Dự án khởi nghiệp xanh Balabin tái chế vỏ bắp thành các sản phẩm thân thiện môi trường

Ở nhiều vùng nông thôn Việt Nam, sau mỗi mùa thu hoạch, vỏ bắp thường bị bỏ đi hoặc đốt tại ruộng, gây lãng phí tài nguyên và ảnh hưởng đến môi trường. Từ thực tế đó, nhóm sinh viên Trường ĐH FPT Phân hiệu Cần Thơ đã bắt đầu hành trình “tái sinh” loại vật liệu tưởng chừng vô giá trị này, mở ra một hướng đi mới gắn với sáng tạo và phát triển bền vững.

Dự án được xây dựng với cách tiếp cận gần gũi, tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có trong tự nhiên và biến chúng thành các sản phẩm có tính ứng dụng cao. Từ một ý tưởng ban đầu mang tính thử nghiệm, dự án dần được hoàn thiện, định hình rõ hơn về quy trình sản xuất cũng như định hướng phát triển sản phẩm.

Nhóm sinh viên thực hiện dự án Balabin

Quy trình tạo ra các sản phẩm từ vỏ bắp đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Nguyên liệu sau khi thu gom được làm sạch, phơi khô và xử lý để đảm bảo độ bền, hạn chế ẩm mốc. Thay vì sử dụng các loại keo hay vật liệu công nghiệp, nhóm lựa chọn phương pháp đan, kết nối thủ công để tạo hình sản phẩm. Chính cách làm này giúp giữ được vẻ đẹp tự nhiên của vỏ bắp, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Từ những sợi vỏ bắp mỏng nhẹ, nhiều sản phẩm đã được hình thành như túi xách, đồ trang trí, vật dụng nhỏ trong gia đình, mang phong cách mộc mạc nhưng khác biệt.

Không chỉ dừng lại ở việc tạo ra sản phẩm, Balabin còn góp phần giải quyết một phần vấn đề rác thải nông nghiệp. Việc tận dụng vỏ bắp giúp giảm lượng phế phẩm bị đốt bỏ, qua đó hạn chế phát thải và ô nhiễm không khí tại các vùng trồng trọt. Trong bối cảnh các vấn đề môi trường ngày càng trở nên cấp thiết, những mô hình tận dụng tài nguyên sẵn có như Balabin đang cho thấy giá trị thiết thực, vừa giảm áp lực lên môi trường vừa tạo ra sản phẩm có ích cho xã hội.

Đáng chú ý, khi nhu cầu sản xuất tăng lên, mô hình này có thể kết nối với người dân địa phương, đặc biệt là lao động nhàn rỗi ở nông thôn, để cùng tham gia gia công sản phẩm, không chỉ giúp tạo thêm thu nhập và tận dụng được thời gian nông nhàn, mà còn góp phần duy trì các kỹ năng thủ công truyền thống. Những đôi bàn tay quen với công việc đồng áng nay có thể tham gia vào quá trình tạo ra các sản phẩm mang tính sáng tạo và giá trị kinh tế cao hơn.

Từ một ý tưởng nhỏ xuất phát từ thực tế đời sống, Balabin cho thấy cách tiếp cận mới trong việc nhìn nhận giá trị của phế phẩm nông nghiệp. Hành trình biến vỏ bắp thành sản phẩm không chỉ là câu chuyện về sáng tạo mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển kinh tế tuần hoàn và tiêu dùng bền vững.

Giải pháp bao bì xanh bền vững từ lá sen

Trong những năm gần đây, vấn đề rác thải nhựa và bao bì dùng một lần đang trở thành thách thức lớn đối với môi trường. Trước thực trạng này, việc tìm kiếm các giải pháp thay thế bằng vật liệu thân thiện môi trường đang trở thành xu hướng trong sản xuất và tiêu dùng bền vững.

Tại Việt Nam, bên cạnh các loại bao bì giấy hoặc vật liệu sinh học, đã có nhiều sáng kiến hướng tới việc tận dụng các nguồn nguyên liệu tự nhiên sẵn có trong nông nghiệp. Trong đó, túi giấy lá sen là một ví dụ cho cách kết hợp vật liệu thiên nhiên với thiết kế sáng tạo nhằm tạo ra sản phẩm bao bì mang tính bền vững hơn.

Sen là loài cây quen thuộc trong đời sống văn hóa và kinh tế của nhiều vùng nông nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Cây sen từ lâu đã được khai thác cho nhiều mục đích khác nhau như thực phẩm, dược liệu hoặc chế biến đồ uống. Tuy nhiên, không phải bộ phận nào của cây cũng được tận dụng triệt để. Trong khi hạt, củ hay hoa sen thường được sử dụng rộng rãi thì lá sen ở nhiều nơi vẫn chủ yếu được dùng trong chế biến thực phẩm hoặc làm nguyên liệu gói đồ ăn. Việc nghiên cứu ứng dụng lá sen như một vật liệu mới cho các sản phẩm tiêu dùng vì vậy được xem là hướng đi có tiềm năng trong việc gia tăng giá trị của cây sen.

Công nghệ Sen sấy khô giúp tạo nên một "chất liệu thủ công mỹ nghệ mới" cho Việt Nam

Từ ý tưởng tận dụng nguồn nguyên liệu tự nhiên này, Công ty TNHH Ecolotus Việt Nam đã thử nghiệm đưa lá sen vào các sản phẩm thủ công mỹ nghệ và bao bì. Ecolotus theo đuổi tuần hoàn chuỗi giá trị sen với tiêu chí khai thác hết tiềm năng từ mọi bộ phận của sen, các nguyên liệu từ cây sen được Ecolotus kết hợp các vật liệu thân thiện môi trường khác để tạo ra đa dạng các sản phẩm như bông sen “bất tử” nhờ công nghệ sấy khô, túi xách lá sen, trà hoa sen, trà lá sen, nón lá sen, tranh canvas… Mỗi sản phẩm phục vụ một lĩnh vực khác nhau trong đời sống.

Riêng sản phẩm giấy lá sen là sự kết hợp giữa lá sen sấy khô và giấy Kraft vừa giúp bảo vệ môi trường, vừa tăng tính chịu lực. Giấy có thể được thiết kế với nhiều kích thước khác nhau tùy theo yêu cầu của khách hàng. Đây trở thành một chất liệu tự nhiên mới phục vụ cho những ngành công nghiệp sáng tạo khác như thời trang, nội thất, quà tặng, bao bì, … Mỗi sản phẩm thân thiện với môi trường của Ecolotus đều có thời gian sử dụng, dài hay ngắn tùy thuộc vào sự cẩn thận của người tiêu dùng. Mục đích của Ecolotus là kéo dài thời gian sống của hoa chứ không nhựa hóa nó. Nếu nhựa hóa, các sản phẩm sẽ “bền vững” theo thời gian nhưng khó phân hủy và gây tác động xấu tới môi trường.

Các sản phẩm được làm từ lá sen (Ảnh: Ecolotus)

Bên cạnh ý nghĩa về môi trường và thiết kế, việc phát triển các sản phẩm từ lá sen còn góp phần mở rộng chuỗi giá trị của cây sen trong nền kinh tế nông nghiệp. Khi nhiều bộ phận của cây được khai thác cho các mục đích khác nhau, giá trị kinh tế tổng thể của cây sen có thể được nâng cao, giúp tạo thêm cơ hội cho các hoạt động sản xuất và sáng tạo sản phẩm, từ đó mà góp phần đa dạng hóa đầu ra cho các vùng trồng sen.

Hiện tại, các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ sen của Ecolotus như túi xách, nón lá, sổ tay đã xuất đi thị trường Nhật, Đức, Thụy Điển, Pháp... Mỗi năm, doanh nghiệp nhận đơn hàng từ Tập đoàn Lotte với số lượng 50.000 chiếc

Tại các đô thị lớn, nơi nhu cầu tiêu dùng xanh và xu hướng phát triển bền vững đang ngày càng được quan tâm, những sản phẩm được tạo ra từ vật liệu tự nhiên như lá sen, vỏ bắp có nhiều cơ hội mở rộng thị trường. Không chỉ đáp ứng nhu cầu về bao bì và quà tặng thân thiện với môi trường, các sản phẩm này còn mang giá trị văn hóa, tính thẩm mỹ và câu chuyện về kinh tế tuần hoàn, phù hợp với định hướng xây dựng đô thị xanh, văn minh và phát triển bền vững.

Khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có trách nhiệm với môi trường, những sáng kiến xanh từ nguồn nguyên liệu bản địa được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy tiêu dùng bền vững, đồng thời tạo động lực cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và nâng cao giá trị nông sản Việt trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.