hóa chất, luyện kim, vật liệu xây dựng và các loại hình có nguy cơ gây ô nhiễm thuộc phạm vi quản lý. Phối hợp tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp xây dựng kế hoạch đầu tư, đổi mới công nghệ, bố trí nguồn lực để thực hiện Nghị quyết;

Thành phố yêu cầu Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp hướng dẫn, kiểm tra các yêu cầu liên quan đến tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng thiết bị quan trắc; công tác kiểm định, hiệu chuẩn theo quy định. Phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường bảo đảm hạ tầng số, an toàn thông tin, kết nối, chia sẻ dữ liệu; nghiên cứu ứng dụng công nghệ số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo trong phát hiện dữ liệu bất thường và cảnh báo sớm ô nhiễm.

Công an Thành phố chỉ đạo lực lượng chức năng phối hợp kiểm tra, xác minh, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường liên quan đến hệ thống quan trắc tự động, liên tục; chú trọng hành vi can thiệp thiết bị, làm sai lệch dữ liệu, gian lận trong vận hành và truyền số liệu.

Đối với UBND các xã, phường, tổ chức tuyên truyền, phổ biến Nghị quyết đến các tổ chức, cá nhân trên địa bàn; phối hợp rà soát, lập danh sách cơ sở thuộc đối tượng áp dụng và gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp.

Cùng với đó theo dõi, đôn đốc các cơ sở trên địa bàn xây dựng kế hoạch, bố trí nguồn lực, lắp đặt, vận hành và kết nối dữ liệu đúng thời hạn. Tăng cường kiểm tra, giám sát theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền; thông báo kịp thời các dấu hiệu bất thường, phản ánh, kiến nghị của người dân đến cơ quan chuyên môn.

Thành phố yêu cầu các dự án đầu tư, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ thuộc đối tượng áp dụng chủ động rà soát quy mô, lưu lượng, công suất và yêu cầu trong giấy phép môi trường; xây dựng kế hoạch và bố trí nguồn lực đầu tư hệ thống quan trắc tự động, liên tục bảo đảm hoàn thành đúng thời hạn. Lựa chọn thiết bị, đơn vị cung cấp dịch vụ đáp ứng quy định; thực hiện lắp đặt, vận hành, kiểm định, hiệu chuẩn, bảo trì, truyền, lưu giữ dữ liệu và công khai thông tin theo pháp luật về bảo vệ môi trường…

Siết chặt quản lý môi trường, bảo vệ sức khỏe người dân

Trước Công văn số 3124/UBND-NNMT về việc triển khai Nghị quyết số 61/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026 quy định các biện pháp quan trắc về chất thải công nghiệp đối với một số loại hình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn thành phố Hà Nội, UBND TP Hà Nội đã ban hành Công văn số 2986/UBND-NNMT, yêu cầu các Sở, ngành và UBND các xã, phường tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại trong công tác bảo vệ môi trường. Động thái này thể hiện quyết tâm của Thành phố trong việc chuyển từ xử lý sự vụ sang quản trị môi trường theo hướng chủ động, bền vững, lấy sức khỏe người dân làm trung tâm.

Trong đó đặc biệt nhấn mạnh các nội dung kiểm soát các nguồn phát thải, tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường tại các công trình xây dựng.

Theo đó, Sở Xây dựng phối hợp với chính quyền các địa phương có trách nhiệm đôn đốc các ban quản lý dự án, chủ đầu tư và nhà thầu thực hiện nghiêm các biện pháp hạn chế phát sinh bụi trong quá trình thi công, phá dỡ công trình; đồng thời bảo đảm vệ sinh môi trường theo đúng quy định.

Quyết liệt xử lý các "điểm nghẽn" về môi trường được xem là yêu cầu cấp thiết để cải thiện chất lượng môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trong thời gian tới.

Yêu cầu này được đưa ra trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai nhiều dự án hạ tầng và phát triển đô thị quy mô lớn. Thực tế cho thấy, tại không ít công trường vẫn tồn tại tình trạng xe vận chuyển vật liệu không che chắn, đất đá rơi vãi, bụi phát tán ra môi trường, gây ảnh hưởng đến đời sống và sức khỏe của người dân sinh sống tại khu vực lân cận.

Việc kiểm soát chặt chẽ nguồn phát thải từ hoạt động xây dựng được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện chất lượng không khí, giảm nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp và nâng cao chất lượng môi trường sống cho người dân Thủ đô.

Cùng với việc siết chặt quản lý nguồn thải, Thành phố Hà Nội cũng đang chuyển mình mạnh mẽ trong các công tác bảo vệ môi trường như hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đồng bộ về phân loại, thu gom, vận chuyển, tái chế, xử lý rác thải sinh hoạt sau phân loại; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và cơ giới hóa thu gom rác, hướng tới mục tiêu Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp, xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại, phát triển bền vững, thân thiện với con người và thiên nhiên.

Thành phố quyết tâm thực hiện lộ trình giảm thiểu phát sinh chất thải rắn; đẩy mạnh tái chế rác thải; xử lý, cải tạo, phục hồi môi trường các khu vực ô nhiễm môi trường do rác thải. Triển khai đồng bộ các giải pháp giảm phát sinh chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, gắn với thay đổi hành vi tiêu dùng, hạn chế tối đa và hướng đến không sử dụng chất thải nhựa dùng một lần (trừ sản phẩm được chứng nhận Nhãn sinh thái Việt Nam); thúc đẩy phát triển hoạt động tái chế, tái sử dụng chất thải; hình thành và phát triển ngành công nghiệp tái chế phù hợp với điều kiện thực tế của Thành phố; ưu tiên tận dụng, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị và cơ sở sản xuất hiện có để tham gia vào hoạt động tái chế, xử lý, đồng xử lý rác thải, đảm bảo tiết kiệm, hiệu quả, tránh lãng phí.

Tăng cường giám sát, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm. Xây dựng kế hoạch giám sát việc phân loại, tiếp nhận, thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt của tổ chức, cá nhân, không để rác thải tồn đọng gây mất vệ sinh công cộng, ô nhiễm môi trường, nhất là tại khu dân cư, nơi công cộng, khu du lịch, đường phố, đường làng, ngõ xóm, kênh mương, ao hồ, sông ngòi…

Từ ngày 01/6/2026, cùng với cả nước, Hà Nội thực hiện chuyển đổi từ xăng khoáng (RON95) sang sử dụng xăng sinh học (E10, E5), đây là chủ trương quan trọng nhằm giảm phát thải khí gây ô nhiễm môi trường, hạn chế phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, bền vững.

Hưởng ứng Ngày môi trường Thế giới và Tháng cao điểm hành động vì môi trường năm 2026 (bắt đầu từ cuối tháng 5 đến hết tháng 6/2025) với chủ đề "Hà Nội chung tay hành động vì không khí sạch và giao thông xanh", thành phố Hà Nội đã triển khai nhiều hoạt động ý nghĩa và thiết thực gắn với việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường, góp phần thay đổi hành vi bền vững, nâng cao trách nhiệm của cộng đồng, doanh nghiệp, chính quyền các cấp và từng cá nhân trong bảo vệ môi trường không khí.

Khi Thủ đô đang hướng tới mục tiêu phát triển đô thị xanh, thông minh và bền vững, việc quyết liệt xử lý các "điểm nghẽn" về môi trường được xem là yêu cầu cấp thiết. Những giải pháp đồng bộ từ công tác quản lý, thanh tra, giám sát đến nâng cao ý thức chấp hành của các tổ chức, cá nhân sẽ là nền tảng quan trọng để cải thiện chất lượng môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trong thời gian tới.