Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa vừa có chỉ đạo các cơ quan chủ trì thẩm định dự án thắt chặt tối đa quy trình kiểm soát môi trường từ “vòng gửi xe”, kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng.

Một góc Khu kinh tế Vân Phong - Khánh Hòa

Nhiều năm qua, câu chuyện “khắc phục hậu quả” ô nhiễm tại các khu kinh tế, khu công nghiệp luôn là bài toán đau đầu của các nhà quản lý. Thấu hiểu gốc rễ vấn đề, UBND tỉnh Khánh Hòa đã quyết định chuyển từ “bị động ứng phó” sang “chủ động phòng ngừa” ngay từ khâu thẩm định dự án.

Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, các cơ quan chủ trì thẩm định như Sở Tài chính, Ban Quản lý Khu kinh tế và các Khu công nghiệp tỉnh cùng các sở chuyên ngành sẽ là những “người gác cổng” đầu tiên. Trong đó, công nghệ sản xuất, mức tiêu hao năng lượng và phương án bảo vệ môi trường trở thành điều kiện tiên quyết để xem xét chủ trương đầu tư.

Theo đó, các dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, phát thải cao hoặc không bảo đảm tiêu chuẩn xử lý chất thải sẽ bị từ chối tiếp nhận. Đặc biệt, đối với các khu công nghiệp, Ban Quản lý Khu kinh tế chỉ được phép xem xét tiếp nhận dự án mới khi và chỉ khi hạ tầng xử lý nước thải tập trung tại đó đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật. Đây là bước đi quyết liệt nhằm chấm dứt tình trạng “vắt chanh bỏ vỏ”, hạ tầng không theo kịp quy mô sản xuất.

Điểm nghẽn lớn nhất trong công tác quản lý môi trường bấy lâu nay chính là tính thụ động của các đợt kiểm tra định kỳ — nơi doanh nghiệp luôn có đủ thời gian để “làm đẹp” các số liệu.

Vì vậy, để bẻ gãy tình trạng đối phó này, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Khánh Hòa được giao chủ trì rà soát toàn diện quy trình cấp giấy phép môi trường và đánh giá tác động môi trường (ĐTM). Trọng tâm của sự thay đổi là chuyển mạnh từ kiểm tra định kỳ sang kiểm tra đột xuất đối với các cơ sở có nguy cơ ô nhiễm cao. Khi không có sự chuẩn bị trước, bộ mặt thật về trách nhiệm môi trường của doanh nghiệp sẽ phơi bày.

Bên cạnh đó, công nghệ sẽ là cánh tay nối dài của cơ quan quản lý. Việc triển khai hệ thống giám sát nguồn thải trực tuyến và quản lý chặt chẽ dữ liệu quan trắc tự động sẽ giúp dòng chảy phế thải của doanh nghiệp được giám sát 24/7. Mọi biến động bất thường của các chỉ số xả thải sẽ ngay lập tức được báo động về trung tâm chỉ huy.

Một môi trường đầu tư minh bạch và bền vững chỉ có thể được xây dựng trên nền tảng pháp luật nghiêm minh. Đó cũng là lý do UBND tỉnh Khánh Hòa đã kích hoạt sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống thanh tra và cơ quan điều tra.

Trong đó, Thanh tra tỉnh chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch thanh tra chuyên sâu vào các dự án, cơ sở sản xuất có nguy cơ ô nhiễm lớn. Đặc biệt, đợt thanh tra này sẽ làm rõ trách nhiệm quản lý nhà nước của từng đơn vị, kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, nhũng nhiễu, tiêu cực nếu có.

Còn lực lượng Công an tỉnh Khánh Hòa sẽ tăng cường các biện pháp nghiệp vụ, đi sâu nắm bắt tình hình để đấu tranh với tội phạm môi trường. Những hành vi như xả thải lén lút, lắp đặt đường ống ngầm trái phép hay tinh vi hơn là can thiệp, làm sai lệch dữ liệu quan trắc tự động sẽ bị đưa vào tầm ngắm và xử lý hình sự.

Ở cấp cơ sở, UBND các xã, phường, đặc khu được giao vai trò là “mắt thần”. Đây là nơi tiếp nhận sớm nhất những phản ánh, kiến nghị của người dân về mùi hôi, khói bụi hay nguồn nước ô nhiễm. Sự chậm trễ của chính quyền cơ sở đồng nghĩa với việc đẩy bức xúc của nhân dân lên cao. Do đó, chỉ đạo nêu rõ phải giải quyết dứt điểm các phản ánh từ cơ sở, tuyệt đối không để phát sinh các “điểm nóng” gây mất an ninh trật tự.

Quyết sách mới của UBND tỉnh Khánh Hòa là một tín hiệu vui cho ngành công nghiệp môi trường và xu hướng phát triển bền vững. Việc siết chặt bộ lọc môi trường có thể khiến dòng vốn đầu tư vào tỉnh có sự chọn lọc hơn, chậm lại một nhịp, nhưng đó là cái giá xứng đáng để đổi lấy một Khánh Hòa xanh, sạch và một nền kinh tế tuần hoàn đích thực trong tương lai. Và doanh nghiệp muốn phát triển bền vững tại Khánh Hòa, buộc phải coi kinh phí bảo vệ môi trường là chi phí đầu tư bắt buộc, không phải là khoản có thể “cắt xén”.

Xuân Mùi