Đây là chính kiến nghị của UBND xã Châu Pha với đoàn công tác kiểm tra thực tế Khu xử lý chất thải tập trung Tóc Tiên hôm 21/5/2026 do Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh dẫn đầu, cùng đại diện các sở, ban, ngành liên quan.

Đàn công tác do Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh dẫn đầu kiểm tra hoạt động của Công ty TNHH Kbec Vina - đơn vị chôn lấp và xử lý chất thải quy mô lớn tại Khu xử lý chất thải tập trung Tóc Tiên

Trong thời gian qua, sức ép từ làn sóng công nghiệp hóa đang đặt hệ thống hạ tầng xử lý chất thải tại các tỉnh trọng điểm phía Nam trước những thử thách nghiệt ngã. Việc UBND xã Châu Pha khẩn thiết kiến nghị sớm ban hành một Quy chế quản lý đặc thù cho Khu xử lý chất thải tập trung Tóc Tiên không chỉ là tiếng chuông cảnh báo từ cơ sở, mà còn là đòi hỏi tất yếu để tái cấu trúc mô hình quản lý, chuyển hóa một “điểm nóng” xung đột môi trường thành mô hình kinh tế tuần hoàn bền vững.

Khu xử lý chất thải tập trung Tóc Tiên từ lâu đã được quy hoạch là “trái tim” tiếp nhận, xử lý toàn bộ lượng rác thải sinh hoạt, chất thải công nghiệp thông thường và chất thải nguy hại của địa phương. Thế nhưng, đi cùng với vai trò trung tâm này lại là những hệ lụy môi trường dai dẳng, biến khu vực này trở thành một trong những “điểm nóng” khiếu kiện phức tạp nhất khu vực về môi trường.

Trọng điểm của những hoài nghi và bức xúc từ dư luận chính là hoạt động của Công ty TNHH Kbec Vina — đơn vị chôn lấp và xử lý chất thải quy mô lớn tại đây. Lịch sử dịch tễ môi trường của khu vực này từng ghi nhận hàng loạt sai phạm nghiêm trọng của doanh nghiệp này, đỉnh điểm là các vụ xả trộm nước thải chưa qua xử lý ra suối Giao Kèo bị lực lượng chức năng bắt quả tang, dẫn đến các quyết định xử phạt nghiêm khắc lên tới hàng tỷ đồng. Dù dòng suối Giao Kèo đã nhiều lần được “giải cứu”, nhưng nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm và nước mặt phục vụ sản xuất nông nghiệp của hàng ngàn hộ dân xã Châu Pha vẫn treo lơ lửng.

Đại diện UBND xã Châu Pha đã có nhiều kiến nghị, giải pháp liên quan Khu xử lý chất thải Tóc Tiên liên quan đến đến đoàn công tác

Chính vì vậy, trong chuyến kiểm tra thực tế ngày 21/5/2026 mới đây, đoàn công tác do Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh dẫn đầu, cùng đại diện các sở, ban, ngành liên quan đã phải trực tiếp “mục sở thị” quy trình tiếp nhận, vận hành và hệ thống đấu nối chuyển giao nước thải nội khu của Kbec Vina.

Tại buổi làm việc, đại diện UBND xã Châu Pha đã thẳng thắn chỉ ra những bất cập trong cơ chế phối hợp giám sát hiện hành. Khi sự cố xảy ra, chính quyền cấp xã là nơi hứng chịu áp lực đầu tiên từ người dân nhưng lại thiếu công cụ kỹ thuật, thẩm quyền lẫn chế tài để xử lý các đại công trường xử lý rác cấp thành phố.

Để giải quyết tận gốc rễ, địa phương đã đưa ra nhiều kiến nghị mang tính đột phá và thực tiễn cao. Đó là, cần sớm ban hành Quy chế quản lý riêng biệt cho Khu xử lý chất thải Tóc Tiên. Quy chế này phải phân định rõ công năng, “vạch dòng” trách nhiệm và thiết lập cơ chế phối hợp phản ứng nhanh giữa các Sở ngành và chính quyền địa phương.

Đề xuất lắp đặt ngay hệ thống trạm cân tự động kết hợp camera giám sát 24/7 toàn bộ phương tiện vận chuyển chất thải ra vào khu xử lý. Mọi dữ liệu phải được truyền trực tuyến về trung tâm điều hành của Sở Nông nghiệp & Môi trường và chính quyền địa phương để kiểm soát tải lượng rác, cách ly tuyệt đối tình trạng “đưa lậu” chất thải nguy hại.

Rà soát tổng thể đường ống đấu nối nội khu, đặc biệt là lượng nước rỉ rác phát sinh từ Kbec Vina. Áp dụng các giải pháp định lượng trực tiếp, không để nhập nhằng giữa nước thải sản xuất và nước mưa chảy tràn.

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở các biện pháp kiểm tra, xử phạt hay “co cụm” quản lý theo tư duy chôn lấp truyền thống, chúng ta sẽ mãi chạy theo sau các sự cố môi trường. Quỹ đất dành cho chôn lấp tại Tóc Tiên đang cạn kiệt dần, và nước rỉ rác sẽ luôn là mối đe dọa thường trực cho hạ nguồn Châu Pha.

Vì vậy giải pháp căn cơ nhất lúc này là phải tích hợp mô hình kinh tế tuần hoàn vào ngay trong nội hàm của Quy chế quản lý mới, biến Khu xử lý Tóc Tiên thành một trung tâm tái chế và chuyển hóa năng lượng tiên tiến.

Một sự cố môi trường xảy ra ở Khu xử lý chất thải Tóc Tiên

Phát biểu chỉ đạo tại buổi kiểm tra, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh bày tỏ sự đồng tình cao với các kiến nghị của xã Châu Pha. Ông khẳng định, quan điểm xuyên suốt của địa phương là không dung túng cho các hành vi xâm hại môi trường.

Theo đó, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh yêu cầu các sở, ngành khẩn trương phân loại các doanh nghiệp đang hoạt động tại Khu xử lý chất thải Tóc Tiên thành hai nhóm rõ rệt. “Đối với các trường hợp đã hoàn thiện hồ sơ pháp lý, phải siết chặt quy trình hậu kiểm, giám sát liên tục bằng công nghệ tự động. Đối với các đơn vị còn nợ đọng thủ tục, các cơ quan chức năng phải ra tối hậu thư hướng dẫn bổ sung dứt điểm theo đúng quy định, tuyệt đối không để tồn tại kéo dài thành tiền lệ xấu. Yêu cầu bảo vệ môi trường và sức khỏe của nhân dân phải được đặt lên trên hết” - Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Minh Thạnh lưu ý.

Cùng ngày, đoàn công tác đã tiến hành khảo sát thực tế tại hồ chứa nước Sông Ray và khu vực khai thác mỏ Puzolan Núi Sò. Đây đều là những nguồn tài nguyên, hạ tầng cốt lõi xung yếu, đòi hỏi các kịch bản phòng ngừa rủi ro công nghệ và an ninh nguồn nước ở cấp độ cao nhất.

Việc siết chặt quản lý tại Khu xử lý chất thải Tóc Tiên không còn là câu chuyện riêng của xã Châu Pha, mà là bài kiểm tra năng lực quản trị xanh của toàn TP. Hồ Chí Minh trước ngưỡng cửa phát triển mới. Một quy chế quản lý tường minh, nghiêm khắc, dựa trên nền tảng công nghệ số và tiếp cận theo tư duy kinh tế tuần hoàn chính là chiếc “van” an toàn. Nó không chỉ giữ cho dòng suối Giao Kèo được trong xanh, mà còn chứng minh rằng, công nghiệp môi trường chính là chìa khóa để giải quyết triệt để các mâu thuẫn giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

Nguyễn Hải - Tiến Trung