Thứ tư 13/11/2019 03:50

Kinh tế tập thể cần tự thay đổi trước bối cảnh mới

14/10/2019 05:00
Những năm gần đây, số lượng hợp tác xã thành lập mới cũng như các chỉ tiêu doanh thu, lãi và thu nhập bình quân của lao động trong hợp tác xã đều tăng gấp nhiều lần, hiện có tới 6 triệu thành viên tham gia các hợp tác xã...
"Thủ đô gió ngàn" coi trọng sản xuất để phát triển nông thôn Hợp tác xây dựng cơ sở dữ liệu hàng thật, hàng giả Hợp tác xã Thành Công tiên phong trong lĩnh vực xử lý rác thải

Hôm nay (14/10), Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tổ chức Diễn đàn Kinh tế hợp tác - Hợp tác xã và Hội nghị toàn quốc tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 18/3/2002 Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 5 (khóa IX) về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể.

Buổi sáng, Diễn đàn Kinh tế hợp tác - Hợp tác xã năm 2019 với chủ đề "Cơ chế chính sách thúc đẩy và khơi thông tiềm năng phát kinh tế tập thể, hợp tác xã".

Buổi chiều cùng ngày, Hội nghị trực tuyến toàn quốc do Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc chủ trì. Đầu cầu trực tuyến tại Hà Nội có khoảng 400-500 đại biểu với sự tham gia của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đại diện các bộ, ngành. Tại các đầu cầu địa phương có các lãnh đạo địa phương tham gia.

kinh te tap the can tu thay doi truoc boi canh moi
Ảnh minh hoạ.

Theo Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Thành Thống, sau 15 năm triển khai thực hiện Nghị quyết 13, dù tình hình kinh tế thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng có nhiều bất ổn, nợ công cao, ngân sách hạn hẹp, nhưng khu vực hợp tác xã lại hoạt động khá ổn định. Số lượng hợp tác xã tăng theo từng năm, phát triển khá đồng đều trên khắp các vùng miền.

Đến nay, đã có hàng trăm mô hình hợp tác xã ra đời và phát triển, mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực cho các thành viên hợp tác xã. Điều này thể  hiện tính ưu việt của Luật Hợp tác xã năm 2012 so với Luật Hợp tác xã năm 2003, chứng minh việc ban hành Luật Hợp tác xã 2012 và những chỉ đạo của Bộ Chính trị trong Kết luận 56-KL/TW ngày 21/02/2013 là hoàn toàn đúng đắn. Qua đó khẳng định vị trí, vai trò của hợp tác xã trong tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới. Các hợp tác xã từng bước hoạt động đúng bản chất, ngày càng tập trung hơn vào việc hỗ trợ kinh tế hộ thành viên thông qua cung cấp các dịch vụ hoặc việc làm cho thành viên, nhất là hợp tác xã nông nghiệp" - Thứ trưởng cho biết.

Ông Nguyễn Văn Đoàn - Cục trưởng Cục Phát triển hợp tác xã (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), cho biết, tính đến 31/12/2018, toàn quốc có 22.861 hợp tác xã, tăng 3.700 hợp tác xã; thu hút gần 6 triệu thành viên tham gia. Quy mô, vốn và các lĩnh vực hoạt động của hợp tác xã được mở rộng, nhiều hợp tác xã có quy mô toàn xã, huyện. 

Trong 5 năm trở lại đây, từ khi có Luật Hợp tác xã năm 2012, số lượng hợp tác xã thành lập mới tăng nhanh qua các năm. Cụ thể, năm 2003 chỉ có 969 hợp tác xã thành lập mới, 2018 đã có 2.521 hợp tác xã thành lập mới. Số hợp tác xã thành lập mới chủ yếu trong lĩnh vực nông nghiệp. Số lượng hợp tác xã hoạt động có hiệu quả tăng lên rõ rệt, chiếm khoảng 57% trong tổng số hợp tác xã. Doanh thu bình quân của một hợp tác xã năm 2018 đạt 4.473 triệu đồng/hợp tác xã, tăng gấp 5,2 lần so với năm 2003. Lãi bình quân của hợp tác xã tăng từ 74 triệu đồng/hợp tác xã/năm 2003 lên 240,5 triệu đồng/hợp tác xã/năm 2018. Thu nhập bình quân của lao động thường xuyên trong hợp tác xã được tăng từ 15,7 triệu đồng/năm lên 36,6 triệu đồng/năm 2018.

Bên cạnh những thành tích nêu trên, theo đánh giá của Cục Phát triển hợp tác xã, thời gian vừa qua, kinh tế hợp tác phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, nhiều hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã vẫn trong tình trạng khó khăn, năng lực nội tại còn yếu, cơ sở vật chất nghèo nàn, trình độ công nghệ lạc hậu; năng lực, trình độ cán bộ quản lý còn hạn chế, khó đáp ứng được nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh trong điều kiện kinh tế thị trường. Một số hợp tác xã thực hiện đăng ký lại hoạt động sản xuất kinh doanh còn thụ động, chưa đáp ứng được các quy định của Luật Hợp tác xã…

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, so với năm 2013, số lượng hợp tác xã tăng thêm 8.500 đơn vị, nhưng số thành viên lại giảm 358.000 người. Trong đó, giai đoạn 2013-2018 (thực hiện Luật Hợp tác xã năm 2012) thành lập mới 11.200 hợp tác xã, giải thể 5.980 đơn vị. Đóng góp của khu vực hợp tác xã vào GDP của cả nước có xu hướng giảm xuống sau 15 năm triển khai Nghị quyết 13 (trung bình khoảng 4%).

Nguyên nhân của những hạn chế là do nhiều nơi chưa có sự quan tâm đúng mức của các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương trong việc chỉ đạo, đính hướng, xây dựng cơ chế chính sách, tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho kinh tế tập thể phát triển. Công tác xây dựng cơ chế, chính sách chưa kịp thời.

Để sớm khắc phục những yếu kém, hạn chế hiện nay của khu vực kinh tế tập thể, ông Nguyễn Văn Đoàn cho rằng, thời gian tới cần xây dựng và phát triển mô hình hợp tác xã bền vững trên cơ sở tôn trọng bản chất, các giá trị và nguyên tắc hợp tác xã. Thu hút ngày càng nhiều nông dân, hộ kinh tế cá thể và tổ chức tham gia kinh tế tập thể, hợp tác xã.

"Trong bối cảnh mới, có những cơ hội để khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã có thể mở rộng vai trò sang các lĩnh vực phi truyền thống một cách mạnh mẽ hơn như dịch vụ môi trường, du lịch, năng lượng tái tạo hay chăm sóc sức khỏe người già..." - ông Đoàn nói.

Còn theo Thứ trưởng Võ Thành Thống, hợp tác xã cần đóng vai trò tích cực, kết nối và mở rộng hợp tác, tạo điều kiện gắn kết chặt chẽ giữa kinh tế thành viên và các chủ thể khác nhằm nâng cao chuỗi giá trị, sản xuất quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu thị trường trong nước và quốc tế. Đứng trước nhiều cơ hội cũng như thách thức trong quá trình hội nhập ngày càng sâu rộng, các hợp tác xã cần phải tự đổi mới và phát triển lớn mạnh để có thể đáp ứng được những yêu cầu khắt khe của nền kinh tế thị trường. Cùng với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương và nỗ lực phấn đấu vươn lên của các hợp tác xã sẽ đưa phong trào hợp tác xã phát triển vững chắc, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội.

Quang Dương
Xem phiên bản mobile