Xây dựng ngành hóa chất thân thiện môi trường

Việc phân định giữa hóa chất và sản phẩm hóa chất chưa rõ ràng.

Tốc độ phát triển trung bình của ngành hóa chất là 12% giai đoạn 1990-2010 và 10% giai đoạn 2010-2020. Ngành hóa chất và chuỗi cung ứng trực tiếp liên quan đã đóng góp khoảng 11,2% giá trị sản lượng công nghiệp quốc gia, tạo việc làm cho khoảng 10% lực lượng lao động của toàn ngành công nghiệp. Thực hiện chức năng của mình, Bộ Công Thương đã từng bước xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về quản lý hóa chất, tham mưu Chính phủ các cơ chế, chính sách phát triển công nghiệp hóa chất. Những năm gần đây, các doanh nghiệp Việt Nam rất quan tâm thực thi các quy định thực hiện Luật Hóa chất, bởi hệ thống quản lý, chế tài xử lý tương đối mạnh, chặt chẽ.

Sau hơn 12 năm thi hành Luật Hóa chất 2007 đã góp phần quan trọng, tạo khuôn khổ pháp lý cho hoạt động hóa chất. Tuy nhiên, Luật cũng bộc lộ một số hạn chế, chưa đáp ứng được những đòi hỏi của công tác quản lý nhà nước. Theo ông Nguyễn Văn Thanh – Cục trưởng Cục Hóa chất, thì những bất cập đó là: Phân định giữa hóa chất và sản phẩm hóa chất chưa rõ ràng, do vậy rất nhiều trường hợp doanh nghiệp không biết sẽ phải tuân thủ theo Luật Hóa chất với một hàng hóa cụ thể hay là không. Để phát triển công nghiệp hóa chất theo hướng thân thiện hơn với môi trường, thì Luật chưa thể hiện rõ. Vì thế, để thu hút được các nhà đầu tư hóa chất lớn, đồng thời phát triển triển ngành Hóa chất bền vững, tránh rủi ro thì các cơ chế, chính sách phải thể hiện rõ mục tiêu xây dựng nền công nghiệp hóa chất thân thiện hơn với môi trường. Việc phân công trách nhiệm quản lý hóa chất còn chồng chéo, gây khó khăn trong việc xác định hóa chất hay doanh nghiệp thuộc đơn vị nào quản lý. Hiện nay, Cục Hóa chất đang rà soát lại phân công, phân cấp giữa các bộ, ngành ở trung ương với các cơ quan địa phương trong việc quản lý hóa chất theo thể chế phù hợp, hiệu lực, hiệu quả và tránh chồng chéo, giảm thiểu thủ tục hành chính với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Vấn đề nữa là hạ tầng kỹ thuật, thông tin về quản lý hóa chất cần phải được cải thiện mạnh mẽ để vừa phục vụ công tác quản lý, vừa hỗ trợ các doanh nghiệp thực hiện các thủ tục hành chính thuận lợi, thông qua môi trường mạng. Tuy nhiên, một số lĩnh vực do Luật Hóa chất chưa quy định nên chưa cụ thể hóa trong các Nghị định, Thông tư hướng dẫn.

Hóa chất là sản phẩm trung gian cho các ngành công nghiệp, là ngành công nghiệp nền tảng, phục vụ phát triển công nghiệp. Vì vậy, các FTA song phương, đa phương đã ký kết và có hiệu lực chính là cơ hội để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài và trong nước vào lĩnh vực hóa chất. Đặc biệt, với làn sóng dịch chuyển đầu tư, cơ cấu lại các sản phẩm công nghiệp của thế giới, cũng như của khu vực đang diễn ra là cơ hội cần được nắm bắt để tạo lợi thế cho ngành hóa chất phát triển.