Hòa Phát Dung Quất: Thúc đẩy tuần hoàn tài nguyên trong sản xuất thép

Từ nước tuần hoàn đến nhiệt dư phát điện

Sản xuất gang thép là lĩnh vực đòi hỏi lượng lớn nguyên liệu, nước và năng lượng, đồng thời phát sinh khí thải, nước thải và các dòng phụ phẩm cần được kiểm soát. Với những tổ hợp luyện kim quy mô lớn, yêu cầu bảo vệ môi trường vì thế không chỉ nằm ở công đoạn xử lý cuối cùng, mà phải được tính toán xuyên suốt quá trình vận hành.

Với quy mô 700ha, Khu liên hợp gang thép Hòa Phát Dung Quất (Quảng Ngãi) là tổ hợp sản xuất lớn nhất, công suất 12 triệu tấn thép/năm.

Theo thông tin Công ty CP Thép Hòa Phát Dung Quất cung cấp, doanh nghiệp đang vận hành hệ thống quản lý môi trường tổng thể, ứng dụng công nghệ xử lý khí thải, nước thải và chất thải rắn; đồng thời đầu tư các hạng mục như lọc bụi, quan trắc tự động, tuần hoàn nước và thu hồi nhiệt khí. Công ty cho biết khoảng 30% vốn cố định đầu tư được dành cho các hạng mục môi trường.

Một trong những giải pháp được doanh nghiệp nhấn mạnh là tuần hoàn nước khép kín. Nước sử dụng trong quá trình sản xuất được thu gom, xử lý và tái sử dụng liên tục. Theo Hòa Phát Dung Quất, hệ thống này giúp tiết kiệm tài nguyên nước và hạn chế tác động đến nguồn nước tự nhiên.

Trong bối cảnh nhu cầu nước và yêu cầu kiểm soát nước thải ngày càng được quan tâm tại các khu vực tập trung công nghiệp, tuần hoàn nước có ý nghĩa không chỉ với riêng một nhà máy. Giải pháp này còn góp phần giảm áp lực khai thác nguồn nước mới, đồng thời tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên trong sản xuất.

Bên cạnh nước, năng lượng là một hướng trọng tâm trong nỗ lực cải thiện hiệu quả sản xuất của doanh nghiệp. Theo đại diện công ty CP Thép Hòa Phát Dung Quất cho biết, đơn vị đang áp dụng công nghệ tận dụng nhiệt khí dư phát sinh trong quá trình luyện gang thép và sản xuất coke để vận hành máy phát điện. Giải pháp này giúp tự chủ khoảng 90% điện phục vụ sản xuất.

Giải pháp thu hồi nhiệt khí dư trong quá trình luyện gang thép, coke để vận hành máy phát điện đã giúp doanh nghiệp tự chủ 90% điện sản xuất, vừa đảm bảo môi trường vừa tiết kiệm chi phí sản xuất, giảm tiêu hao năng lượng

Việc tận dụng nhiệt dư vừa giúp giảm lượng năng lượng bị thất thoát, tiết kiệm chi phí và hạn chế nhu cầu sử dụng điện từ bên ngoài, vừa được xem là một trong những biện pháp hiệu quả trong việc giảm thiểu phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực luyện kim.

Khi phụ phẩm được đưa trở lại chuỗi giá trị

Một hướng chuyển đổi khác tại Hòa Phát Dung Quất là tăng cường thu hồi, tái sử dụng phụ phẩm phát sinh trong quá trình luyện kim.

Theo doanh nghiệp, xỉ lò cao được chế biến thành vật liệu xây dựng, sử dụng làm phụ gia xi măng và bê tông; bụi, xỉ luyện thép có chứa sắt được thu hồi, tái sử dụng phục vụ sản xuất. Với cách giải pháp này, một phần dòng vật chất phát sinh trong nhà máy có thể trở thành đầu vào cho công đoạn khác hoặc nguyên liệu cho sản phẩm thứ cấp.

Giải pháp tận dụng xỉ lò cao chế biến thành vật liệu xây dựng có giá trị cao là một nội dung quan trọng của kinh tế tuần hoàn trong công nghiệp.

Thay vì chỉ tập trung xử lý lượng chất thải đã phát sinh, doanh nghiệp tìm cách giảm thất thoát nguyên liệu, tận dụng phụ phẩm và kéo dài vòng đời sử dụng của tài nguyên. Cách làm này có thể giảm nhu cầu sử dụng nguyên liệu nguyên sinh, hạn chế lượng chất thải phải đưa đi xử lý và mở ra các chuỗi giá trị giữa ngành luyện kim với ngành vật liệu xây dựng.

Những nỗ lực này được thực hiện trong bối cảnh Quảng Ngãi định hướng phát triển công nghiệp theo chiều sâu, ưu tiên công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030, cũng đặt ra yêu cầu hoàn thiện hạ tầng các khu kinh tế, khu công nghiệp và cụm công nghiệp, đặc biệt là hạ tầng xử lý chất thải; đồng thời khuyến khích các dự án tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Ở quy mô toàn Khu kinh tế Dung Quất và các khu công nghiệp Quảng Ngãi, các giải pháp công nghệ của Hòa Phát giúp sử dụng hiệu quả hơn tài nguyên trong các ngành công nghiệp nền tảng.

Theo báo cáo tổng kết năm 2025 của Ban Quản lý KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi, khu kinh tế và các khu công nghiệp có 348 dự án với 292 doanh nghiệp hoạt động; giá trị sản xuất công nghiệp ước đạt 271.500 tỷ đồng, tăng 10,1% so với năm trước. Lọc hóa dầu, luyện kim và công nghiệp chế biến tiếp tục là những lĩnh vực trụ cột.

Quy mô sản xuất lớn tạo ra động lực tăng trưởng, việc làm và nguồn thu ngân sách, nhưng cũng đòi hỏi các giải pháp môi trường phải theo kịp tốc độ phát triển.

Vì vậy, những mô hình thu hồi năng lượng, tái sử dụng nước và tận dụng phụ phẩm cần được nhìn nhận không chỉ ở phạm vi một doanh nghiệp, mà còn trong mối liên hệ với hạ tầng môi trường và khả năng kết nối giữa các cơ sở sản xuất.

Minh bạch dữ liệu, hướng tới sản xuất phát thải thấp

Theo Hòa Phát Dung Quất, các chỉ số môi trường được theo dõi, ghi nhận tự động thông qua hệ thống điều khiển trung tâm; thông số quan trắc được truyền đến cơ quan quản lý nhà nước phục vụ giám sát.

Doanh nghiệp cũng cho biết, hiện nay, đã được Tổ chức BSI xác nhận tuân thủ ISO 14064-1:2018 về kiểm kê khí nhà kính cấp tổ chức và ISO 14067:2018 về dấu chân carbon sản phẩm; đồng thời đang triển khai các nội dung liên quan đến CBAM, EPD và ESG.

Theo Hòa Phát Dung Quất, việc giảm phát thải và phát triển xanh được xem là nhiệm vụ môi trường, là trách nhiệm xã hội và chiến lược phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Về định hướng thời gian tới, doanh nghiệp cho biết đang thực hiện các hạng mục cải tạo nhằm giảm phát thải, tăng cường tuần hoàn năng lượng và vật chất, đồng thời xây dựng kế hoạch đầu tư điện mặt trời mái nhà, nghiên cứu các công nghệ tiết kiệm năng lượng và sản xuất xanh, từng bước thay thế các quy trình truyền thống bằng giải pháp công nghệ sạch, hiệu suất cao.

Với Quảng Ngãi, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì quy mô sản xuất công nghiệp, mà còn nâng cao chất lượng tăng trưởng và kiểm soát tốt hơn tác động môi trường. Những giải pháp tại Hòa Phát Dung Quất cho thấy, sử dụng nước hiệu quả hơn, thu hồi năng lượng, đưa phụ phẩm trở lại chuỗi giá trị và tăng tính minh bạch của dữ liệu môi trường.