Quảng Ngãi: Kết nối lợi thế, tạo sức bật cho kinh tế nông nghiệp và kinh tế biển

Chiều 28/10, UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức Hội thảo “Phát triển kinh tế nông nghiệp - kinh tế biển tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Tại hội thảo, các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm phát huy lợi thế từng vùng, thu hút đầu tư, phát triển chuỗi giá trị và nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn lực của địa phương.

Hội thảo “Phát triển kinh tế nông nghiệp - kinh tế biển tỉnh Quảng Ngãi giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045” tập trung đề xuất giải pháp phát huy lợi thế địa phương, kết nối các chuỗi giá trị và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Kết nối lợi thế, mở rộng không gian phát triển

Phát biểu tại hội thảo, Bí thư Tỉnh ủy Hồ Văn Niên nhấn mạnh, Quảng Ngãi có những lợi thế phát triển khác biệt giữa phía Đông và phía Tây, tạo điều kiện hình thành các chuỗi liên kết kinh tế bổ trợ lẫn nhau.

Ở phía Đông, tỉnh có thế mạnh về công nghiệp, kinh tế biển và dịch vụ, nổi bật là Khu kinh tế Dung Quất với các trụ cột lọc hóa dầu, luyện kim, công nghiệp nặng gắn với hệ thống cảng biển nước sâu. Khu vực này còn có tiềm năng phát triển khai thác, nuôi trồng thủy sản, du lịch biển đảo và khai thác các giá trị văn hóa, lịch sử.

Trong khi đó, phía Tây có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và hệ sinh thái rừng phù hợp để phát triển nông nghiệp đặc hữu, sâm Ngọc Linh, dược liệu, cà phê xứ lạnh, lâm nghiệp bền vững và du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng.

Bí thư Tỉnh ủy Hồ Văn Niên phát biểu tại hội thảo

Theo Bí thư Tỉnh ủy, điều quan trọng là những lợi thế này cần được kết nối thay vì khai thác riêng lẻ. Phát triển rừng có thể gắn với dược liệu và sinh kế dưới tán rừng; nông nghiệp cần liên kết với chế biến sâu và thị trường; kinh tế biển có thể phát triển cùng logistics, thủy sản và du lịch. Các giá trị văn hóa bản địa cũng là cơ sở để xây dựng những sản phẩm du lịch đặc trưng.

Cùng với việc tăng cường kết nối giao thông Đông - Tây, những mối liên kết này được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian phát triển, nâng cao giá trị tài nguyên và sức cạnh tranh của nền kinh tế tỉnh.

Với lợi thế công nghiệp, hệ thống cảng biển và các hoạt động dịch vụ liên quan, Khu kinh tế Dung Quất là một trong những đầu mối quan trọng trong định hướng phát triển kinh tế phía Đông của Quảng Ngãi.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Hồ Văn Niên, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát huy nguồn lực sẵn có mà còn phải tổ chức lại sản xuất, khơi thông nguồn lực, nâng cao giá trị gia tăng và bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ tài nguyên, môi trường.

Để phát huy các lợi thế này, tỉnh đã ban hành 11 nghị quyết chuyên đề, trong đó có 5 nghị quyết liên quan đến nông nghiệp, lâm nghiệp, dược liệu, kinh tế biển và các chương trình mục tiêu quốc gia.

Bí thư Tỉnh ủy đề nghị các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nghiệp tiếp tục đóng góp ý kiến thiết thực, tập trung vào tổ chức sản xuất, phát triển vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học - công nghệ, chế biến sâu, bảo vệ tài nguyên và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Tỉnh Quảng Ngãi cam kết nghiên cứu, tiếp thu các đề xuất xác đáng, hướng đến mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, gắn tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống Nhân dân.

Phát triển theo chuỗi giá trị, tháo gỡ các điểm nghẽn

Tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho rằng, Quảng Ngãi đang có cơ hội định hình mô hình phát triển kinh tế nông nghiệp và kinh tế biển trong không gian mới. Tuy nhiên, để chuyển tiềm năng thành kết quả, tỉnh cần lựa chọn đúng lĩnh vực ưu tiên, xây dựng cơ chế phù hợp và tổ chức thực hiện hiệu quả trong điều kiện nguồn lực có hạn, cạnh tranh ngày càng lớn.

Thứ trưởng gợi mở 3 trụ cột cần tập trung gồm phát triển kinh tế rừng đa giá trị, công nghiệp dược liệu và kinh tế sinh thái; phát triển nông nghiệp hàng hóa chất lượng cao, chăn nuôi hiện đại gắn với chế biến sâu; phát triển kinh tế thủy sản hiện đại, nuôi biển công nghệ cao và kinh tế biển xanh.

Trong các trụ cột này, doanh nghiệp cần giữ vai trò dẫn dắt chuỗi giá trị. Theo Thứ trường Võ Văn Hưng, muốn hình thành vùng nguyên liệu quy mô lớn, nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và tiếp cận thị trường có giá trị cao, tỉnh cần thu hút doanh nghiệp đủ năng lực tổ chức sản xuất, liên kết các khâu từ nguyên liệu đến chế biến và tiêu thụ.

Bên cạnh doanh nghiệp đầu tàu trong các lĩnh vực dược liệu, gỗ và lâm sản, cà phê chất lượng cao, chăn nuôi, thủy sản và nuôi biển, việc phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cần được chú trọng.

Đối với kinh tế rừng và công nghiệp dược liệu, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Công Luận, Hiệu trưởng Trường Đại học Tây Đô đề xuất, Quảng Ngãi tiếp tục đầu tư phát triển bền vững sâm Ngọc Linh.

Theo ông, đây là dược liệu đặc hữu có tiềm năng cạnh tranh trên thị trường, trong đó thành phần saponin Majonoside-R2 được xem là một đặc điểm đáng chú ý về mặt nghiên cứu dược liệu. Việc phát huy lợi thế của sâm Ngọc Linh cần gắn với bảo tồn nguồn gen, phát triển vùng trồng phù hợp và nâng cao giá trị sản phẩm.

Sâm Ngọc Linh và các loại dược liệu đặc hữu mở ra dư địa phát triển kinh tế rừng đa giá trị, gắn sản xuất với bảo tồn hệ sinh thái và nâng cao giá trị sản phẩm.

Ở lĩnh vực kinh tế biển, Tiến sĩ Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho rằng, Quảng Ngãi cần rà soát các lĩnh vực có tiềm năng, trong đó chú trọng thu hút đầu tư vào nuôi biển. Ông đề xuất tỉnh khẩn trương quy hoạch các khu vực nuôi biển, tạo cơ sở để nhà đầu tư xác định điều kiện triển khai dự án và tổ chức sản xuất lâu dài.

Quy hoạch không gian nuôi biển, thu hút đầu tư và ứng dụng công nghệ được đặt ra như những giải pháp quan trọng nhằm khai thác tiềm năng thủy sản, nâng cao hiệu quả sản xuất và thúc đẩy kinh tế biển.

Trong khi đó, Tiến sĩ Mai Văn Phấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai nhấn mạnh, vai trò của chính sách đất đai trong tổ chức lại sản xuất nông nghiệp. Theo ông, tỉnh cần triển khai hiệu quả các chính sách về tập trung, tích tụ đất nông nghiệp, tiếp cận đất đai để thực hiện dự án và sử dụng đất phục vụ phát triển nông nghiệp đa giá trị. Đây là những điều kiện quan trọng để hình thành vùng nguyên liệu, thúc đẩy liên kết sản xuất và thu hút đầu tư vào các ngành có lợi thế.

Từ các ý kiến tại hội thảo cho thấy, bên cạnh việc xác định hướng đi, Quảng Ngãi cần giải quyết đồng thời những điểm nghẽn về tổ chức sản xuất, quy hoạch, đất đai, liên kết thị trường và năng lực chế biến.

Trong khuôn khổ hội thảo, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với 12 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường. Hoạt động này hướng đến tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp, thúc đẩy hợp tác đầu tư, ứng dụng khoa học - công nghệ và phát triển các chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững.

Việc ký kết biên bản ghi nhớ với 12 doanh nghiệp tạo thêm cơ sở kết nối cơ quan quản lý với khu vực tư nhân, hướng đến cụ thể hóa các chương trình hợp tác, huy động nguồn lực và phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp, môi trường.

Để đưa kết quả hội thảo vào thực tiễn, lãnh đạo UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tổng hợp, phân loại các đề xuất, xác định nội dung có thể triển khai ngay và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.

Các sở, ngành, địa phương được yêu cầu rà soát lợi thế, lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên, cụ thể hóa thành chương trình, đề án và dự án phù hợp; xác định rõ trách nhiệm, sản phẩm và kết quả thực hiện, tránh đầu tư dàn trải, thiếu liên kết.