Trong Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng NTM, tiêu chí môi trường luôn được xem là một trong những tiêu chí “khó”, bởi liên quan trực tiếp đến thói quen sinh hoạt, sản xuất và ý thức cộng đồng. Chính vì vậy, trong những năm qua, Văn phòng Điều phối Nông thôn mới tỉnh Thanh Hóa đã phối hợp cùng với các sở ban ngành, các xã nỗ lực tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện về công tác bảo vệ môi trường nông thôn ngày càng sạch đẹp.

Tuyến đường trên địa bàn xã Yên Trường, tỉnh Thanh Hóa sáng , xanh, sạch , đẹp

Nhờ Chương trình xây dựng Nông thôn mới, các công trình cấp nước tập trung đã được quan tâm đầu tư, giúp hàng triệu người dân trên địa bàn các xã Vạn Lộc, Hoằng Hóa, Hồ Vương, Hậu Lộc; Hà Trung… được sử dụng nước sạch. Theo thống kê, hiện nay trên địa bàn xã Vạn Lộc, tỉnh Thanh Hóa đang có 14.864 hộ dân đang sử dụng nước hợp vệ sinh và trong 6 tháng đầu năm 2025, số hộ dân sử dụng nước sạch của toàn tỉnh Thanh Hóa đã tăng thêm 2.526 hộ so với cuối năm 2024, nâng tỷ lệ hộ dân nông thôn sử dụng nước sạch lên 64,35%.

Hệ thống giao thông nông thôn được đầu tư đồng bộ, nhiều tuyến đường liên thôn, liên xã được cứng hóa, không chỉ tạo thuận lợi cho việc đi lại và giao thương mà còn góp phần nâng cao hiệu quả công tác vệ sinh môi trường.

Dọc các tuyến đường, phong trào trồng cây xanh, trồng hoa được người dân hưởng ứng tích cực và triển khai rộng khắp trên địa bàn tỉnh, hình thành các tuyến đường “sáng, xanh, sạch, đẹp”, góp phần cải thiện cảnh quan làng quê.

Người dân xã Hoằng Sơn, tỉnh Thanh Hóa trồng cây xanh hai bên đường

Để tiêu chí Môi trường trong xây dựng Nông thôn mới ngày được phát huy, Văn phòng Điều phối NTM tỉnh đã tham mưu cho UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Kế hoạch, triển khai xây dựng thành công 10 mô hình thôn, xóm sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn, khu dân cư kiểu mẫu tại 10 xã. Bên cạnh đó, nhiều mô hình bảo vệ môi trường khác trên địa bàn tỉnh đang được duy trì và nhân rộng như: Phân loại rác thải tại nguồn kết hợp chống rác thải nhựa; xử lý chất thải rắn sinh hoạt hữu cơ làm phân bón vi sinh quy mô hộ gia đình; mô hình ngôi nhà thu gom phế liệu phòng chống rác thải nhựa tại trường học; Mô hình “hàng rào xanh, cây bóng mát” từng bước thay thế hàng rào cứng. Các mô hình này đã góp phần quan trọng vào việc thực hiện và hoàn thành các tiêu chí xã NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu.

Mô hình: Khu dân cư sáng , xanh, sạch , đẹp, an toàn được xây dựng ở thôn Thanh Bình, xã Hoằng Sơn, tỉnh Thanh Hóa

Các loại hoa và cây xanh được hội viên Hội phụ nữ xã Nga Hải (nay là xã Hồ Vương) trồng ở thôn Trung Tiến

Mô hình “thùng rác xanh” cũng được nhiều hộ dân tích cực thực hiện. Các thùng rác được người dân bố trí trước cổng nhà, dọc các tuyến phố, tại khu dân cư, chợ, trường học ở các thôn Phú Nhi, Hưng Phú (xã Vạn Lộc), xã Hoằng Hóa, Nga Sơn… và nhiều điểm công cộng khác, góp phần hình thành thói quen bỏ rác đúng nơi quy định, hạn chế tình trạng vứt rác bừa bãi. Những thay đổi này không chỉ làm sạch môi trường đường làng, ngõ xóm mà còn giúp cho quá trình thu gom rác thải được dễ dàng. Giai đoạn 2021–2024, tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn toàn tỉnh đạt từ 89% trở lên.

Thùng rác được người dân trên địa bàn xã Hoằng Hóa sử dụng giúp thay đổi thói quen vứt rác bừa bãi

Ngoài ra, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh cũng đã triển khai hiệu quả nhiều mô hình, hoạt động thiết thực, như: gắn biển 32.459 “Nhà sạch-Vườn mẫu”, “Nhà sạch -Vườn đẹp”; 10 mô hình “Vườn rau xanh - Nhà sạch đẹp - bếp ngăn nắp - chuồng xa nhà”; 150 tuyến “Đường tranh bích họa”; 5000km “Đường hoa - Đường tranh - Hàng cây-Hàng rào xanh”; 1.421 CLB “Gia đình 5 không, 3 sạch”; 499 “Gia đình 5 có -3 sạch” …Từ các hoạt động tích cực của các cấp Hội, toàn tỉnh Thanh Hóa đã có 610.814 hộ đạt 8 tiêu chí “5 không, 3 sạch”, góp phần vun đắp giá trị gia đình Việt Nam, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh.

Mô hình “Nhà sạch -Vườn đẹp” được chi hội Phụ nữ thôn Ninh Phú, xã Vạn Lộc thực hiện

Theo như bà V.T.L ở thôn Phú Nhi, xã Vạn Lộc, tỉnh Thanh Hóa cho biết “Từ khi xây dựng Nông thôn mới chúng tôi cũng đã được thôn và xã tuyên truyền về công tác bảo vệ môi trường và không vứt rác bừa bãi. Mỗi nhà ở trong thôn đều đầu tư kinh phí để mua thùng đựng rác và thường xuyên tham gia dọn vệ sinh đường làng ngõ xóm, trồng cây, trồng hoa ven đường, dọn cỏ công viên do thôn phát động, giúp cho môi trường trong thôn làng ngày càng sạch đẹp”.

Nhằm nâng cao tiêu chí môi trường theo hướng bền vững, Văn phòng Điều phối Nông thôn mới tỉnh Thanh Hóa sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ban, ngành và địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền bằng nhiều hình thức đa dạng. Trong đó, tăng cường đăng tải các bài viết, thông tin về công tác bảo vệ môi trường trên website của các ngành; tổ chức các lớp tập huấn ở cấp tỉnh, cấp xã; hướng dẫn các địa phương triển khai thực hiện hiệu quả việc phân loại, xử lý rác thải và bảo vệ môi trường…

Xây dựng nông thôn mới đã và đang tạo ra những chuyển biến lớn trong môi trường sống ở nông thôn Việt Nam nói chung và tỉnh Thanh Hóa nói riêng. Từ việc thu gom rác thải, xử lý nước, cải thiện cảnh quan, đến việc áp dụng mô hình, tất cả đều góp phần tạo nên không gian sống trong lành, văn minh và bền vững hơn cho hàng triệu người dân.