Giải quyết các tồn tại trong công tác thu gom, xử lý rác thải

Trước khi sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh, mỗi địa phương có phương pháp quản lý việc thu gom rác khác nhau. Như tại thành phố Cần Thơ (cũ), Sở Nông nghiệp và Môi trường trực tiếp ký kết hợp đồng với các đơn vị thu gom rác thải. Đối với tỉnh Hậu Giang (cũ) và Sóc Trăng (cũ) lại giao cho UBND các huyện, thành phố phụ trách ký kết hợp đồng với các đơn vị thu gom rác thải.

Sau khi hợp nhất đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp huyện không còn, nhiệm vụ trên được UBND cấp xã, phường tiếp nhận. Tuy nhiên, do chưa được giao nguồn ngân sách kịp thời để thực hiện thu gom rác, điều này đã tác động đến vấn đề thu gom rác trên địa bàn TP. Cần Thơ (mới) thời gian qua.

Đặc biệt, trên địa bàn thành phố cũng ghi nhận một số đơn vị thu gom rác, nhưng trang thiết bị, đồ bảo hộ chưa đáp ứng yêu cầu.

Từ năm 2016, thành phố Cần Thơ (cũ) áp dụng mức phí thu gom rác hộ gia đình ở mặt tiền là 20.000 đồng/hộ/tháng và trong hẻm là 10.000 đồng/hộ/tháng. Trong khi đó tại tỉnh Sóc Trăng (cũ), phí thu gom rác áp dụng từ năm 2019, ở khu vực đô thị là 19.000 đồng/hộ/tháng và khu vực nông thôn là 15.000 đồng/hộ/tháng. Còn tại tỉnh Hậu Giang (cũ), mức giá thu gom rác áp dụng từ năm 2023, cụ thể tại khu vực đô thị là 48.648 đồng/hộ và khu vực nông thôn là 32.351 đồng/hộ.

Mức phí trước đây thấp và đã cách 10 năm kể từ ngày quy định. Nếu so sánh với mức phí thu gom rác tại thành phố Hồ Chí Minh, bình quân từ 80.000-84.000 đồng/hộ/tháng (tùy khu vực) thì mức phí của thành phố Cần Thơ ở mức tương đối thấp. Việc này ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả công tác thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn tỉnh.

Về cơ bản năng lực xử lý rác của thành phố Cần Thơ đạt yêu cầu và có phần tốt hơn những địa phương khác. Tuy nhiên năng lực thu gom, vận chuyển rác lại chưa đạt, do suốt hơn 10 năm qua, trong quy hoạch của thành phố Cần Thơ không có quy hoạch trạm trung chuyển rác, dẫn đến xuất hiện nhiều bãi rác tự phát, ảnh hưởng đến môi trường, sức khỏe của nhân dân.

Cũng xoay quanh vấn đề thu gom và vận chuyển rác thải, từ ngày 1/1/2026, UBND các xã, phường sẽ chịu trách nhiệm ký hợp đồng thu gom rác với các đơn vị thu gom, theo hình thức đấu thầu hoặc chỉ định theo quy định. Tuy nhiên việc đấu thầu hoặc chỉ định phụ thuộc vào phương tiện thug om và năng lực thu gom của mình. Những đơn vị được chỉ định hoặc đấu thầu phải đảm bảo trang thiết bị đạt tiêu chuẩn kỹ thuật, đây là một trong những vấn đề khố không chỉ cho doanh nghiệp khi quy định pháp luật về phương tiện thu gom đạt chuẩn vẫn còn đang là vấn đề mang tính nhìn nhận chứ chưa thật sự phù hợp với các địa phương khác nhau.

Khi người dân được tham gia đánh giá chất lượng phục vụ

Vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định 214/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu, Nghị định này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho thành phố Cần Thơ được quyền chỉ định, đặt hàng đối với các đơn vị thu gom rác đủ năng lực sẽ được giao.

Trên cơ sở đó, UBND thành phố Cần Thơ đã ban hành Quyết định số 09/2026/QĐ-UBND ngày 23 tháng 01 năm 2026 quy định về tuyến đường và thời gian vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp thông thường, chất thải nguy hại trên địa bàn thành phố.

Theo đó, kể từ ngày 2/2/2026, các phương tiện vận chuyển rác thải sinh hoạt và rác thải công nghiệp thông thường đảm bảo quy định của Luật Bảo vệ môi trường sẽ được phép di chuyển trên các tuyến đường trên địa bàn thành phố.

Các phương tiện vận chuyển rác thải công nghiệp thông thường phải xử lý và chất thải nguy hại phải đi theo lộ trình từ nơi phát sinh chất thải đến nơi xử lý chất thải, tuân thủ theo các quy định pháp luật có liên quan.

Thời gian vận chuyển rác thải sinh hoạt, rác thải công nghiệp thông thường và chất thải nguy hại trong khu vực đô thị từ 19 giờ ngày hôm trước đến 6 giờ ngày hôm sau, trừ các xe vận chuyển rác thải sinh hoạt để vận chuyển rác từ hộ dân đến điểm tập kết, trung chuyển rác.

Đối với các tuyến đường ngoài khu vực đô thị, thành phố Cần Thơ không giới hạn thời gian vận chuyển của các phương tiện vận chuyển.

Đáng chú ý, tại Quyết định số 09/2026/QĐ-UBND là việc quy định trách nhiệm và quyền hạn của tổ chức, hộ gia đình khi tổ chức thực hiện là việc cá nhân các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có quyền được tham gia đánh giá chất lượng phục vụ của các cơ sở thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt; có ý kiến về giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và kiến nghị, phản ánh đến Ủy ban nhân dân cấp xã để xử lý bên cạnh việc thông báo kịp thời cho Ủy ban nhân dân cấp xã khi phát hiện các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường và Quy định này

Trước hết, việc người tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được tham gia đánh giá chất lượng thu gom rác giúp cải thiện hiệu quả hoạt động của các đơn vị thu gom và vận chuyển rác thải. Người dân là những người trực tiếp sử dụng dịch vụ và quan sát hoạt động thu gom hằng ngày, vì vậy họ có thể phản ánh kịp thời các vấn đề như thu gom không đúng giờ, rác bị bỏ sót, rơi vãi trên đường hoặc gây mùi khó chịu. Những phản ánh và đánh giá này giúp các cơ quan quản lý và đơn vị dịch vụ nhanh chóng nhận ra những hạn chế để điều chỉnh và nâng cao chất lượng phục vụ.

Bên cạnh đó, sự tham gia của cộng đồng còn tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm của các đơn vị cung cấp dịch vụ môi trường. Khi người dân có quyền đánh giá và giám sát, các đơn vị thu gom rác sẽ có ý thức thực hiện công việc nghiêm túc hơn, đảm bảo đúng quy trình và đúng thời gian. Điều này giúp hạn chế tình trạng làm việc thiếu trách nhiệm hoặc bỏ qua các quy định về vệ sinh môi trường.

Ngoài ra, việc tham gia đánh giá còn nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân. Khi được khuyến khích đóng góp ý kiến và tham gia giám sát, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sẽ cảm thấy mình là một phần của quá trình bảo vệ môi trường. Từ đó, họ có xu hướng thực hiện tốt hơn các hành vi như phân loại rác tại nguồn, bỏ rác đúng nơi quy định và giữ gìn vệ sinh khu vực sinh sống.

Kể từ ngày 2/2, các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân có quyền tham gia đánh giá chất lượng phục vụ của các cơ sở thu gom rác. Đây được kỳ vọng là bước chuyển lớn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thu gom, xử lý rác thải của doanh nghiệp cũng như nâng cao hiệu quả chất lượng công tác quản lý chát thải của các cấp chính quyền địa phương

Không chỉ vậy, hoạt động này còn góp phần xây dựng mối quan hệ hợp tác giữa chính quyền, đơn vị dịch vụ và cộng đồng. Khi các ý kiến của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được lắng nghe và phản hồi, niềm tin của cộng đồng đối với chính quyền và các đơn vị môi trường sẽ được tăng cường. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên sẽ giúp công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt trở nên hiệu quả và bền vững hơn.

Cùng với việc khuyến khích tổ chức, hộ gia đình, cá nhân tham gia đánh giá chất lượng dịch vụ, tỉnh cũng giao Sở Xây dựng thành phố Cần Thơ là cơ quan đầu mối theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn các đơn vị triển khai thực hiện các quy định trên. Đồng thời, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan giám sát, kiểm tra các phương tiện vận chuyển rác thải sinh hoạt, rác thải công nghiệp thông thường phải xử lý, chất thải nguy hại lưu thông trên các tuyến đường và xử lý vi phạm pháp luật theo quy định.

Giao UBND cấp xã có trách nhiệm phối hợp với cơ sở thu gom, vận chuyển rác thải sinh hoạt, cộng đồng dân cư và các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở xác định thời gian, địa điểm, tần suất và tuyến thu gom rác thải sinh hoạt.

Việc triển khai hiệu quả Quyết định số 09/2026/QĐ-UBND ngày 23 tháng 01 năm 2026 quy định về tuyến đường và thời gian vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp thông thường, chất thải nguy hại trên địa bàn thành phố Cần Thơ cùng với chủ trương thống nhất quy hoạch trạm thu gom rác mới tại phường Long Tuyền, với năng lực xử lý khoảng 100 tấn/ngày bên cạnh việc thúc đẩy đầu tư thêm trạm trung chuyển rác Tân An, theo hình thức trạm trung chuyển rác trong nhà, đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật, không phát sinh mùi hôi ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân được kỳ vọng là bước chuyển quan trọng thay đổi bộ mặt môi trường cũng như gia tăng tính kỷ luật trong công tác thu gom, xử lý rác thải và tạo nền tảng để phân loại toàn diện rác thải hướng đến xây dựng kinh tế tuần hoàn, phát triển bền vững cả về kinh tế - xã hội gắn với bảo vệ môi trường.