Mục đích của kế hoạch được xác định rõ đó là: Huy động sự tham gia một cách thiết thực, chủ động của các cơ quan, đơn vị, công chức, viên chức, người lao động của ngành Công Thương trong các hoạt động liên quan tới phát triển ngành công nghiệp môi trường; Cụ thể hóa các nội dung, trên cơ sở đó phân công các đơn vị trong Bộ Công Thương tổ chức thực hiện hiệu quả Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và huy động sự phối hợp chặt chẽ của các Sở Công Thương, các Tổng Công ty và doanh nghiệp trong phát triển ngành công nghiệp môi trường.

Kế hoạch xác định rõ định hướng, nhiệm vụ và giải pháp phát triển ngành công nghiệp môi trường trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Công Thương, gắn với yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực ngành công nghiệp môi trường.

Đây được xem là bước triển khai quan trọng, góp phần đưa ngành công nghiệp môi trường trở thành một trong những ngành kinh tế kỹ thuật có vai trò ngày càng rõ nét trong tiến trình phát triển bền vững và chuyển đổi xanh của đất nước.

Xác định rõ vai trò của ngành Công Thương trong chuỗi Công nghiệp môi trường

Theo Quyết định 3637/QĐ-BCT, Kế hoạch hành động tập trung làm rõ vai trò của Bộ Công Thương trong việc phát triển các phân ngành công nghiệp môi trường gắn với sản xuất công nghiệp, năng lượng, hóa chất, cơ khí chế tạo, vật liệu và các ngành công nghiệp nền tảng khác đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Trọng tâm là thúc đẩy sản xuất thiết bị, công nghệ và dịch vụ phục vụ xử lý ô nhiễm, tái chế chất thải, tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải trong hoạt động công nghiệp.

Kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu gắn phát triển công nghiệp môi trường với quá trình cơ cấu lại ngành công nghiệp, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế. Đồng thời, các nhiệm vụ được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với mục tiêu giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và thực hiện các cam kết quốc tế về môi trường mà Việt Nam đã tham gia.

Kế hoạch hành động của Bộ Công Thương xác định mục tiêu tổng quát là tạo lập môi trường thuận lợi để phát triển ngành công nghiệp môi trường, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm, khoa học – công nghệ là động lực, thị trường là yếu tố quyết định. Ngành công nghiệp môi trường được định hướng phát triển theo hướng từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu xử lý chất thải, kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ môi trường trong các ngành sản xuất công nghiệp.

Bên cạnh đó, Kế hoạch cũng hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thiết bị và cung cấp dịch vụ môi trường, từng bước hình thành các doanh nghiệp công nghiệp môi trường có quy mô, năng lực cạnh tranh trong khu vực và quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để ngành công nghiệp môi trường không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Kế hoạch hành động của Bộ Công Thương xác định rõ 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, tạo lập môi trường thuận lợi để phát triển ngành công nghiệp môi trường

6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Kế hoạch hành động của Bộ Công Thương xác định cụ thể 6 các nhóm nhiệm vụ, giải pháp có tính chất xuyên suốt.

Thứ nhất: Hoàn thiện hệ thống chính sách, thể chế phát triển ngành công nghiệp môi trường

Xây dựng Nghị định của Chính phủ về phát triển ngành công nghiệp môi trường; Xây dựng một số tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về hàng hóa ngành công nghiệp môi trường; Rà soát danh mục cụ thể công nghệ, thiết bị, sản phẩm ngành công nghiệp môi trường để trình Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh, bổ sung Quyết định số 980/QĐ-TTg; Nghiên cứu bổ sung các công nghệ, thiết bị xử lý chất thải vào Danh mục sản phẩm cơ khí trọng điểm; Nghiên cứu, bổ sung các chỉ tiêu thống kê về ngành công nghiệp môi trường vào hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia Nghiên cứu xây dựng các quy định về mã số định danh đối với hàng hóa môi trường của danh mục thuế quan hài hòa (HS code).

Thứ hai: Phát triển thị trường hàng hóa công nghiệp môi trường

Nghiên cứu, hình thành và phát triển một số doanh nghiệp công nghiệp môi trường thuộc Tổng công ty do Bộ Công Thương quản lý như: VINAINCON, VEAM… Nghiên cứu xây dựng các trung tâm công nghiệp môi trường cấp quốc gia, tập trung năng lực sản xuất, chuyển giao và đổi mới sáng tạo

Tổ chức hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước đối với công nghệ, thiết bị, sản phẩm của ngành công nghiệp môi trường nhằm xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu Việt Nam trong lĩnh vực công nghiệp môi trường

Triển khai các hoạt động ưu tiên về dán nhãn đối với sản phẩm, hàng hóa công nghiệp môi trường. Hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, kết hợp với thiết lập mạng lưới vườn ươm doanh nghiệp công nghiệp môi trường tại các khu, cụm công nghiệp, khu công nghệ cao và cơ sở đào tạo trọng điểm

Thứ ba: Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển ngành công nghiệp môi trường

Thúc đẩy hoạt động khoa học công nghệ để làm chủ và phát triển được các công nghệ, thiết bị, sản phẩm thuộc danh mục cụ thể công nghệ, thiết bị, sản phẩm ngành công nghiệp môi trường ban hành kèm theo Quyết định số 980/QĐ-TTg ngày 22/8/2023 phục vụ xử lý chất thải, bảo vệ môi trường đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu.

Giới thiệu, phổ biến một số quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm, chế phẩm giảm thiểu ô nhiễm, xử lý chất thải, cải tạo môi trường và yêu cầu kỹ thuật về hàng hóa ngành công nghiệp môi trường

Thúc đẩy các doanh nghiệp ngành công nghiệp môi trường áp dụng các mô hình sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững; mô hình Kinh tế tuần hoàn

Hỗ trợ để doanh nghiệp áp dụng hệ thống quản trị theo chuẩn mực quốc tế, hệ thống quản lý đáp ứng yêu cầu của chuỗi sản xuất toàn cầu trong quản trị doanh nghiệp, quản trị sản xuất.

Ứng dụng các công nghệ thiết kế và sản xuất nhờ máy tính (CAD/CAM) trong chế tạo thiết bị. Ứng dụng các thiết bị cơ điện tử, các hệ thống điều khiển tự động hiện đại, thông minh vào dây chuyền, thiết bị công nghệ sinh học phục vụ công nghiệp môi trường.

Thứ tư: Đào tạo, tập huấn, phát triển nguồn nhân lực phát triển ngành công nghiệp môi trường

Xây dựng cơ sở dữ liệu về nhu cầu sử dụng nguồn nhân lực và chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển ngành công nghiệp môi trường; Xây dựng chương trình đào tạo, tập huấn và tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý nhà nước ngành công nghiệp môi trường, cán bộ quản lý và công nhân kỹ thuật tại các doanh nghiệp công nghiệp môi trường

Xây dựng chương trình đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển ngành công nghiệp môi trường; Lồng ghép các nội dung đào tạo về nguồn nhân lực cho ngành công nghiệp môi trường trong các chương trình đại học kỹ thuật, cao đẳng, đại học của Bộ Công Thương.

Thứ năm: Xây dựng, vận hành trang thông tin điện tử về công nghiệp môi trường

Xây dựng và cập nhật cơ sở dữ liệu doanh nghiệp về hàng hóa hoàn chỉnh trong các lĩnh vực của ngành công nghiệp môi trường; Xây dựng trang thông tin điện tử đáp ứng các nhu cầu về lưu trữ, tra cứu, cập nhật thông tin về ngành công nghiệp môi trường; Cập nhật hàng năm dữ liệu về phát triển ngành công nghiệp môi trường.

Thứ sáu: Đẩy mạnh công tác truyền thông, phổ biến về ngành công nghiệp môi trường

Tổ chức tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng về công nghiệp môi trường; Xây dựng và tổ chức các chương trình truyền thông, các cuộc thi tìm hiểu về công nghiệp môi trường; phổ biến, nhân rộng các kết quả, công trình nghiên cứu về các công nghệ, thiết bị, sản phẩm của ngành công nghiệp môi trường

Tăng cường trao đổi thông tin hợp tác quốc tế, phổ biến kinh nghiệm từ các mô hình phát triển công nghiệp môi trường thành công trong nước và nước ngoài trên các báo, tạp chí chuyên ngành, phương tiện thông tin đại chúng

Tôn vinh, khen thưởng tập thể, cá nhân có thành tích cao trong hoạt động phát triển ngành công nghiệp môi trường. Khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hoạt động của Chương trình cấp Quốc gia về Xúc tiến thương mại, Chương trình thương hiệu quốc gia Việt Nam và các hoạt động xúc tiến thương mại thường xuyên.

Kế hoạch cũng nhấn mạnh vai trò của công tác theo dõi, đánh giá và báo cáo định kỳ, nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm các nhiệm vụ được triển khai đúng tiến độ và đạt hiệu quả thực chất. Đây là cơ sở để điều chỉnh chính sách và giải pháp trong bối cảnh yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng cao và thị trường công nghiệp môi trường có nhiều biến động, đòi hỏi sự linh hoạt trong điều hành và kịp thời điều chỉnh chính sách khi cần thiết.

Kinh phí để thực hiện Kế hoạch được huy động từ các nguồn vốn: Ngân sách Trung ương và địa phương, nguồn ngân sách nhà nước phục vụ cho sự nghiệp môi trường, sự nghiệp kinh tế, sự nghiệp khoa học và công nghệ; nguồn lực của doanh nghiệp, vốn vay của các tổ chức tín dụng, quỹ bảo vệ môi trường, phù hợp với nguồn lực tài chính đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1894/QĐ-TTg ngày 04 tháng 9 năm 2025 phê duyệt Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường Việt Nam giai đoạn 2025 - 2030.

Tổ chức thực hiện, tăng cường phối hợp liên ngành

Một điểm đáng chú ý trong Kế hoạch hành động là yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành, liên cấp trong quá trình tổ chức thực hiện. Các đơn vị thuộc Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ cụ thể, gắn với chức năng quản lý nhà nước và lĩnh vực chuyên môn, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Xây dựng cùng các địa phương. Cụ thể như sau:

Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp là đơn vị đầu mối chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức thực hiện Kế hoạch; làm đầu mối đôn đốc, phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ triển khai thực hiện Kế hoạch; hàng năm tổng hợp tình hình thực hiện, báo cáo Lãnh đạo Bộ Công Thương; định kỳ tiến hành sơ kết, tổng kết đánh giá kết quả, hiệu quả thực hiện Kế hoạch, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Căn cứ Kế hoạch này và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Công Thương tổ chức thực hiện các nhiệm vụ của Kế hoạch theo phân công tại Phụ lục 1 và Phụ lục 2 Quyết định này, lồng ghép các nội dung, hoạt động phát triển ngành công nghiệp môi trường vào chương trình, kế hoạch công tác hàng năm của đơn vị; hàng năm báo cáo tình hình thực hiện về đơn vị đầu mối để tổng hợp, báo cáo Lãnh đạo Bộ Công Thương.

Sở Công Thương các tỉnh, thành phố căn cứ đặc thù tại địa phương chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện Chương trình và chủ động đề xuất lãnh đạo địa phương bố trí nguồn ngân sách địa phương và các nguồn huy động hợp pháp khác để thực hiện.

Các Tổng công ty, doanh nghiệp thuộc Bộ xây dựng Kế hoạch của mình và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp có liên quan nhằm thực hiện các nội dung của Kế hoạch hành động của Bộ Công Thương, góp phần thực hiện thành công Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường Việt Nam giai đoạn 2025 - 2030.

Hiệp hội Công nghiệp môi trường Việt Nam phối hợp với các đơn vị của Bộ Công Thương để triển khai phát triển ngành công nghiệp môi trường theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Trong quá trình tổ chức thực hiện, nếu cần bổ sung, điều chỉnh, sửa đổi các nội dung của Kế hoạch hành động, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị báo cáo Bộ Công Thương thông qua đơn vị đầu mối để tổng hợp, báo cáo Bộ trưởng xem xét, quyết định.

Việc ban hành Quyết định 3637/QĐ-BCT cho thấy quyết tâm của Bộ Công Thương trong việc cụ thể hóa Chương trình phát triển ngành công nghiệp môi trường giai đoạn 2025–2030. Với các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp, định hướng về kỹ thuật, quản lý và thị trường được xác định rõ ràng, Kế hoạch hành động được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành và phát triển ngành công nghiệp môi trường theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, đóng vai trò ngày càng quan trọng trong hệ thống ngành công nghiệp quốc gia. Kế hoạch hành động không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn tạo động lực thúc đẩy doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào lĩnh vực công nghiệp môi trường.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0”, Kế hoạch hành động của Bộ Công Thương được sẽ góp phần quan trọng đưa ngành công nghiệp môi trường trở thành một trụ cột hỗ trợ phát triển bền vững, đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường trong những năm tới.