Không thể để sinh kế bền vững và đa dạng sinh học của “xứ sở trầm hương” bị bức tử bởi những tấm lưới bẫy chim vô hình. Lệnh chuyển từ trạng thái phòng ngự sang tấn công trực diện của UBND tỉnh Khánh Hòa cho thấy, cuộc chiến bảo vệ đàn yến hoang dã đã đến hồi quyết liệt.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng chủ trì cuộc họp khẩn tìm giải pháp cứu đàn yến trước nạn săn bắt

Nhiều năm qua, nhắc đến Khánh Hòa là nhắc đến yến sào - một đặc sản, một thương hiệu quốc gia và cũng là sinh cảnh tự nhiên vô giá. Thế nhưng, sự bình yên của quần thể chim yến đang bị lung lay dữ dội bởi những “sát thủ vô hình”.

Theo báo cáo mới nhất từ cơ quan chức năng địa phương, chỉ tính từ đầu năm 2025 đến nay, 299 vụ vi phạm đã bị phát hiện, tịch thu 653 tấm lưới với tổng chiều dài vượt ngưỡng 33.000 mét.

Những con số biết nói ấy tập trung tại “điểm nóng” Ninh Hòa và các xã vùng ven đầm, hồ như Tân Định, Hòa Trí, Hòa Thắng. Lưới tàng hình giăng mắc khắp các cánh đồng, những lối đi dọc triền nước – nơi chim yến sà xuống tìm thức ăn hoặc bay về tổ. Hệ lụy không dừng lại ở việc sản lượng yến đảo sụt giảm, mà sâu xa hơn, nó đang chặt đứt một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái, trực tiếp tổn hại đến danh tiếng của một thương hiệu quốc gia đã mất hàng thập kỷ gầy dựng.

Đại diện Công ty Yến sào Khánh Hòa đưa ra nhiều kiến nghị để bảo vệ đàn chim hoang dã này

Nhìn thẳng vào sự thật, nếu chỉ dựa vào lực lượng mỏng của doanh nghiệp hay các cuộc tuần tra đơn lẻ, chúng ta sẽ mãi chạy theo sau các đối tượng trộm bẫy. Nhận diện rõ lỗ hổng này, từ sau hội nghị chuyên đề bước ngoặt vào cuối tháng 1/2026, Khánh Hòa đã có sự chuyển dịch tư duy rõ rệt là đưa cuộc chiến bảo tồn về tận cơ sở.

Và đến nay, đã có 51/ 61 xã, phường vùng chim yến cư ngụ lập Tổ phản ứng nhanh. Đây là bước đi đúng đắn, bởi không ai hiểu rõ địa bàn bằng chính quyền và người dân sở tại.

Mới đây, tại cuộc họp khẩn do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng chủ trì, Chủ tịch HĐTV Công ty Yến sào Khánh Hòa Trịnh Thị Hồng Vân nhìn nhận, chiến dịch này là phép thử lớn cho năng lực quản trị, bảo tồn tài nguyên yến đảo.

Đại diện đơn vị “đầu sóng ngọn gió” trong công tác hộ vệ đàn yến kiến nghị, cần đẩy mạnh tuyên truyền để đánh thức trách nhiệm cộng đồng, đồng thời lực lượng Công an phải vào cuộc quyết liệt để trừng trị thích đáng các hành vi chống đối người thi hành công vụ. Khi lưới bẫy được tháo gỡ công khai và những kẻ thủ ác bị chỉ mặt đặt tên tại địa phương, “đất sống” của nạn săn bắt trộm sẽ tự khắc bị thu hẹp.

Đại diện Hiệp hội Yến sào Khánh Hòa phát biểu tại cuộc họp

Còn Hiệp hội Yến sào Khánh Hòa đã rất sắc sảo khi đề xuất một chiến lược quản trị bền vững hơn. Đó là, giao trách nhiệm cụ thể cho từng đầu mối; đồng thời thực hiện các giải pháp kỹ thuật như giãn mật độ khai thác trong mùa sinh sản, phục hồi nguồn thức ăn và mở rộng sinh cảnh tự nhiên. Con người không thể chỉ biết lấy đi của tự nhiên mà không bù đắp.

Khép lại cuộc họp, lệnh hành động từ Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng mang tinh thần cốt lõi của một chiến dịch tổng lực: Thành lập ngay Tổ kiểm tra liên ngành nhằm giám sát tối đa việc thực thi pháp luật ở cấp cơ sở, chấm dứt tình trạng “trên nóng dưới lạnh”.

Đồng thời yêu cầu các nhà hàng, cơ sở thu mua phải ký cam kết tuyệt đối nói không với chim yến hoang dã. Thiết lập đường dây nóng 24/7 để tiếp nhận tin báo tố giác. Và huy động lực lượng Công an xã lập danh mục, “gọi tên giáo dục” và răn đe nghiêm khắc các đối tượng cộm cán thường xuyên vi phạm.

Đặc biệt, bước đi mang tính chiến lược nhất chính là việc tỉnh giao cơ quan chuyên môn tham mưu, kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đưa chim yến vào danh mục động vật cần bảo tồn.

Lãnh đạo Sở NN&MT Khánh Hào báo cáo về tình hình săn bắt chim yến hoang dã trên địa bàn trong thời gian qua

Đây chính là chiếc “chìa khóa vàng” về mặt pháp lý. Khi chim yến có một danh phận định danh trong sách luật bảo tồn, hành vi giăng lưới bẫy bắt sẽ không còn dừng lại ở mức phạt hành chính nữa, mà có thể cấu thành tội hình sự.

Cuộc chiến bảo vệ đàn chim yến Khánh Hòa không chỉ vì lợi ích kinh tế của một địa phương, mà là bài thử nghiệm về trách nhiệm của chúng ta trước thiên nhiên. Đã đến lúc những tấm “lưới tàng hình” phải bị quét sạch bằng sức mạnh của pháp luật và sự đồng lòng của cả cộng đồng.

Xuân Mùi