Sau sáp nhập, Phú Thọ có diện tích 9.361km², hội tụ ba không gian địa lý đặc trưng: trung du, đồng bằng và vùng núi cao. Đây là cơ sở cho sự đa dạng về kinh tế, cả công nghiệp, nông-lâm nghiệp và du lịch, dịch vụ. Tỉnh đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý môi trường, bảo vệ rừng, xử lý ô nhiễm và điều tiết phát triển giữa các vùng.

Tỉnh Phú Thọ xác định rõ yêu cầu phát triển bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và bảo đảm an sinh xã hội; đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học-công nghệ, kinh tế xanh và đổi mới sáng tạo, đồng thời phát triển cân bằng giữa các vùng miền trong toàn tỉnh.

Tập trung phát triển mũi nhọn “công nghiệp xanh”

Năm 2025, sản xuất công nghiệp của tỉnh chiếm tỷ trọng 55,4% cơ cấu kinh tế, tốc độ tăng trưởng công nghiệp đạt 15,4%. Các khu công nghiệp như Thăng Long Vĩnh Phúc, Phú Hà, Cẩm Khê, Bình Xuyên, Bá Thiện 1, Bá Thiện 2 vận hành ổn định, thu hút nhiều doanh nghiệp công nghệ cao và doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ. Đáng chú ý, các khu công nghiệp, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh đang có sự chuyển dịch từ “nâu” sang “xanh”. Các khu công nghiệp thế hệ mới đều định hướng theo mô hình “khu công nghiệp xanh” như Sơn Lôi, Phúc Yên, Nam Bình Xuyên, Bá Thiện 2, Sông Lô 2.

Đại hội Đảng bộ tỉnh Phú Thọ lần thứ I thống nhất định hướng phát triển của tỉnh theo hướng xanh, bền vững. Phú Thọ phấn đấu trở thành trung tâm phát triển du lịch nghỉ dưỡng, công nghiệp công nghệ cao, thương mại, logistics, y tế, đào tạo chất lượng cao.

Hướng tới mô hình tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, Phú Thọ đang đẩy mạnh loạt giải pháp bảo vệ môi trường gắn với nâng cao chất lượng quản trị, thu hút đầu tư công nghệ cao, thân thiện với môi trường và thúc đẩy sản xuất xanh trong doanh nghiệp.

Khu công nghiệp Bá Thiện 2 được xây dựng theo định hướng xanh, thân thiện với môi trường.

Cụ thể, tỉnh Phú Thọ đặt mục tiêu đến năm 2030, vươn lên nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước về Chỉ số Xanh cấp tỉnh (PGI), coi đây là thước đo cho chất lượng tăng trưởng và môi trường kinh doanh bền vững.

Theo định hướng mới, Phú Thọ rà soát, cập nhật đầy đủ nội dung bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai trong các quy hoạch phát triển, nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp. Các kịch bản ứng phó được xây dựng theo từng khu vực, giúp giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm an toàn cho hoạt động sản xuất, đời sống người dân.

Song song đó, tỉnh ưu tiên ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quan trắc môi trường, áp dụng Big Data, IoT để giám sát tự động khí thải, nước thải tại các khu, cụm công nghiệp. Hệ thống dữ liệu thời gian thực cho phép cơ quan chức năng kịp thời phát hiện vi phạm, nâng cao hiệu quả quản lý trong bối cảnh thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư mới.

Phú Thọ cũng tập trung đầu tư các công trình hạ tầng môi trường thiết yếu, đặc biệt là hệ thống thu gom, xử lý nước thải đô thị; từng bước xử lý các điểm ô nhiễm tồn lưu và xây dựng lộ trình di dời cơ sở sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm ra khỏi khu vực trung tâm. Công tác thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường được siết chặt, tăng cường hậu kiểm và giám sát lắp đặt quan trắc tự động, hướng tới mục tiêu 100% cơ sở thuộc diện quản lý đều kết nối dữ liệu về cơ quan chuyên trách.

Xác định công nghiệp xanh là xu hướng phát triển tất yếu, tỉnh khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và hạn chế rác thải nhựa; đồng thời ưu tiên thu hút dự án có hàm lượng khoa học - công nghệ cao, thân thiện với môi trường. Nhiều doanh nghiệp trên địa bàn đã đầu tư đồng bộ vào hệ thống xử lý nước thải, khí thải, cải tiến quy trình sản xuất theo hướng xanh - sạch - bền vững, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và hình ảnh doanh nghiệp.

Tăng cường các giải pháp bảo vệ môi trường

Không chỉ quan tâm đến phát triển kinh tế - xã hội, thời gian qua tỉnh Phú Thọ cũng luôn đặc biệt coi trọng công tác bảo vệ môi trường. Tới đây, tỉnh sẽ đưa vào vận hành Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt phát điện tại xã Trạm Thản và triển khai xây dựng Khu xử lý chất thải rắn tập trung tại Sơn Lôi theo tiêu chuẩn châu Âu, với công nghệ xử lý đốt-phát điện, xử lý triệt để nước rỉ rác và khí thải.

Việc di dời bãi rác - tác nhân gây ô nhiễm kéo dài tại đô thị Việt Trì, đã được lên kế hoạch. Hàng loạt cơ sở sản xuất gây ô nhiễm như xưởng tái chế nhựa, tái chế kim loại, cơ sở sơ chế nông sản, các làng nghề thủ công, được đưa vào danh mục giám sát môi trường và buộc phải nâng cấp hệ thống xử lý chất thải hoặc di dời nếu không đáp ứng quy chuẩn.

Hiện nay, Phú Thọ đang tập trung cho nhiệm vụ xây dựng chính sách chung sau sáp nhập, trong đó từng bước thống nhất quy hoạch ba loại rừng, thống nhất quy định về đánh giá tác động môi trường.

Tỉnh cũng xây dựng hệ thống quan trắc môi trường tự động tại các khu công nghiệp như Thụy Vân, Phú Hà, Bá Thiện, Bình Xuyên; yêu cầu tất cả nhà máy xả thải phải kết nối với hệ thống quan trắc của Sở Nông nghiệp và Môi trường để kiểm soát 24/7.

Phú Thọ đã chủ động tăng cường công nghệ trong các hoạt động quan trắc môi trường nước thải tại các khu công nghiệp

Công tác quản lý nước thải sinh hoạt đô thị được tăng cường với nhiều trạm xử lý nước thải mới tại Việt Trì, Phú Thọ, Hòa Bình được đưa vào vận hành.

Ở khu vực nông thôn, các địa phương đang đẩy mạnh các mô hình thu gom rác theo cụm dân cư, thí điểm xử lý rác hữu cơ bằng chế phẩm sinh học, giảm áp lực cho các bãi rác tập trung. Tỉnh vừa thông qua quy định khu vực không được phép chăn nuôi và chính sách hỗ trợ khi di dời cơ sở chăn nuôi ra khỏi khu vực này.

Hiện nay, Phú Thọ đang tập trung cho nhiệm vụ xây dựng chính sách chung sau sáp nhập, trong đó từng bước thống nhất quy hoạch ba loại rừng, thống nhất quy định về đánh giá tác động môi trường. Tỉnh sẽ hoàn thiện việc chuẩn hóa tiêu chí môi trường trong xét duyệt đầu tư và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ thân thiện môi trường vào đầu năm 2026.

Các khu công nghiệp được yêu cầu dành ít nhất 10% diện tích cho cây xanh, mặt nước; áp dụng hệ thống tái sử dụng nước thải cho sản xuất; khuyến khích doanh nghiệp sử dụng năng lượng mặt trời trên mái nhà xưởng. Việc tiến tới mô hình sản xuất công nghiệp “không rác thải” là mục tiêu tỉnh đang đặt ra cho giai đoạn 2026-2030.

Tỉnh Phú Thọ đã xác lập mục tiêu chiến lược đạt phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2045, hướng tới xây dựng địa phương trở thành “Lá phổi xanh bền vững của vùng Thủ đô”.

Cụ thể, tỉnh tập trung thực hiện đồng bộ các mục tiêu lớn: Nâng tỷ lệ che phủ rừng lên hơn 55%; năng lượng tái tạo chiếm ít nhất 70% tổng tiêu thụ năng lượng; hơn 80% khu công nghiệp chuyển đổi sang mô hình sinh thái - công nghệ cao; 60% số phương tiện giao thông công cộng không phát thải và khoảng 70% số diện tích sản xuất nông nghiệp áp dụng mô hình tuần hoàn, carbon thấp. Sáu trụ cột hành động được xác định, bao trùm các lĩnh vực then chốt từ bảo tồn, mở rộng rừng; chuyển đổi công nghiệp; phát triển năng lượng sạch; nông nghiệp sinh thái đến giao thông xanh và đô thị bền vững.

Phú Thọ sẽ tiếp tục giải quyết các vấn đề môi trường, trong đó tập trung xử lý rác thải, nước thải, ô nhiễm môi trường tại các cụm công nghiệp, làng nghề, điểm tập kết, bãi chôn lấp chất thải. Thời gian tới, tỉnh thực hiện việc di dời 9 nhà máy, công trình ô nhiễm ra khỏi đô thị Việt Trì theo lộ trình. Ngay trong năm 2026 sẽ di dời Nhà máy Hóa chất Việt Trì vào Khu công nghiệp Trung Hà II.

Tỉnh đặt mục tiêu trồng 50 triệu cây xanh, phục hồi rừng tự nhiên và giảm 30% số lượng rác thải nhựa ra môi trường vào năm 2030. Tư duy phát triển mới “tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, công nghiệp sạch” đang được hiện thực hóa bằng những dự án, bước đi và quyết tâm cụ thể.

Với cách tiếp cận quyết liệt, khoa học và đồng bộ, Phú Thọ đang khẳng định lựa chọn phát triển theo hướng xanh, an toàn và bền vững, tạo nền tảng để sớm hiện thực hóa mục tiêu nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu về Chỉ số Xanh vào năm 2030 có cơ sở và phải sớm được hiện thực hoá từ tư duy ra thực tế.