Tăng cường hoàn thiện chính sách – giải pháp hiệu quả trong phòng chống buôn lậu thuốc lá

01/05/2026 12:00 Tác động môi trường
Dù các cơ quan chức năng đã quyết liệt triệt phá hàng chục ngàn vụ buôn lậu thuốc lá trong một thập kỷ qua, vấn nạn này vẫn diễn biến vô cùng phức tạp. Sự xuất hiện của thuốc lá thế hệ mới, thủ đoạn tinh vi trên không gian mạng và tác động từ chính sách thuế đang đặt ra hàng loạt thách thức mới. Nhận diện rõ những lỗ hổng và thách thức nêu trên, các cơ quan quản lý đang khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý phù hợp với tình hình mới.

Nhiều thách thức mới trong công tác phòng chống buôn lậu thuốc lá

Theo thống kê từ Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, trong giai đoạn từ năm 2014 đến 2025, các lực lượng chức năng trên toàn quốc đã phát hiện và xử lý gần 80.000 vụ vi phạm liên quan đến thuốc lá. Cơ quan chức năng đã thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu, 388 tấn nguyên liệu và hơn hai triệu đơn vị thuốc lá thế hệ mới. Mặc dù con số này minh chứng cho nỗ lực rất lớn của các lực lượng chuyên trách, song kết quả đạt được mới chỉ phản ánh một phần của thực trạng. Tội phạm buôn lậu đang không ngừng chuyển hướng sang các phương thức tinh vi hơn. Trong khi đó, việc xử lý hiện nay đa phần mới chỉ dừng lại ở nhóm người vận chuyển thuê hoặc các điểm bán lẻ nhỏ, chưa triệt phá triệt để các đường dây lớn. Nguyên nhân một phần xuất phát từ sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật và công tác phối hợp, chia sẻ thông tin liên ngành chưa thực sự nhịp nhàng.

Bên cạnh mặt hàng thuốc lá điếu truyền thống,

Thị trường chợ đen đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của các loại thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Ảnh minh họa.
Thị trường chợ đen đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của các loại thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng gây ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe người dân và ảnh hưởng sâu rộng đến giới trẻ. Ảnh minh họa.

. Mặc dù Chính phủ đã đưa các sản phẩm này vào danh mục hàng cấm kể từ ngày 1/1/2025, nhưng trên thực tế, chúng vẫn được buôn lậu và tiêu thụ tràn lan. Tội phạm lợi dụng triệt để nền tảng mạng xã hội và các ứng dụng nhắn tin trực tuyến để tiếp cận trực tiếp đến nhóm khách hàng trẻ tuổi. Phương thức giao dịch ẩn danh, nhanh chóng cùng giá thành rẻ khiến công tác kiểm soát hành vi mua bán trái phép trên không gian mạng gặp rất nhiều rào cản.

Đáng chú ý, áp lực đối với công tác chống buôn lậu trong thời gian tới còn đến từ sự thay đổi của các chính sách tài chính. Theo quy định của Luật thuế Tiêu thụ đặc biệt (Luật số 66/2025/QH15), từ năm 2027 đến năm 2031, mặt hàng thuốc lá sản xuất trong nước sẽ phải chịu thêm mức thuế tuyệt đối tăng dần theo từng năm. Việc gia tăng nghĩa vụ tài chính nhằm định hướng tiêu dùng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng là chủ trương đúng đắn. Tuy nhiên, tác động phụ của chính sách này là đẩy giá thành thuốc lá hợp pháp lên cao. Khi sự chênh lệch giá cả ngày càng lớn, một bộ phận người tiêu dùng sẽ dễ có xu hướng tìm đến các mặt hàng nhập lậu do nhóm hàng này trốn tránh được các khoản thuế nhà nước.

Tăng cường hoàn thiện chính sách – giải pháp hiệu quả trong phòng chống buôn lậu thuốc lá

Trước tình hình hoạt động buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá diễn ra rất phức tạp tại một số địa bàn trọng điểm, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe cộng đồng, gây thất thu ngân sách, thiệt hại cho ngành sản xuất thuốc lá trong nước; ngày 30 tháng 9 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 30/CT-TTg về tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu thuốc lá (Chỉ thị số 30). Qua hơn 10 năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 30, tình trạng buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá cơ bản đã được kiểm soát và giảm rõ rệt (từ năm 2014 đến 2025, các bộ, ngành, lực lượng chức năng, đơn vị, địa phương phát hiện, bắt giữ, xử lý 79.459 vụ vi phạm pháp luật liên quan đến buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá; thu giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá điếu các loại; hơn 388 tấn lá thuốc lá; hơn 2 triệu đơn vị thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng).

Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, hoạt động buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá vẫn tiềm ẩn phức tạp và có những diễn biến mới, đặc biệt là việc mua bán, tàng trữ, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng gia tăng mạnh, khó kiểm soát hơn, gây hại cho sức khỏe cộng đồng, tác động ảnh hưởng xấu đến trật tự an toàn xã hội.

Nguyên nhân của tình hình trên là do sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp, các ngành, các địa phương chưa thực sự sát sao, cụ thể, chưa bám sát thực tiễn, nhiều vấn đề mới xuất hiện ở các địa phương, địa bàn, không gian mạng; các đối tượng buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá ngày càng manh động, tinh vi.

Thể chế, các quy định pháp luật về xử lý hành vi buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá còn chưa đầy đủ, chưa đáp ứng với tình hình thực tế; việc tổ chức thực hiện Kế hoạch triển khai thi hành Nghị quyết số 173/2024/QH15 ngày 30 tháng 11 năm 2024 của Quốc hội về hoạt động chất vấn tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV về cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng (ban hành kèm theo Quyết định số 1665/QĐ-TTg ngày 05 tháng 8 năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ) chưa kịp thời.

Việc phối hợp, trao đổi, chia sẻ thông tin, cơ sở dữ liệu giữa các cơ quan, lực lượng chức năng chưa tốt, chưa nhịp nhàng; các đối tượng vi phạm bị xử lý chủ yếu là người vận chuyển thuê, bày bán nhỏ lẻ.

Công tác thông tin tuyên truyền chưa đầy đủ dẫn đến người dân chưa hiểu hết tác hại của việc buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá, nhất là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Nhận diện rõ những lỗ hổng và thách thức nêu trên, các cơ quan quản lý đang khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý phù hợp với tình hình mới. Hiện tại, một bản dự thảo chỉ thị mới nhằm thay thế Chỉ thị số 30/CT-TTg đang được rà soát, dự kiến trình Chính phủ ban hành ngay trong tháng 5/2026. Trọng tâm của giải pháp sắp tới là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu liên ngành để phòng ngừa hoạt động buôn lậu từ xa.

Bên cạnh đó, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cũng phải nâng cao năng lực chỉ đạo, kiểm tra, giám sát, chỉ đạo các ngành, lực lượng chức năng địa phương (Công an, Hải quan, Bộ đội Biên phòng, Quản lý thị trường) tăng cường công tác nắm tình hình, tuần tra, kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ địa bàn biên giới, cửa khẩu, địa bàn nội địa và không gian mạng, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trên phạm vi địa bàn, lĩnh vực quản lý.

Cùng với đó là việc quy định cụ thể nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã/phường/đặc khu trong việc xử lý các hành vi buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Gắn trách nhiệm của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã/phường/đặc khu với công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, sử dụng trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trên địa bàn quản lý.

Quan tâm ưu tiên các dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, nhất là tại các địa bàn khu vực vùng sâu, vùng xa, khu vực biên giới góp phần ổn định cuộc sống của người dân địa phương, kết hợp đổi mới nâng cao công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật để Nhân dân không bị lợi dụng, lôi kéo tham gia, tiếp tay cho các hành vi buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Đồng thời, ngành Hải quan và các lực lượng biên phòng, công an sẽ tiếp tục siết chặt kiểm soát tại các địa bàn trọng điểm như Lạng Sơn, Quảng Ninh, Cao Bằng, Lào Cai, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Các cơ quan tư pháp cũng được kiến nghị tăng cường chế tài xử phạt, kiên quyết xử lý hình sự những đối tượng cầm đầu và tái phạm nhằm thiết lập lại trật tự thị trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và chống thất thu ngân sách nhà nước.

Xin chờ trong giây lát...

TRIỂN KHAI CÁC PHƯƠNG TIỆN CƠ GIỚI THỰC HIỆN VỆ SINH MÔI TRƯỜNG, THU GOM, VẬN CHUYỂN CHẤT THẢI RẮN SINH HOẠT

Triển khai các phương tiện cơ giới thực hiện vệ sinh môi trường, thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt thể hiện ở một số khía cạnh như: 1) Nâng cao hiệu quả và năng suất lao động; 2) Cải thiện chất lượng vệ sinh môi trường; 3) Bảo đảm an toàn và sức khỏe người lao động; 4) Tối ưu hóa chi phí lâu dài; 5) Tăng tính đồng bộ trong hệ thống thu gom – vận chuyển; 6) Góp phần xây dựng đô thị văn minh, hiện đại. Từ đó, mang lại giá trị thiết thực về hiệu quả, chất lượng, an toàn và tính bền vững, là xu hướng tất yếu trong quản lý chất thải hiện đại.

Phiên bản di động