Hướng đến quản lý, xử lý rác thải hiệu quả

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. HCM, với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, giai đoạn 2021-2025, chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) trên địa bàn thành phố gia tăng về số lượng và chủng loại. Hiện tại, tổng lượng CTRSH khoảng 14.116 tấn/ngày, tăng gần 1,2 lần so với năm 2021. Trong đó, CTRSH phát sinh tại đô thị là 11.663 tấn/ngày, CTRSH phát sinh tại nông thôn là 2.453 tấn/ngày.

Theo báo cáo của UBND TPHCM, tổng số lượng phương tiện vận chuyển trên địa bàn thành phố khoảng 885 phương tiện (xe ép rác kín, xe hooklift).

Trong đó, khu vực TPHCM cũ 524 phương tiện, khu vực tỉnh Bình Dương cũ 284 phương tiện và khu vực tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ 77 phương tiện.

Để vận hành hệ thống thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt, hiện nay thành phố có khoảng 750 điểm tập kết.

Trong đó, khu vực TPHCM cũ khoảng 700 điểm, khu vực tỉnh Bình Dương cũ khoảng 50 điểm, khu vực tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ không có điểm tập kết. Các điểm tập kết tập trung chủ yếu ở các khu vực nội thành và phân bố rải rác ở các khu vực ngoại thành.

Thành phố có 43 trạm trung chuyển đang hoạt động với nhiều quy mô khác nhau, gồm: khu vực TPHCM cũ có 28 trạm (7 trạm ép kín), khu vực tỉnh Bình Dương cũ có 6 trạm (1 trạm ép kín) và khu vực tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu cũ có 9 trạm.

Việc rà soát tổng thể và đưa vào hoạt động các Trạm trung chuyển rác là một bước phát triển trong công tác quản lý rác thải của Thành phố và thể hiện sự cam kết mạnh mẽ trong việc bảo vệ môi trường, là minh chứng cho sự phát triển bền vững, hiện đại và thân thiện với môi trường của thành phố Hồ Chí Minh.

Mặc dù thành phố đã triển khai nhiều biện pháp trong thu gom, vận chuyển, xử lý CTRSH, nâng tỷ lệ được thu gom và xử lý lên hơn 99%. Tuy nhiên, công tác quản lý CTRSH còn một số bất cập do chưa được phân loại tại nguồn; tỷ lệ chất thải tái chế còn thấp, chủ yếu là chôn lấp hợp vệ sinh; tần suất thu gom, vận chuyển CTRSH có lúc, có nơi chưa đáp ứng được lượng chất thải phát sinh, gây bức xúc tại một số địa phương; chưa phát triển được ngành công nghiệp xử lý chất thải.

Để góp phần nâng cao hiệu quả quản lý các loại chất thải rắn phát sinh trên địa bàn thành phố trong năm 2026 và những năm tiếp theo, TP. HCM sẽ đầu tư trang thiết bị thu gom, xây dựng trạm trung chuyển CTRSH tại các đô thị, mở rộng mạng lưới dịch vụ thu gom CTRSH ở khu vực nông thôn; thực hiện phân loại rác tại nguồn và ưu tiên tái chế, thu hồi năng lượng, giảm chôn lấp và ô nhiễm nhựa; quản lý chặt chẽ chất thải công nghiệp, nguy hại và chất thải đặc thù.

TP.HCM cũng sẽ xây dựng, phát triển ngành công nghiệp tái chế, thu hồi tài nguyên và năng lượng từ chất thải, nhất là tái chế pin, ắc quy và thiết bị năng lượng tái tạo; đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư, xây dựng các cơ sở tái chế hiện đại, từng bước hạn chế các cơ sở tái chế thủ công, quy mô nhỏ, gây ô nhiễm môi trường; đa dạng hóa các công nghệ xử lý chất thải, khuyến khích áp dụng các công nghệ xử lý tiên tiến, hiện đại và thân thiện với môi trường.

Ngoài hỗ trợ doanh nghiệp tái chế, tái sử dụng chất thải nhằm phát triển kinh tế tuần hoàn, TP.HCM sẽ tiếp tục tăng cường đồng xử lý chất thải, xử lý kết hợp với thu hồi năng lượng; hạn chế và có lộ trình tiến tới chấm dứt việc đầu tư mới các khu xử lý CTRSH bằng công nghệ chôn lấp trực tiếp. Đồng thời, địa phương triển khai hiệu quả trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), phát triển kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp xanh, hữu cơ; đẩy mạnh hạ tầng dữ liệu và chuyển đổi số môi trường.

Rà soát, quy hoạch lại trạm trung chuyển rác thải nâng cao hiệu quả công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn, UBND TP.HCM đã ban hành Công văn số 4392/UBND-ĐT ngày 26/5/2026 về việc rà soát toàn bộ hệ thống trạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn nhằm làm cơ sở điều chỉnh, bổ sung và quy hoạch lại mạng lưới trạm trung chuyển trong thời gian tới. Việc rà soát được thực hiện trên cơ sở Báo cáo số 3263/BC-QHHTKT ngày 15/5/2026 của Sở Quy hoạch - Kiến trúc về phối hợp rà soát hệ thống trạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn. Theo đó, UBND TP. HCM giao Sở Nông nghiệp và Môi trường hoàn thành việc rà soát, tổng hợp đầy đủ hiện trạng mạng lưới trạm trung chuyển rác sinh hoạt trên địa bàn thành phố, phù hợp với ranh giới các xã, phường, đặc khu sau hợp nhất và việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

TP. HCM sẽ tiếp tục rà soát, quy hoạch lại các trạm trung chuyển rác thải, đảm bảo công tác vệ sinh môi trường.

Qua đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường đánh giá sự phù hợp theo quy chuẩn và các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường liên quan đối với hiện trạng đầu tư, quy hoạch các trạm trung chuyển, nhằm điều chỉnh, bổ sung định hướng quy hoạch mạng lưới trạm trung chuyển rác sinh hoạt trong thời gian tới. Sở Nông nghiệp và Môi trường có nhiệm vụ triển khai đến UBND các xã, phường, đặc khu việc rà soát, đề xuất bố trí kịp thời các trạm trung chuyển chất thải rắn (về số lượng, quy mô, vị trí...) vào quy hoạch hệ thống mạng lưới trạm trung chuyển rác của thành phố.

UBND các xã, phường, đặc khu có trách nhiệm đề xuất, bổ sung các trạm trung chuyển rác trong quá trình tổ chức lập mới hoặc điều chỉnh các quy hoạch phân khu trên địa bàn. Đồng thời, phối hợp với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị thành phố và các chủ đầu tư tổ chức rà soát, đánh giá sự phù hợp theo quy hoạch liên quan đối với các dự án đầu tư xây dựng mới, nâng cấp, cải tạo, sửa chữa các trạm trung chuyển rác, nhằm kịp thời thực hiện trình tự điều chỉnh quy hoạch, làm cơ sở triển khai dự án theo quy định.

Sở Quy hoạch - Kiến trúc phối hợp, hướng dẫn Sở Nông nghiệp và Môi trường thực hiện lập, trình thẩm định, phê duyệt Quy hoạch quản lý chất thải rắn và nghĩa trang TP. HCM đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2060 theo kế hoạch thực hiện các đồ án quy hoạch chung đô thị đã được phê duyệt.

Việc rà soát toàn bộ hệ thống trạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn giữ vai trò hết sức quan trọng, đây là mắt xích không thể thiếu trong chuỗi thu gom tại nguồn và xử lý cuối cùng. Khi quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, lượng rác thải ngày càng gia tăng, việc tổ chức hiệu quả các trạm trung chuyển và điểm tập kết rác trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường và phát triển đô thị bền vững.

Trạm trung chuyển và điểm tập kết rác đóng vai trò quan trọng trong giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bảo đảm mỹ quan đô thị. Khi được quy hoạch hợp lý và quản lý đúng kỹ thuật, các điểm này giúp hạn chế mùi hôi, nước rỉ rác, ruồi muỗi và nguy cơ phát sinh dịch bệnh. Việc thu gom, vận chuyển rác theo quy trình còn góp phần giữ gìn cảnh quan đô thị sạch sẽ, văn minh.

Ngoài ra, trạm trung chuyển còn tạo điều kiện thuận lợi cho công tác kiểm soát, phân loại và xử lý rác thải. Tại các trạm, khối lượng và thành phần rác có thể được thống kê, giám sát, từ đó hỗ trợ việc phân loại rác tại nguồn, tái chế, tái sử dụng hoặc áp dụng các công nghệ xử lý hiện đại như ủ phân compost, đốt rác phát điện. Đây là cơ sở quan trọng để giảm tỷ lệ chôn lấp, hướng tới quản lý chất thải theo mô hình kinh tế tuần hoàn.

Cùng với quy hoạch lại trạm trung chuyển rác thải, TP.HCM cũng đang đẩy mạnh nghiên cứu và phát triển công nghệ xanh, thông qua việc hỗ trợ nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng, tái chế chất thải và sử dụng năng lượng tái tạo, giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường; đồng thời, tăng cường các chính sách khuyến khích sự phát triển của các ngành công nghiệp xanh và giảm thiểu ô nhiễm môi trường; xây dựng lộ trình nâng cấp, cải tạo công nghệ xử lý chất thải đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh theo phân vùng môi trường. Đây là yếu tố quan trọng giúp TP. Hồ Chí Minh từng bước chuyển mình thành một trung tâm đô thị xanh, bền vững, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu tại khu vực Đông Nam Á đồng thời khẳng định, bảo vệ môi trường không còn là câu chuyện ứng phó sự vụ trước mắt, mà là thước đo năng lực cạnh tranh và chất lượng sống của người dân đô thị.