Ngành dệt may linh hoạt ứng phó với bất ổn của thị trường

05/07/2023 09:00 Tăng trưởng xanh
Năm 2022, mặc dù đạt kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 44 tỷ USD nhưng ngành dệt may Việt Nam đã trải qua nhiều bất ổn của thị trường. Trong sáu tháng đầu năm, doanh nghiệp thắng lớn với đơn hàng dồi dào và rồi tình thế đổi chiều những tháng cuối năm đã đánh bay lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp. Tuy nhiên, sự linh hoạt ứng phó đã giúp doanh nghiệp vượt khó và hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu.

Tăng trưởng trong bối cảnh đầy bất ổn

Dệt may là ngành công nghiệp mang lại giá trị xuất khẩu hàng đầu của Việt Nam với kim ngạch đạt 44 tỷ USD trong năm 2022 và chiếm giữ vị trí ngành công nghiệp lớn thứ 5 cả nước.

Thế nhưng, bước vào năm 2023, GDP thế giới được dự báo tăng trưởng thấp hơn năm 2022, do chính sách thắt chặt tiền tệ và xung đột địa chính trị. Kinh tế tăng trưởng chậm dẫn đến xu thế tiếp tục thắt chặt chi tiêu của người tiêu dùng và hàng hóa dệt may luôn có mặt trong top 5 các mặt hàng được tiết giảm.

Theo Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex), trong quý 1/2023, ngoài thị trường Nhật Bản còn giữ được tốc độ tăng trưởng dương thì xuất khẩu dệt may sang các thị trường lớn khác như Mỹ, EU, Trung Quốc đều tiếp tục suy giảm. Trong đó, thị trường Mỹ suy giảm tháng thứ 6 liên tiếp, quý 1/2023 chứng kiến mức giảm 30% so cùng kỳ, kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt 3,1 tỷ USD. Tương tự, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường EU trong quý 1 cũng giảm 12% so với cùng kỳ, đạt 820 triệu USD; thị trường Trung Quốc giảm 33%, đạt 680 triệu USD.

Cũng theo ông Cao Hữu Hiếu - Tổng giám đốc Vinatex, những khó khăn trong năm 2023 đã được tập đoàn dự báo trước từ thời điểm năm 2022. Đơn cử với ngành sợi sau suốt 18 tháng tăng trưởng tốt, đến tháng 6/2022 đã có những cảnh báo về xu hướng giảm. Lý do là nhu cầu thấp, giá giảm do giá bông nguyên liệu biến động và giảm rất sâu so với cùng kỳ. Toàn bộ ngành sợi chịu thua lỗ, tồn kho sản xuất.

“Ở ngành may thì đơn hàng nhỏ lẻ, manh mún, chưa bao giờ doanh nghiệp với hàng nghìn lao động phải nhận đơn hàng chỉ vài nghìn sản phẩm. Cùng với các đơn hàng nhỏ lẻ là đơn giá giảm rất mạnh. Nhiều đơn vị sản xuất có giá gia công giảm tới 50%. Ví như 1 chiếc sơmi trước kia có thể 1,7-1,8USD gia công nhưng giờ chỉ còn một nửa”.

Theo ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vinatex, để ứng phó với tình trạng bất ổn của thị trường, đối với ngành sợi, ngoài việc tìm kiếm khách hàng mới, Vinatex đã tăng cường kết nối trong chuỗi sản xuất ngành dệt và ngành may của Tập đoàn nhằm đẩy mạnh tiêu thụ sợi. Đối với ngành may, Vinatex đã tận dụng tối đa các đơn hàng, kể cả các đơn hàng nhỏ để bảo đảm duy trì sản xuất và giữ chân người lao động; nghiên cứu khả năng chuyển đổi mặt hàng theo nhu cầu thị trường.

Theo ông Nguyễn Phước Hưng - Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM (HUBA), thông qua các cuộc khảo sát của HUBA, có tới 41,2% doanh nghiệp được hỏi cho biết đang gặp khó khăn do thị trường bị thu hẹp, 17,6% cho rằng họ đang bị ảnh hưởng do giá nguyên liệu đầu vào tăng, 11,2% thiếu nguồn nhân lực phù hợp, 17,6% thiếu vốn kinh doanh, 5,9% thiếu mặt bằng sản xuất-kinh doanh và các khó khăn khác chiếm 6,5%. Số lượng doanh nghiệp trả lời đã ổn định được hoạt động kinh doanh là 52,9% trong khi số doanh nghiệp bị giảm sút cũng chiếm tỷ lệ không nhỏ là 41,2%.

Ngoài ra, thời gian gần đây tình trạng mất điện, cắt điện luân phiên cũng ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp.

Tiếp tục chịu nhiều áp lực

Ðánh giá về tín hiệu thị trường, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam Vũ Ðức Giang nhận định, trong quý I/2023, số đơn hàng giảm từ 25 đến 27% do sức mua toàn cầu giảm, doanh nghiệp làm hàng gia công chịu áp lực lớn hơn đơn vị làm FOB (mua vật liệu, sản xuất, bán sản phẩm) do không chủ động được thị trường, đầu vào nguyên nhiên liệu,...

Hiện các nhà mua hàng không đặt đơn hàng dài hạn, hàng chục nghìn sản phẩm như trước, họ chỉ đặt đơn hàng ngắn, vài trăm sản phẩm. Do đó, doanh nghiệp có thể chuyển hướng sản xuất sang những mặt hàng giá trị thấp hơn, đồng thời đa dạng hóa thị trường, mặt hàng nhằm giữ nhịp độ sản xuất, đẩy mạnh tăng trưởng.

Chủ tịch Hội đồng quản trị Vinatex Lê Tiến Trường cho biết, nhiều doanh nghiệp hiện chỉ nhận được đơn hàng bằng 70-80% năng lực sản xuất do cầu tiêu dùng giảm, tín hiệu thị trường chưa khả quan. Ðây là giai đoạn mang tính chất ngắn hạn, do đó, giải pháp quan trọng cần xác định đâu là những tài sản cần bảo vệ trong dài hạn.

Ngành dệt may cần giữ vị trí trong chuỗi cung ứng làm sao phục vụ được các đối tác dài hạn có tên tuổi; phải giữ được đội ngũ lao động có trình độ cao để bảo đảm khi thị trường phục hồi có ngay lực lượng đáp ứng cho yêu cầu của thị trường; tập trung cải thiện năng suất lao động, hiệu quả quản trị, giảm chi phí,… song song với tập trung đổi mới công nghệ tự động hóa giảm sức lao động cũng như số lượng lao động.

Ông Lê Tiến Trường cũng cho biết, Vinatex hiện tập trung vào sản xuất nguyên liệu nhiều hơn sản xuất may mặc, chính vì vậy nguyên liệu luôn là khâu đầu thực hiện xanh hóa trước, tạo nền tảng cho các nguyên vật liệu đạt yêu cầu của quá trình xanh hóa theo yêu cầu của Mỹ và châu Âu đặt ra. Vinatex đã tổ chức sản xuất các mặt hàng sợi từ nguồn nguyên liệu tái chế hoặc nguồn nguyên liệu organic. Trong 5 năm trở lại đây, nhiều đơn vị có tỷ lệ sản xuất ra sợi từ thành phần organic trong bông chiếm tỷ lệ 30-35% tổng sản lượng. Ðồng thời, các nhà máy sản xuất nguyên liệu được trang bị điện mặt trời để đáp ứng tiêu chuẩn 20% năng lượng sử dụng trong nhà máy là năng lượng xanh.

Ðây là những tiêu chuẩn mới mà thế giới đưa ra, đòi hỏi chúng ta phải tăng năng lực trong chuẩn bị sản xuất, năng lượng, nguyên liệu đáp ứng các yêu cầu tới năm 2024 sẽ đưa vào các báo cáo kiểm toán độc lập liên quan phát triển xanh khi doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

"Vị thế cạnh tranh, những bước tiến đi trước của Việt Nam trong vài năm qua đã bị các quốc gia cạnh tranh đuổi kịp, thậm chí còn vượt. Do đó, Việt Nam bắt buộc phải có những đổi mới bứt phá để giữ vị thế thuộc tốp 3 trên thế giới. Theo dự báo, tình hình ngành dệt may Việt Nam năm 2023 sẽ xấu hơn năm 2022. Trong khi dệt may là ngành có chu kỳ sản xuất ngắn, nhu cầu rất nhạy với thu nhập và việc làm trên thế giới nên không thể có một dự báo dài hạn cho cả năm. Chính vì vậy, doanh nghiệp cần phải bám sát diễn biến của thị trường để có các giải pháp linh hoạt nhằm bảo đảm hiệu quả sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa" - ông Trường nhấn mạnh.

Dương Mỹ

THÔNG TIN, TUYÊN TRUYỀN - QUẢNG CÁO

Xin chờ trong giây lát...

Cả nước đồng lòng hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới

Phiên bản di động